Tips om je huis af te werken met recuperatiematerialen

Geen zin in een zoveelste grijs of beige interieur? Dan moet je misschien op zoek gaan naar oude tegels, deuren in schuurhout of verlichting uit een kantoorgebouw. Materialen of zelfs volledige gebouwen hergebruiken, is geen zoveelste trend, maar bittere noodzaak. De bouwsector is in Europa goed voor ruim 50% van het verbruik van natuurlijke grondstoffen en voor zo’n 40% van het afval op Europees grondgebied.

Wat zijn recuperatiematerialen?

Bij hergebruik worden nog bruikbare bouwmaterialen zorgvuldig gedemonteerd en verwijderd om later opnieuw te gebruiken, en zodoende hun levensduur te verlengen. Hergebruik kan meerdere vormen aannemen: van oude tegels die je verwerkt in een nieuwe vloer tot upcycling, waarbij het materiaal een nieuwe functie krijgt. Bijvoorbeeld een meubel op basis van de houten balkenstructuur van een sporthal.

Waarom materialen hergebruiken?

Geen enkele grondstof is eindeloos. En de productie en het transport van nieuwe materialen kosten veel energie. Het verlengen van de levensduur van materialen en gebouwen is dan ook een noodzakelijke stap om de klimaatimpact van de bouwsector te verlagen. Recuperatiematerialen hebben een charme die niet is na te maken in fabrieken. Aan veel van die materialen zitten interessante verhalen vast. Door items uit verschillende periodes te combineren, wordt een interieur pas echt tijdloos.

Hoe begin ik eraan?

Belangrijk is om alle partijen zo gauw mogelijk bij je project te betrekken: architect, aannemer, handelaar… Zoek mensen die jouw passie voor recuperatiematerialen delen en er ervaring mee hebben. Ze hebben meestal een goed zicht op wat er beschikbaar is. In veel gevallen zal je namelijk omgekeerd te werk gaan. Dat wil zeggen: het ontwerp afstemmen op de beschikbare materialen en niet omgekeerd. Hou daarom ook rekening met de stockage van de materialen tijdens de werken.

Wat zijn veelvoorkomende recuperatiematerialen?

1. Deuren

Recente binnendeuren zijn verkrijgbaar in allerhande maten en types: van schilderdeuren tot glazen deuren uit kantoorgebouwen. Ook naar oude binnendeuren in massief hout, en uit verschillende periodes, hoef je niet lang te zoeken.

Tip: Soms moet het ontwerp van je woning afgestemd worden op de afmetingen van de deuren. Let bij je zoektocht ook op de draairichting: draaien de deuren naar buiten of naar binnen, zijn ze links of rechts scharnierend…? Ook al is het niet evident: tracht deuren te vinden met een passend deurkader en beslag.

2. Houten vloeren

Plankenvloeren en parket uit oude gebouwen zijn al jaren een vaste waarde bij handelaars in oude bouwmaterialen. Ook schuur- en scheepshout en wagonplanken mogen we tot de klassiekers rekenen. Zulke materialen kan je trouwens niet enkel gebruiken voor de vloer maar ook als wandbekleding.

Tip: De planken mogen niet te krom of aangetast zijn door schimmels of insecten. Hout dat erg vochtig is, moetje gedurende meerdere maanden laten drogen. Hou er ookrekening mee dat sommige soorten recuperatiehout een ruw oppervlak hebben.Bij verlijmde vloeren mogen er geen resten lijm of teer op deplanken of in de groeven zitten. Een zwevende parketvloer ofvloeren die vastgenageld zijn op dwarsbalken kunnen daarentegenmakkelijk gedemonteerd worden.

3. Stenen vloeren

Er zijn grote voorraden antieke vloeren in natuursteen op de markt. Heel populair zijn marmer, blauwe hardsteen en Bourgondische dallen. Sommige soorten natuursteen mogen niet langer ontgonnen worden en zijn daarom alleen nog verkrijgbaar als recuperatiemateriaal.

Tip: Oude stenen vloeren zijn meestal erg dik. Sommige dallenhebben diktes van wel 15 cm of meer en worden om die redenvaak verzaagd. De onderkant is ruw. Om de vloer te plaatsen,doe je best een beroep op een ervaren vakman.

4. Vloer- en wandtegels

Tegels behoren tot de meest voorkomende producten op de recuperatiemarkt: van terracotta- tot cement- en keramische tegels. Die laatste twee zijn verkrijgbaar in effen varianten of rijkelijk voorzien van motieven.

