Danny Windmolders (NAV): “Waarom geen betere isolatie in plaats van dikkere?”

Danny Windmolders: "Een particulier die een huis koopt, weet niet wat hij koopt. Daarom stellen wij voor om een beperkte premie te voorzien om een architect mee te nemen op locatie om het pand te beoordelen."

Batibouw verzamelt de beau monde van de bouwsector. Danny Windmolders, voorzitter van de Vlaamse architectenorganisatie NAV, nam de tijd voor een gesprek met Livios.

Batibouw focust opnieuw op energiezuinig, zelfs energieneutraal bouwen. The sky is the limit, zo lijkt het wel. Maar hoe staan architecten tegenover deze ogenschijnlijk eenvoudige opdracht?

"Zonder fundamentele verbeteringen van de isolatiematerialen, moeten we de energieverliezen compenseren met alternatieve energiebronnen, zoals warmtepompen en PV-panelen."

Foto: STIEBEL ELTRON  

Danny Windmolders: “Dat gebouwen tegen 2020 energieneutraal moeten zijn, is enerzijds een politieke beslissing. Anderzijds zal de markt ook moeten volgen. Maar de producten om dat te doen, staan nog lang niet op punt. Luchtdicht bouwen bijvoorbeeld, is een absolute must bij passiefhuizen. Alleen zijn er maar weinig producten op de markt om gegarandeerd een goede luchtdichtheid te bereiken. En dat is problematisch. Het is ook allesbehalve evident om te voldoen aan het steeds dalende E-peil. De stap van E80 naar E60 is veel groter dan die van E100 naar E80. Politici worden daar niet mee geconfronteerd, maar de bouwpraktijk moet wel kunnen volgen. Dikker isoleren is voorlopig het enige antwoord. Bouwpercelen worden telkens kleiner, de muren alsmaar dikker. Hoe realistisch blijft die evolutie? Ik vraag mij daarom al twee jaar af of het niet beter is om betere isolatiematerialen te ontwikkelen in plaats van telkens dikkere pakketten isolatie aan te brengen. Als je kijkt naar de snelle evolutie in isolerend glas, zie je dat het wel mogelijk is. Zonder fundamentele verbeteringen van de isolatiematerialen, moeten we de energieverliezen compenseren met alternatieve energiebronnen, zoals warmtepompen en PV-panelen.”

“Noem één innovatief isolatiemateriaal?”

Was de afgelopen jaren het subsidiebeleid voor PV-panelen overdreven volgens u?

"In plaats van in PV-panelen had de overheid beter geïnvesteerd in een aantal fundamentele studies.

Foto: Solarcompany  

Danny Windmolders: “In plaats daarvan had de overheid beter geïnvesteerd in een aantal fundamentele studies, dat was rendabeler geweest. Er zijn genoeg vragen om te stellen. Hoe kunnen aannemers volgen? Welke mogelijkheden heeft de architect? Hoe kunnen we isolatiematerialen verbeteren? Noem mij één innovatief isolatiemateriaal van de afgelopen 20 jaar? Dat is er niet, we isoleren nog altijd op dezelfde manier en met dezelfde materialen als 30 jaar geleden. Terwijl er behoefte is aan ontwikkeling, zeker op de renovatiemarkt. Na-isoleren gaat op veel plaatsen niet, en langs de binnenkant isoleren, wat sowieso niet optimaal is, verhoogt het risico op vorstschade.”

Vanaf 30 juni is het afgelopen met het verlaagde btw-tarief voor woningen tussen de 5 en de 15 jaar. Voor oudere woningen blijft dit btw-tarief gelden. Een goede zaak?

"Er wordt veel te weinig gesloopt. Vervangen gebeurt veel te weinig. "

Foto: Domus Arte  

Danny Windmolders: “Hierover hadden we onlangs een intern debat met de NAV. Onze conclusie: er wordt veel te weinig gesloopt. Vervangen gebeurt veel te weinig. Daarom is er een belangrijke rol weggelegd voor de architect, die als geen ander kan inschatten welke gebouwen waardevol zijn en welke je beter afbreekt.
Maar het is inderdaad voor veel bouwheren interessanter om een renovatieproject te starten. Vanwege het verlaagde btw-tarief en omdat je niet alles in één keer moet betalen. Die mogelijkheid om de kosten te spreiden heb je niet bij nieuwbouw. Ook hier is geen grondig marktonderzoek gebeurd. Terwijl het cruciaal is om te weten welk patrimonium waardevol is en welke woningen niks waard zijn.”

