ESIA ingenieurs & architecten



Gemeente Tielen
Type renovatie
Bouwstijl modern/hedendaags

De architect zelf over de woning


Ons project: het verbouwen van een +/- 150 jaar oude langgevel naar een bio-ecologische passiefwoning. Rond 1995 begon de vorige eigenaar zonder vergunning werken uit te voeren aan het gebouw. Deze werden echter door stedenbouw stilgelegd en moesten geregulariseerd worden. In 2003 hebben wij de hoeve van deze eigenaar overgekocht.

Het gebouw was intussen in staat van verval: het dak was deels ingestort, en de afgebroken en deels verbouwde constructies stonden reeds 8 jaar in weer en wind te verkommeren. We hebben in eerste instantie de woning terug bewoonbaar gemaakt, met zeer weinig materialen en middelen. Na enkele jaren van denken en sparen zijn we aan de plannen van de verbouwing begonnen. De woning is gelegen in parkgebied, wat verschillende stedenbouwkundige beperkingen met zich meebrengt. Aangezien de woning zwaar moest gerenoveerd worden hadden we de mogelijkheid om verschillende technische knooppunten volledig aan te pakken. Ons eerste idee was om er een goede lage energiewoning van te maken. In 2007 werd de bouwaanvraag ingediend voor een passieve tweegezinswoning. (De woning werd in het verleden altijd bewoond door een gezin en een stukje ervan door een vrijgeze.). Deze werd afgekeurd en moest als ééngezinswoning ingediend worden. De tweede poging werd goedgekeurd. We kregen groen licht om de realisatie - in 2 fasen omwille van financiële spreiding- te starten. Door tijdelijk stilliggen van de werken in afwachting van fase 2, hebben we enkele tussentijdse oplossingen en ingrepen moeten doen omwille van het energieverlies aan de vrije binnenmuur en ter bescherming van wat in fase 1 reeds gerealiseerd was.

Onze bedoeling is dat de woning zo autonoom mogelijk kan bestaan, en dat de milieu-impact zo beperkt mogelijk is. In het begin dachten we eraan om de sparren uit de tuin, welke gekapt moesten worden om een ecologisch gevarieerder bos te creëren, te gebruiken als bouwmateriaal. Omwille van technische redenen werd dit idee terug afgevoerd. Wel zouden we gaan voor zoveel mogelijk bio-ecologische materialen, met streekeigen afkomst of toch zo dicht mogelijk bij de bouwplaats gelegen. FSC-gelabeld hout was logischerwijs één van onze wensen. Verder wilden we ook rekening houden met de levenscyclusanalyse van een bouwmateriaal, de energie-input die nodig is om tot een bepaald bouwmateriaal te komen en de milieubelasting van de diverse materialen (denkend aan transport, recycleerbaarheid, productieproces, enz.). Het energieverbruik van de woning moet zo laag mogelijk zijn. Daarom besloten we de woning kost wat kost passief te maken. Op het moment van deze beslissing stond het passiefconcept nog in zijn kinderschoenen, en was volledig onbekend voor het grote publiek.

Een bijkomend doel is de woning door zijn karakter volledig te laten aansluiten bij de landelijke omgeving. De keuze voor passief hield in dat we steeds geconfronteerd werden met een evenwichtsoefening tussen gestandaardiseerde materialen, welke zeer sober, technisch en strak zijn, en het authentieke landelijke karakter. We wilden er ook geen 'overdreven boerderijtje' van maken. Rondom de hoeve ligt ook een mooi stuk grond, een stukje bos... wat ons alleen maar uitdaagde er een eenvormig en streekeigen geheel van te maken.

Materialen en technieken

  • Bio ecologie:
    Hierin is het belangrijk dat er gewerkt wordt met materialen die zo veel mogelijk nagroeibaar zijn, en dat de verwerking van de materialen een zo laag mogelijke belasting heeft op het milieu. Dit door gereduceerde transportenergie en beperking van chemische toevoegingen.