Tip: Klassieke tegels zijn meestal dikker dan hedendaagse. Van sommige partijen vind je maar een beperkt aantal vierkante meter terug. Als de tegels schoongemaakt verkocht worden, is de prijs hoger. Maar weet dat je wel aardig wat tijd bespaart.

5. Badkuipen en wastafels

Oude badkuipen in gietijzer zien er al eens aftands uit, maar zijn wel goed te restaureren. Hetzelfde geldt voor keramische badkuipen en wastafels, die net als stalen exemplaren ruim voorradig zijn. Ook spiegels, zeephouders en andere accessoires zijn veelvoorkomende producten.

Tip: Gezien het hoge gewicht van een gietijzeren badkuip moet je vloer mogelijk verstevigd worden. Heb je graag oude kranen, dan kan je die laten aanpassen of herstellen. Maar in de meeste gevallen wordt gekozen voor nieuwe kranen en loodgieterij.

6. Radiatoren

Gietijzeren radiatoren kunnen gedemonteerd, gereinigd en opnieuw worden gebruikt. Je vindt ze dan ook vlot terug bij handelaars in oude bouwmaterialen. Hedendaagse paneelradiatoren zijn makkelijk te vinden op de tweedehandsmarkt.

Tip: Oude gietijzeren radiatoren staan meestal op poten. Vraag de handelaar of de radiator gereviseerd is en of hij binnen of buiten bewaard is. In radiatoren die lange tijd buiten lagen, zit vaak water, waardoor roest ontstaat. Wanneer het dan vriest, ontstaan mogelijk ook barsten.

7. Verlichting

Uit de sloop van recente gebouwen komen veel bruikbare verlichtingstoestellen. Bij kantoorgebouwen gaat het om grote hoeveelheden identieke producten. Vaak zelfs van gereputeerde merken. Anderzijds zijn er ook wandarmaturen en pendels te vinden die je zo terugvoeren naar de jaren 1960 of 1970.

Tip: Elektrische veiligheid is een prioriteit. Sommige handelaars vervangen uit voorzorg alle kabels, stekkers, schakelaars en fittingen. Ook oude kantoorverlichting is met enige creativiteit vlot toepasbaar in huizen.

8. Scheidingswanden

Kantoorgebouwen hebben zelden een lang leven. Sommige worden jammer genoeg al na 20 jaar afgebroken. Nog sneller gaat het met de kantoorinrichting. Het voordeel is wel dat er op die manier veel bruikbare elementen vrijkomen, waaronder ook scheidingswanden. Ook oude ramen, die je wegens strenge energienormen niet langer mag gebruiken, zijn perfect als room divider.

Tip: Ondanks het potentieel voor hergebruik, komen scheidingswanden vaak bij het afval terecht. Hou er rekening mee dat de afmetingen en aansluitingen zelden geschikt zijn om ze rechtstreeks in huis toe te passen.

Is afwerken met recuperatiematerialen goedkoper?

De prijs van een materiaal hangt af van verschillende factoren: de staat waarin het zich bevindt, de kwaliteit en de erfgoedwaarde. Bovendien is er de factor arbeid. Om een gebouw te ontmantelen, is zeven keer meer mankracht nodig dan wanneer het machinaal gestript wordt en dus zonder oog op recuperatie. Ook het schoonmaken van de materialen en de plaatsing ervan in het nieuwe gebouw brengen extra kosten met zich mee.

Materialen die door hun historische karakter een hoge toegevoegde waarde hebben, kosten gemiddeld meer dan gelijkaardige nieuwe materialen: een oude schouw, een klassieke gietijzeren trap… Ook trends stuwen de prijs omhoog: denk aan steigerhout en fabriekslampen, waar je voor het origineel vandaag een pak meer betaalt dan voor een hedendaagse kopie. Een tweede categorie zijn die materialen waarvan de waarde min of meer constant blijft. Daaronder vallen bijvoorbeeld bakstenen. Voor oude bakstenen betaal je zowat dezelfde prijs als voor nieuwe stenen. Een derde variant zijn de hedendaagse materialen. Een recente badkuip of wastafel, een glazen deur… zijn meestal aanzienlijk goedkoper dan een nieuw exemplaar.

Bron: Ik ga Bouwen

Het beste van Livios in je mailbox?

Schrijf je in op de Livios nieuwsbrief en ontvang twee keer per week het laatste (ver)bouwnieuws, nuttige tips en tonnen inspiratie.

Volg ons op social media