Welke rol speelt de veiligheidscoördinator in jouw (ver)bouwplannen?

Welke rol speelt de veiligheidscoördinator in jouw (ver)bouwplannen?

Zodra je voor je bouwwerken een beroep doet op twee of meer aannemers, is een veiligheidscoördinator verplicht. Zo’n coördinator staat in voor alles wat met veiligheid, welzijn en gezondheid heeft te maken. Dat begint al bij het ontwerp en vertaalt zich in verschillende maatregelen op de werf zelf. Wij legden architect en veiligheidscoördinator niveau A Kristina Elsen enkele vragen voor over haar rol in een (ver)bouwproces.

Een veiligheidscoördinator legt bij de ontwerpfase de basis voor een vlot georganiseerde, veilige werf.

Foto: Zoek een architect

Vaak wordt er pas een coördinator ingeschakeld net voordat de werken beginnen. "Maar als je nog moet invallen als de offertes al zijn goedgekeurd, dan valt er niets meer te plannen", aldus Elsen.

Foto: Zoek een architect

"Tijdens de uitvoeringsfase gaan we na of de besproken maatregelen ook effectief worden gerespecteerd", vertelt Elsen.

Foto: Porotherm

Elsen: "Mijn job draait niet alleen om veiligheid, maar ook om alle welzijns- en gezondheidsaspecten op de werf."

Foto: Zoek een architect

Het is aan je architect om te controleren of de veiligheidscoördinator zijn werk naar behoren uitvoert.

Foto: Arkana

"Leg de momenten dat de coördinator op de werf moet langskomen contractueel vast", luidt de raad van Elsen.

Foto: Dewaele Bouwbedrijven

De taak van een veiligheidscoördinator begint bij het ontwerp. Wat doe je dan precies?
"In de eerste fase leggen we de basis voor een vlotte werking voor de latere werf. We screenen de plannen en op basis daarvan kijken we wat er nodig is om de uitvoering vlot te laten verlopen. Waar kan je bijvoorbeeld elektriciteit afnemen? Wordt er een werflicht geplaatst? Hoe zit het met de bereikbaarheid van en tot op de werkvloer? Het is gewoon een kwestie van alles uit te stippelen, ervoor te zorgen dat de coördinatie op poten staat en niet moet geregeld worden tijdens de bouwwerken."

"Neem nu bijvoorbeeld werfleuningen. Een bepaalde aannemer voorziet in die leuningen, maar als zijn werk erop zit, neemt hij ze wel weer mee. Dan moet een andere partij er weer voor gaan zorgen. Het resultaat is een dubbele kost voor de bouwheer. Terwijl je dat perfect vooraf kan regelen: spreek met die eerste aannemer een huurprijs af en leg vast wanneer hij de leuningen weer mag komen halen."

Wanneer word je doorgaans aangeduid?
"In praktijk wordt een veiligheidscoördinator aangeduid net voordat de bouwwerken beginnen. Praktisch gezien zou een coördinator echter een ontwerp- of veiligheidsvergadering moeten kunnen bijwonen, want dan wordt het bestek opgemaakt."

"Voor mij is het cruciale punt om ingeschakeld te worden voordat er prijs gevraagd wordt aan de aannemers. Een aannemer is immers bij wet verplicht om bij zijn offerte een aparte prijs te maken voor het hele veiligheidsgebeuren. Als je nog moet invallen als de offertes al zijn goedgekeurd, dan valt er niets meer te plannen. En dan ben je als bouwheer dus wettelijk gezien in fout."

"Het probleem is dat het nergens zwart op wit staat wanneer je een veiligheidscoördinator moet vastleggen. Voor particuliere woningbouw ben je er best zo vroeg mogelijk bij. Je moet er toch ééntje aanstellen, dus waarom zou je daarmee wachten? Op tijd een coördinator zoeken, kost niet meer of niet minder."

Welke taken neem jij voor je rekening tijdens de uitvoeringsfase?
"In de uitvoeringsfase moet je nagaan of de besproken maatregelen van tijdens het ontwerp worden gerespecteerd. Veiligheidscoördinators moeten verplicht op de werf aanwezig zijn bij wat we de ‘kritieke fases’ noemen, zoals de startfase, als bijvoorbeeld de bouwput wordt afgegraven. En we houden een oogje in het zeil als er gevaarlijke werken op het programma staan, zoals werken in de hoogte. Dan gaan we na of de stellingen veilig en goedgekeurd zijn."

Ervaren aannemers of bouwheren dat niet als bemoeienissen?
"Ik zie dat meer als hulp. Als ik naar een werf ga, dan neem ik mijn tijd en praat ik met de bouwvakkers. Ze hebben ook regelmatig vragen, zeker over de werforganisatie, die eigenlijk al in de ontwerpfase moest vastliggen. Een goede coördinatie voorziet bijvoorbeeld in een werfkeet, zodat elke vakman eens kan gaan zitten, zijn handen kan wassen voor het eten, … ."

"Een goede coördinatie zorgt er ook voor dat die werfkeet niet verdwijnt als aannemer x of y verdwijnt, maar dat iedereen er van kan profiteren. Het gaat dus niet alleen om veilligheid, maar ook om het welzijn en de gezondheid van iedereen op de werf. Aan een goede coördinatie heeft een aannemer alleen maar voordelen."

Kan een architect niet beter zelf de taak op zich nemen voor alles wat veiligheid, gezondheid en welzijn aangaat?
"In mijn ogen wel, al heb ik daar een paar bedenkingen bij. Ten eerste zijn de meeste architecten daarvoor niet opgeleid, en ten tweede moet hij of zij daar een aparte verzekering voor afsluiten."

"Er is nu wel een aparte module tijdens de architectenopleiding die inzoomt op veiligheidscoördinatie, maar die is naar mijn mening onvoldoende. Zoals ik het zie, wordt veiligheidscoördinatie een echte specialisatie binnen de bouw."

Kom jij als veiligheidscoördinator in contact met de bouwheer? Of is dat niet de bedoeling?
"Dat hoeft zeker niet, maar het kan altijd. Dat hangt natuurlijk ook af van hoe de architect met de bouwheer samenwerkt. Maar het kan dat je als veiligheidscoördinator de bouwheer pas ziet als je het postinterventiedossier (de laatste stap in de taken van een veiligheidscoördinator, nvdr.) afgeeft. Het belangrijkste is echter de samenwerking architect-veiligheidscoördinator, naast die van veiligheidscoördinator-bouwheer."

Het kan dus perfect dat je als bouwheer je coördinator nooit ziet? Hoe weet die eerste dan dat hij waar krijgt voor zijn geld?
"Het is aan je architect om te controleren of de coördinator zijn werk goed doet. Ik stel ook werfverslagen op, maar dat is niet verplicht. Van de kant van de architect trouwens ook niet. Als coördinator moet je wel kunnen aantonen dat je op de werf bent geweest. Daarom neem ik foto's als ik ter plaatse kom. Deze momenten worden vooraf afgesproken en moeten in het contract worden opgenomen."

Auteur: Stijn Vandevoordt Veiligheid

Lees meer over bouwpartners

Alles over bouwpartners vind je hier

Huizen kijken

Arkana

  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Victor

  • Renovatie
  • Rustiek/Klassiek
  • Traditioneel
Bekijk woning
Ontdek alle huizen