  • Gevelisolatie: diffutherm
    Deze plaat is enkel gemaakt uit gerecycleerde en gemalen houtvezels. De natuurlijke lignine in het hout zorgt voor de 'lijm'-binding zodat de plaat sterk en stabiel is. Het hout is afkomstig uit de bossen rond de productiefabriek in Zwitserland wordt FSC beheerd. Deze plaat draagt sinds enige tijd het nature-plus label, wat de hoogste classificatie is voor ecologische bouwmaterialen. Er is geen enkele toevoeging van andere producten dan enkel zuiver hout in deze plaat.

  • Cellulose isolatie
    De recyclage van ongebruikt krantenpapier, welke fijn vermalen wordt, krijgt enkel een toevoeging van boor zouten. De productie van dit isolatiemateriaal is zeer energiearm, en de milieubelasting wordt ten zeerste beperkt. De eigenschap van dit materiaal is dat het door zijn 'massa' een zeer goede buffer geeft tegen warmtedoorslag en geluid. De milieubalans en -impact van het materiaal is zo beperkt dat het één van de meest ecologische isolatiematerialen is.

  • FSC gelabeld grenen constructie hout'
    Hout afkomstig van Scandinavië, met een FSC label. Hierdoor is het 'relatief' streekeigen bouwmateriaal, beperkt in zijn transport.

  • FSC gelabeld eiken hout en pin de landes als afwerking voor de vloeren, beide afkomstig van Frankrijk.

  • Binnenbekleding van de wanden in fermacell:
    Dit zijn platen op basis van natuurgips en papiersnippers.

  • Thermisch verduurzaamd grenen hout, (thermowood) als gevelbekleding. Dit hout wordt enkel door verhitting verduurzaamd. Het kan langer dan 50 jaar, zonder afbreuk, de woning beschermen. Bij deze worden chemische verduurzamingproducten vermeden alsook het gebruik van tropisch hout. Door het lange leven van het materiaal is het vervangen door nieuw materiaal niet nodig.

  • Binnenmuurisolatie: houtwol:
    Deze 'dekens' bestaan voor bijna 100% uit zuivere houtvezels.

  • De gebruikte natuurverven en natuuroliën voor de binnenafwerking bestaan voor minstens 98% uit natuurlijke bestanddelen.

  • Houten passief-ramen
    Deze bestaan uit gelameleerd onverduurzaamd grenen hout met tussenlagen in zuivere kurk. Het gebruikte glas met een Ug waarde van 0,6 is opgebouwd uit drie lagen en gevuld met agron. Dit gas vraagt veel minder energie in de productie dan kriptongas. De totale U-waarde van het raam is lager dan 0,73, waardoor het behoort tot de allerbest isolerende ramen die er te vinden zijn.

  • FSC gelabelde en formaldehyde vrije OSB platen
    Deze platen werden gebruikt voor de versteviging van de buiten- en binnenwanden. De platen zijn opgebouwd uit gerecycleerde houtspaanders, afkomstig van FSC-hout.

  • Uitzondering op onze doelstelling: XPS vloerisolatie
    Dit is géén bio-ecologisch materiaal. Het niveau van de vloerisolatie ligt onder het maaiveld en staat in contact met de bodem. Daarom moet ze langdurig aan vocht (en alle gevolgen van dien) blootgesteld kunnen zijn. En dat risico durfden we niet nemen met kurk, wat naar onze mening het enige kwalitatieve bio-ecologische alternatief was qua isolatie... We kozen voor XPS-isolatieplaten, omdat dit materiaal een beperkte energie-index heeft in fabricage en transport. Er komen geen schadelijke gassen uit vrij, in tegenstelling tot pur-isolatie.
Meer info

Ben je architect en wil je ook een van je projecten in de kijker zetten? Laat het ons weten.