Hoe goedkoper verwarmen? “Flexibel verwarmen met warmtepompen is de toekomst”

UGent zocht uit of we flexibel kunnen verwarmen met warmtepompen. Wat is het effect van een graadje minder? Zien wij het zitten dat bijvoorbeeld energieleveranciers warmtepompen aansturen? Krijgen we daar een vergoeding voor? En zijn alle warmtepompen daar klaar voor? We vroegen het aan Sam Hamels, energie-expert van UGent.

Verlaging van btw op warmtepompen volstaat niet

De federale regering heeft recent beslist om de btw op warmtepompen de komende jaren op 6% te houden. Op die manier willen ze huishoudens stimuleren om de overstap te maken naar een warmtepomp. Niet oninteressant, zeker nu de gasprijzen op hun hoogste punt zitten sinds twee jaar. Tel daarbij nog de beloofde taxshift, en het warmtepompverhaal wordt meteen een pak interessanter. Niet alleen voor het klimaat, maar ook voor je portemonnee. Maar het louter verlagen van de btw volstaat niet. “De slimme sturing van warmtepompen moet ook gestimuleerd worden”, meent Sam Hamels, energie-expert van UGent.

Flexibel verwarmen is goedkoper verwarmen

De UGent deed de voorbije twee winters een experiment waarbij ze de controle overnamen van een aantal warmtepompen. Vanop afstand simuleerden ze de slimme sturing van warmtepompen door de verwarming tijdelijk te onderbreken. Hamels: "Uit ons experiment blijkt dat er nauwelijks comfortverlies optrad als de warmtepomp een aantal uren niet werkte. De temperatuurschommelingen zijn beperkt en dat wil zeggen dat het effectief mogelijk is om warmtepompen flexibel in te zetten in relatief goed geïsoleerde huizen. Recent onderzoek, uit onder andere het Verenigd Koninkrijk, wijst uit dat je zo 10% tot 20% kan besparen op de elektriciteitsfactuur van je warmtepomp.”  

Hoe werkt flexibel verwarmen met warmtepompen?

Volgens Hamels zijn er in de toekomst verschillende modellen mogelijk. “Je warmtepomp zelf kan slim zijn, de sturing gebeurt daarbij door de warmtepomp zelf. Als gebruiker geef je via een app aan waar de grenzen van je verwarmingscomfort liggen. Bijvoorbeeld: een keer per week mag de binnentemperatuur een graad minder zijn voor een paar uren. Op deze manier kan je ook slim je eigen zonne-energie inzetten of besparen op het capaciteitstarief. Heb je een dynamisch contract, dan kan je zo meer voordeel halen uit de uren met de goedkoopste elektriciteitsprijzen. Er is in België nog een terughoudendheid om een dynamisch contract af te sluiten. Maar als je vanaf 2026 aparte dynamische contracten kan afsluiten voor enkel je warmtepomp, dan kan je daar via slimme sturing zeker voordeel mee doen.”

Vergoeding voor een graadje warmer

Een andere methode is om de warmtepomp te laten aansturen door externen. “Dat kan een energieleverancier zijn, Fluvius of een derde partij”, stelt Hamels. “Je warmtepomp ontvangt dan signalen van buitenaf om op bepaalde moment bijvoorbeeld extra hard te werken of net niet te werken om het evenwicht op het net te behouden. Op die manier kunnen we bijvoorbeeld black-outs en netcongestie voorkomen. Het is wel de bedoeling dat als huishoudens het een paar uur een graadje warmer of kouder laten worden, ze hiervoor een vergoeding krijgen."

Uit de enquête van UGent blijkt dat 70% het idee ziet zitten om flexibel te verwarmen met een warmtepomp

70% wil flexibel verwarmen

Die vergoeding is volgens een bijkomende enquête van UGent wel een must. Hamels: “Mensen verwachten dat het hen financieel iets oplevert. Daarnaast gaven de ondervraagden aan dat ze deels de controle over hun warmtepomp willen behouden. Is er iemand ziek, heb je een etentje, dan is het fijner als de temperatuur niet te veel schommelt. Maar de belangrijkste bevinding van de enquête is dat 70% het idee wel zag zitten om flexibel te verwarmen met een warmtepomp.” 

Nood aan flexibel-ready warmtepompen

Volgens Hamels zijn de bevindingen van het UGent experiment een teken voor beleidsmakers, energieleveranciers en fabrikanten om hier verder mee aan de slag te gaan. “De range van warmtepompen is natuurlijk breed, maar technisch houdt niets ons tegen om slimme, plug & play warmtepompen te plaatsen die je met een app kan bedienen en waardoor je kan besparen op je elektriciteitsfactuur. Daarom moeten we de vele warmtepompen die geplaatst worden niet per se morgen al flexibel inzetten, maar ze moeten wel flexibel-ready zijn. Binnen een aantal jaar gaan we een miljoen warmtepompen hebben in België. Laten we er dan ook voor zorgen dat we die vloot flexibel kunnen inzetten in het energiesysteem van de toekomst”, besluit Hamels.