Hemelwaterverordening onder vuur: “Regenwater ondergronds infiltreren mag geen uitzondering zijn”

De betonfederatie wil een aanpassing van de regels rond het infiltreren van regenwater. Volgens de gewestelijke hemelwaterverordening is bovengrondse infiltratie de norm, terwijl er volgens de federatie niets mis is met ondergronds infiltreren. “Elk project is anders en waterinfiltratie mag geen zwart-witverhaal zijn”, aldus Evert Lemmens, voorzitter van Febelco. De Vlaamse Milieumaatschappij geeft aan dat er aanpassingen op til zijn.

Wat zijn de regels van de hemelwaterverordening?

Sinds 2023 is er een nieuwe, gewestelijke hemelwaterverordening (GSVH). Deze verordening vertelt hoe we moeten omgaan met regenwater. Voor huishoudens gingen de nieuwe regels al op 2 oktober 2023 in. Voor openbare domeinen is dit sinds 1 januari 2025. De nieuwe hemelwaterverordening stelt dat bovengrondse infiltratie de norm moet zijn. Ondergronds regenwater laten infiltreren, door bijvoorbeeld infiltratiekratten, kan enkel als het duidelijk gemotiveerd kan worden. Katrien Smet, woordvoerder van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM): “De hemelwaterverordening verbiedt ondergrondse infiltratievoorzieningen niet, maar vraagt om te motiveren waarom een bovengrondse voorziening niet mogelijk is. Het is aan de vergunningverlener om te beoordelen of de motivatie voldoende is.” 

Bovengrondse infiltratie versus ondergronds: wat is beter?

De betonfederatie vindt dat ondergrondse en bovengrondse infiltratie prima hand in hand kunnen gaan. “Er is absoluut nood om verstandiger om te gaan met ons hemelwater. Maar uitsluitend bovengrondse infiltratie-oplossingen zijn weinig realistisch”, stelt Evert Lemmens, voorzitter van betonfederatie Febelco. “Bovengrondse oplossingen, zoals een wadi, kunnen een meerwaarde zijn voor de biodiversiteit, maar nemen ook veel plaats in.” En laat net plaatsgebrek in ons volgebouwde Vlaanderen net het grootste struikelblok zijn om bovengronds te infiltreren. “Kijken we naar openbare domeinen, dan gaat de verplichting om bovengronds regenwater te laten infiltreren ten koste van bijvoorbeeld fietsinfrastructuur en landbouwgrond. Onteigeningen leiden dan weer tot vertragingen.”

Febelco pleit voor bijsturing van de hemelwaterverordening

De betonfederatie wil daarom een bijsturing van de hemelwaterverordening en lanceert de InfiltratieWijzer. Lemmens: “InfiltratieWijzer.be is enerzijds een wijzer die naargelang de situatie de bezoeker in de ene of andere richting wijst. Anderzijds willen we alle stakeholders aanzetten om wijzer om te gaan met de GSVH 2023 en ons hemelwater. We willen duidelijk maken dat elk project anders is en regenwaterinfiltratie geen zwart-witverhaal kan zijn. Zoals nu wel gesteld wordt.”

Waarom bovengronds infiltreren de voorkeur krijgt

Ondergronds en bovengronds infiltreren heeft zijn eigen voor- en nadelen. Toch werd ondergronds infiltreren niet als norm opgenomen in de hemelwaterverordening. Smet: “Bij de opmaak van de hemelwaterverordening werd destijds gesignaleerd dat ondergrondse infiltratievoorzieningen vaak niet correct werken wegens dichtslibbing, te diepe aanleg, … Daarom is bewust gekozen voor bovengrondse infiltratievoorzieningen. Deze zijn makkelijker te controleren en te onderhouden, hebben een ecologische meerwaarde, kunnen makkelijk uitgebreid worden en ze verhogen het bewustzijn bij de huishoudens.”

Wat als bovengronds infiltreren niet haalbaar is?

Maar wat als bovengronds infiltreren echt niet mogelijk is? “Bij het GSV Hemelwater hoort een technisch achtergronddocument. Dit document ondersteunt initiatiefnemers, architecten, studiebureaus, advies- en vergunningverleners. Er staat ook duidelijk vermeld hoe je een ondergrondse infiltratie kan motiveren als een bovengrondse infiltratievoorziening niet mogelijk is. Momenteel wordt dit document geëvalueerd en aangepast binnen het wettelijk kader van de verordening en op basis van de ervaringen met de eerste toepassingen op het terrein”, aldus Smet.