De elektrische installatie: er is nog werk aan de winkel

De elektrische installatie: er is nog werk aan de winkel

Ook al bestaat er een reglement voor de installatie van de elektrische voorzieningen in flatgebouwen, buiten de genormaliseerde veiligheidsstandaarden bestaan er geen regels voor de installatie in een woning. Toch niet in de strikte zin van het woord. Uit onderzoeken blijkt echter dat de elektrische installaties van tegenwoordig vaak niet voldoende doordacht zijn en dus ook niet voldoen aan de noden van de gebruikers. Er is dus nog werk aan de winkel.

In het tijdperk van de domotica, zijn de statistieken omtrent de elektrische installaties in woningen op zijn minst gezegd verrassend. Zo wees een enquête bijvoorbeeld uit dat de helft van 500 ondervraagde gezinnen een onvoldoende uitgebreide installatie moet aanvullen met diverse middelen, zoals verlengdraden met stekkerdozen. De meest recente woningen hebben 42 stopcontacten, terwijl de standaard aangeraden door de betrokken instanties 65 bedraagt!*

Ook de verlichting wordt stiefmoederlijk behandeld met te weinig aansluitingspunten. Deze vaststelling heeft niet alleen zijn weerslag op het wooncomfort, maar ook op het energieverbruik (en bijgevolg het milieu), waarbij de verlichting het grootste aandeel opeist met 12 tot 15% (met een gemiddelde van 13%)** van het totale elektriciteitsverbruik van de huishoudens, behalve verwarming. Dat is veel en er zou makkelijk aan kunnen worden verholpen.

Historische oorzaak

Maar bij wie ligt dan de fout? Er spelen uiteraard verschillende factoren mee, maar er is een historische origine waarvoor we moeten teruggaan tot de jaren vijftig. In die tijd heerste er een woningcrisis en er werd, door de noodzaak, snel en slecht gebouwd. In deze context wordt het duidelijk dat men niet stilstond bij een probleem van enkele schakelaars meer of minder. Het concept van de elektrische installatie is in de meeste gevallen gewoon een routineklus geworden, ondanks het feit dat sommige architecten er wel de aandacht aan besteden die ze verdient. Hetzelfde geldt voor de verlichting, die rechtstreeks ons dagelijks welzijn beïnvloedt. En dit op verschillende vlakken, denk maar aan ons algemeen en visueel comfort en de bescherming van onze ogen. Of onze veiligheid, in een slecht verlichte ruimte kunnen sneller ongelukken gebeuren. Ook het elektriciteitsverbruik is niet onbelangrijk. Dit stijgt gevoelig door een te eenvoudig of ondoeltreffend concept van verlichtingscircuits.

De basisprincipes

De lichtschakelaars moeten in ieder geval zo worden geplaatst, dat je je door heel jouw woning kan verplaatsen (van de kelder tot de zolder) zonder in een donkere zone te komen. Daarom moeten er schakelaars staan aan elke ingang van elke ruimte, zowel voor het binnengaan als het buitengaan. In een gang van enkele meters lang moeten er verschillende onafhankelijke bronnen zijn, die uit en aan kunnen worden geschakeld naargelang je door de gang wandelt. Op deze manier wordt er minder elektriciteit verspild. Dit systeem is ook handig voor trappen.

Een berekende stroomsterkte

In principe zou de stroomsterkte voor iedere ruimte berekend moeten worden. Hierover bestaan normen die elke architect en elke lichttechnicus kent. Ze worden bepaald door precieze parameters die geval per geval verschillen: de te verlichten ruimte, de hoogte van het plafond, de reflectiefactor van de tinten op de belangrijkste oppervlakken, de activiteit waarvoor de ruimte zal worden gebruikt en andere specifieke invloeden.

Wanneer de optimale hoeveelheid licht is bepaald, volgt de verdeling ervan. Deze hangt vooral af van de verdeling van de activiteitscentra (rekening houdend met hun aard), de meubels en kunstwerken. Vervolgens worden de soorten lichtbronnen bepaald (halogeen, spaarlampen, gloeilampen) waarvan uiteindelijk de verschillende soorten verlichtingstoestellen afhangen waaruit de bouwheer kan kiezen.

Lichtplan

Hou bij de bepaling van de verlichting rekening met volgende aspecten:

  • Indirecte verlichting (vaak onvermijdelijk) verbruikt meer energie in verhouding tot zijn rendement. Ze wordt dus best gebruikt in combinatie met een oppervlak met een hoge reflectiefactor en wordt best zo hoog mogelijk geplaatst, zodat de reflectiezone zo groot mogelijk is. De lage spanning zorgt ook niet bepaald voor besparingen, net zoals bij dimmers. Het verlies van de warmte die ontstaat door hun werking kan eventueel worden gerecupereerd door de temperatuur in de ruimte af te stellen, wanneer ze langdurig worden gebruikt.
  • Bespaar nooit op verlichting als dit jouw visueel comfort beïnvloedt.
  • De nieuwe technologieën op het gebied van verlichtingsapparatuur zijn altijd interessant. De recente evolutie is dan ook spectaculair. Een groot aantal exposanten op Batibouw toont elk jaar een ruim aanbod van de meest recente technieken. Het gaat voornamelijk om architecturale verlichting, met andere woorden verlichting die nauw geïntegreerd wordt in de configuratie van de lokalen. Vaak wordt de bron onzichtbaar gemaakt, zonder dat er aan doeltreffendheid wordt ingeboet, dit is erg comfortabel voor de ogen en meer dan esthetisch verantwoord. Nog een aanrader zijn de kleine lichtbakens die in de vloer worden geplaatst. Ze zijn niet alleen erg mooi, maar hebben ook een veiligheidsaspect.
  • We onthouden ook de recente verschijning van toestellen die een ‘stroom’ licht afgeven op de muur. Dit is vooral interessant voor gangen of voor lokalen waar geen activiteiten plaatsvinden, maar die lang moeten verlicht blijven.
  • Bij gebrek aan domotica, kan men een beroep doen op spitstechnologie, zoals multifunctionele schakelaars met tiptoetsbediening, eventueel uitgerust met een digitaal schermpje. Er is ook het systeem waarbij de lichten aan en uit gaan naargelang de persoon door de woning evolueert. Er zijn uiteraard ook afstandsbedieningen (onder andere met infrarood), maar met dit systeem moet je er natuurlijk altijd voor zorgen dat je de afstandsbediening bij de hand hebt wanneer je het licht wilt uitdoen!

Er zijn mogelijkheden genoeg om een zuinig energiegebruik te combineren met comfort. Wat de praktijk betreft, is de beste oplossing een echt verlichtingsplan opstellen dat wordt bestudeerd tot in de kleinste details, want op dit gebied kunnen vergissingen en improvisaties achteraf duur komen te staan ...

*Bron: Copper Benelux vzw
**Bron: Electrabel

Lees meer over elektriciteit

Alles over elektriciteit vind je hier

Bestel gratis documentatie

Gira

Intelligente gebouwentechniek 2014
Intelligente gebouwentechniek 2014
  • Comfort, efficiëntie en veiligheid
  • Aanpasbaar aan uw behoefte
Bestel gratis

Abitana

De fundering van uw thuisnetwerk.
De fundering van uw thuisnetwerk.
  • Comfort
  • Flexibiliteit
  • Stabiliteit
Bestel gratis
Ontdek alle gratis documentatie