PROFESSIONELEN

Vlaamse bouwondernemer klapt uit de biecht na onthullingen in Nederland - 20/11/2001

Nederlandse bouwondernemingen lichten de vaderlandse schatkist naar schatting elk jaar voor een miljard gulden op. Als zich interessante klussen aandienen, bedisselen de firma's onder elkaar wie het werk met welke winst mag uitvoeren. Daardoor moeten de opdrachtgevers tot vijftig procent teveel betalen. De media deden de zaak, "de grootste fraude in de geschiedenis van het land", tijdens het weekend uit de doeken. Correct denkend Nederland staat perplex. Maar in België wordt weinig verrast gereageerd. "Prijsafspraken? Ik heb nooit anders geweten," vertrouwt een bouwondernemer ons toe.

Het Nederlandse schandaal kwam onlangs aan het licht. Een werknemer van de Groningse bouwfirma Koop Tjuchem, met 5.000 werknemers een van de grootste van het land, vertelde in het televisieprogramma Zembla hoe zijn en andere bouwbedrijven tussen de tien en vijftig procent teveel aanrekenden voor de aanleg van viaducten, tunnels, wegen en spoorlijnen. De praktijk kon jaren doorgaan omdat de aannemers steekpenningen betaalden aan topambtenaren van de opdrachtgevende overheden. "Door de overdreven hoge prijsoffertes maken de bouwbedrijven naar schatting tien miljard extra winst. Rijkswaterstaat is ervan op de hoogte, maar doet niets omdat het zelf een onderdeel vormt van het systeem," aldus Ad Bos. De ex-technisch directeur van Koop Tjuchem zette er zijn land mee op zijn kop.

Represaille

In ons land blijken dergelijke prijsafspraken net zo goed tot de gewone gang van zaken te behoren. Al wil geen bouwondernemer, uit angst voor represailles van de grote collega?s, een en ander publiekelijk toegeven. "Zonder die prijsafspraken is het bouwbedrijf niet meer leefbaar. Een aannemer is verplicht om dat spelletje mee te spelen of hij doet zichzelf de das om. De prijzen zijn te laag. Alleen door een verkeerde telling of door geknoei kan je nog een opdracht binnenhalen," zegt een bouwondernemer. "Aanvankelijk hadden die prijsafspraken overigens een corrigerende functie. Ze werden gemaakt om een bouwfirma af en toe de kans te geven voor één keer wat winst te maken. Maar de situatie is nu helemaal ontspoord. Sommige ondernemingen maken gigantische winsten op de rug van de opdrachtgever."

Etentje

"Verscheidene bedrijven hebben zelfs mensen aangeworven met maar één opdracht: de koek verdelen. Zo houden grote bouwbedrijven elkaar in leven. Ze hollen van het ene etentje naar het andere, waar wordt afgesproken wie een bepaalde opdracht krijgt. De gelukkige mag alle prijsoffertes opmaken. De goedkoopste is uiteraard voor hem, de duurdere bezorgt hij aan zijn concurrenten."

Het lijkt er dus sterk op dat de openbare aanbestedingen, waar bouwondernemingen elkaar de duvel zouden moeten aandoen met een prijzenslag, niets meer zijn dan een fraai stukje comedia dell? arte.

Maar de bouwondernemer stelt ons gerust. "We mogen het ook weer niet overdrijven," zegt hij zonder cynisme. "Prijsafspraken worden bij mijn weten alleen gemaakt om de grote opdrachten binnen te rijven. Bij werken van verscheidene honderden miljoenen. In het beste geval tellen de ondernemingen vijf à tien procent meer dan de 'normale' prijs. Reken de winst maar uit. Soms spreken de partners de prijsafspraak overigens zo af dat iedereen een percentje krijgt. Zo verdienen ze dus zonder dat ze er ook maar iets voor hoeven te doen. Behalve af en toe een dineetje betalen."

Goedkoopste

Van concurrentie, die in de ideale versie tot lage prijzen voor de eindgebruiker moet leiden, komt in het bouwbedrijf bijgevolg niet altijd iets in huis. "De samenwerking tussen bouwondernemingen wordt in de hand gewerkt door het systeem van de openbare aanbestedingen in ons land. Prijsafspraken worden veel moeilijker als een werk niet per definitie aan de goedkoopste bieder, maar aan de tweede of de derde in de rij wordt gegund. Openbare besturen met de intentie om te bouwen, moeten dat kunnen. Voor particulieren ligt dat iets moeilijker. Voor hen zit er niets anders op dan zoveel mogelijk offertes te vragen. Dat kost misschien iets meer werk en meer geduld, maar dit is blijkbaar een van de zegeningen van de vrije markt."

Bron: Het Belang van Limburg, 12 november 2001