Jullie hebben de Vlaamse overheid nochtans voorgesteld om een premie te voorzien voor particulieren om zich te laten bijstaan door een architect bij het kopen van een bestaande woning.

Danny Windmolders: “Zonder succes helaas, want het is de perfecte remedie om problemen achteraf te vermijden. Een particulier die een huis koopt, weet niet wat hij koopt. Daarom stellen wij voor om een beperkte premie te voorzien om een architect mee te nemen op locatie om het pand te beoordelen. Hij kan de situatie meteen inschatten en weet ook welke ingrepen haalbaar zijn en welke niet. Dan is de koper vanaf de eerste dag geïnformeerd.”

Het energievraagstuk is alomtegenwoordig in de moderne woningbouw. Zien we het esthetische aspect niet over het hoofd?

Danny Windmolders: “Door de strengere energienormen, is het moeilijk om architecturaal vernieuwend te zijn. Glasoppervlakken moeten zo veel mogelijk beperkt blijven, volumes worden compacter. Hierdoor gaat er veel van het expressieve karakter van een woning verloren. Een aantal architecten probeert nu te zoeken naar een nieuwe vorm van bouwen om energiezuinigheid te combineren met esthetiek. Planmatige ingrepen, zoals het verwisselen van functionele ruimtes in huis, kunnen hierbij helpen. Als je de woonkamer en keuken meer centraal inplant bijvoorbeeld en technische ruimtes naar de rand van de woning schuift, krijg je nieuwe mogelijkheden omdat voor technische ruimtes warmtecomfort minder belangrijk is. Op die manier is het ineens wel mogelijk om meer ramen te voorzien zonder hinderlijke warmteverliezen.”

Tijd om over de hokjes heen te kijken

Een eerste stap naar energieneutraal bouwen is het halen van de passiefhuisnorm.

Danny Windmolders: “Er wordt enorm veel over passiefhuizen gesproken, maar er worden er weinig gebouwd! De NAV geeft een cursus energiebewust architect voor architecten. Van de 360 architecten die deze cursus onlangs hebben gevolgd, had er nog geen enkele een passiefhuis gebouwd.
We moeten passief bouwen aanmoedigen als voortrekkers maar passief bouwen is ook een manier van leven en is nog steeds onrendabel duurder. De meeste passiefhuizen die ik ken, zijn trouwens vrijstaande woningen. Is dit dan de standaard? En wat is tenslotte beter, een gewone rijwoning vlak bij het station of een verafgelegen passiefhuis?”

De NAV is ook vragende partij voor stedenbouwkundige versoepeling.

Danny Windmolders: “Ik denk dat het tijd wordt om op stedenbouwkundig vlak over de hokjes heen te kijken: energievoorziening, zorg en mobiliteit zijn allemaal met elkaar verweven. Daarbij komt de verdichting, die ons dwingt om op een andere manier te gaan bouwen en wonen. Meergeneratiewoningen zijn een toekomstgericht alternatief voor onze huidige manier van wonen, maar je mag ze haast nergens bouwen. Oké, de situatie is al verbeterd ten opzichte van tien jaar geleden, maar er is nog veel werk.
Wij vinden het de taak van de architect om over deze problematiek mee te denken, want ruimtelijke ordening kan je niet los zien van bouwen en wonen. Maar bewust of onbewust nodigen politici in geen enkele organisatie die met ruimtelijke ordening te maken heeft architecten uit. In Vlaamse commissies voor ruimtelijke ordening zoals SARO of VLACORO zit, hoe ongelooflijk het ook mag klinken, geen enkele architect. Wij zijn vragende partij om daar verandering in te brengen. Je ziet, we zijn dit gesprek begonnen over isolatie. Een belangrijk aspect, maar wel het absoluut kleinste schaalniveau. Willen we echt toekomstgericht denken, dan moeten we onze blik verruimen en de woonproblematiek in zijn totaliteit benaderen.”

Livingwood

Livingwood
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning