Hoe krijgen we de Vlaming naar de stad? 7 experts zoeken het antwoord

Om de Vlaming warm te maken voor de betonstop is veel meer nodig dan de voorstellen die Joke Schauvliege op tafel legt. Onze redactie legde jullie meest prangende vragen voor aan verschillende experts uit de bouwwereld. “Appartementen en stadswoningen stralen allesbehalve inspiratie uit of worden dom verbouwd.”

Vlnr: Tom Van Becelaere (Matexi), Griet Verbeeck (UHasselt), Leo Van Broeck (Vlaams Bouwmeester), Marc Dillen (Vlaamse Confederatie Bouw), Koen Hoste (Certes), Lydia Peeters (Vlaams parlementslid Open Vld), Bruno Vanbesien (architect)

Foto: Livios  

Lydia Peeters (Open Vld): "Vlaanderen beschikt nog over 40.000 hectare aan woon- en industriezones. Het kost 1,4 miljard euro om dat allemaal te neutraliseren (en dat terwijl de Vlaamse begroting volgend jaar tegen een tekort aankijkt van 1 miljard euro, red.)"

Tom Van Becelaere (Matexi): "Uit eigen onderzoek weten we dat mensen graag een gemeenschappelijke tuin willen, maar ook een privétuintje. We mogen hen niet afschrikken met begrippen als cohousing en collectief wonen. Daar staat de doorsnee Vlaming zeer huiverachtig tegenover."

“Boven in een woontoren heb je meer privacy dan in een viergevelwoning op een verkaveling. Een goed ontwerp doet wonderen", oppert architect Bruno Vanbesien.

Foto: MijnEPB  

Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck: "We moeten natuur en gezelligheid naar de stad halen, net zoals we die op citytrips opzoeken in Barcelona of Madrid."

Professor Griet Verbeeck (UHasselt): "Er zijn zeker gezinnen op het platteland die duurzaam leven en gezinnen in de stad die duurzaamheid maar niks vinden, maar dit gaat over meer dan wat elk van ons apart doet. Samen zijn we volop onze voorraadkast aan het plunderen."

1. Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) wil eigenaars van wie de grond onteigend wordt, vergoeden voor 100 % van de werkelijke waarde. Is dat realistisch? 

NEE: "Het is goed dat het instrumentendecreet op tafel ligt. Wij hebben altijd gevraagd om een volledige compensatie", stelt Vlaams parlementslid Lydia Peeters (Open Vld): Maar wat met de betaalbaarheid van dit verhaal? Vlaanderen beschikt nog over 40.000 hectare aan woon- en industriezones. Het kost 1,4 miljard euro om dat allemaal te neutraliseren (en dat terwijl de Vlaamse begroting volgend jaar tegen een tekort aankijkt van 1 miljard euro, red.)."

"Daarnaast stel ik vast dat de minister haar plannen eenzijdig doordrukt, net zoals bij haar omzendbrief over bebouwd en onbebouwd gebied. Als ze bepaalde eigendommen wil herbestemmen, moet ze eigenaars niet alleen financieel tegemoetkomen maar ook inspraak geven, net zoals dat gebeurt bij het opstellen van ruimtelijke uitvoeringsplannen.”

2. Heeft de betonstop vandaag al gevolgen voor bouwbedrijven?

JA: “Als grootste Belgische woningbouwer (Matexi bouwde vorig jaar meer dan 1.500 woningen, red.) investeren we vooral in kernversterkende projecten en binnenstedelijke reconversies", aldus Tom Van Becelaere, businessunitmanager bij Matexi. Momenteel ligt de helft van onze projecten al in de binnenstad. Vaak zijn dat vervallen sites, zoals oude scholen, fabrieken en hospitalen, die wij omturnen tot plaats om te leven, werken en winkelen."

"Uit eigen onderzoek weten we dat mensen graag een gemeenschappelijke tuin willen, maar ook een privétuintje. We mogen hen niet afschrikken met begrippen als cohousing en collectief wonen. Daar staat de doorsnee Vlaming zeer huiverachtig tegenover. Dus passen wij ons aan, door te wijzen op de voordelen en rekening te houden met privacy. Collectief wonen biedt voordelen, maar mensen moeten zelf kunnen bepalen of ze in interactie treden met hun buren of juist op zichzelf willen zijn.”

3. De Vlaams bouwmeester zegt dat de kleinste gehuchten in Vlaanderen exponentieel leeglopen. Klopt dit?

NEE: "Een volledige leegloop van landelijke gemeentes is onwaarschijnlijk", begint Marc Dillen, directeur van de Vlaamse Confederatie Bouw. "Er is vandaag een sterke bevolkingsgroei in gemeentes in de Westhoek en in Limburg die nood hebben aan meer ontsluiting. Door de groeiende bevolking in de steden zal de vraag naar een groene omgeving met een goede luchtkwaliteit blijven leven."

"Bovendien kost het tijd om kwaliteitsvolle verdichting te realiseren in de stad, met aandacht voor een goede mix van inkomens. Het is een illusie dat steden op korte termijn de bevolkingsgroei kunnen opvangen. Er zal altijd nood zijn aan diversiteit. De één woont graag in de stad, de ander verkiest de rust van een landelijke gemeente. Die keuzevrijheid ligt de Vlaming nauw aan het hart en we moeten vermijden om verbiedend op te treden. Wie kiest voor buitengebied weet dat hij afwegingen moet maken: meer rust, maar minder voorzieningen."

4. Moet wie vrijstaand woont zich schuldig voelen?

NEE: Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck kreeg vorige week een storm van protest over zich toen hij zei dat vrijstaand bouwen crimineel is. In een reactie klinkt hij genuanceerder: “Mensen moeten zich niet geschoffeerd of schuldig voelen. We werden jarenlang ruimtelijk en fiscaal gestimuleerd om vrijstaand te bouwen."

"Bovendien zijn onze steden niet aantrekkelijk. Er is nog veel werk aan de winkel voor de burger uit zichzelf naar de stad trekt. We moeten hem zo veel mogelijk inzicht geven in de effecten van zijn woonstkeuze. De cijfers zijn confronterend. Kijk naar de CO2-uitstoot van een woning: 8,5 ton per jaar op het platteland, 4 ton door een rijwoning en 1,5 ton door een appartement. Daarbovenop heb je nog de CO2-uitstoot van je wagen. Voor een verkavelingsbewoner is dat 7 ton per jaar, voor een stedeling 1 ton."

"Het aantal verkeersdoden per jaar per 100.000 inwoners is bij verkavelingsbewoners vier keer groter dan bij stedelingen en we rijden jaarlijks 11 miljoen dieren dood op de weg. Maar zij die denken dat ze moeten verkassen naar grijze woonblokken vol konijnenkoten hebben het fout. We willen het comfort van het platteland naar de stad brengen. Waarom geen appartement met een tuin waar je je voetbalschoenen kan poetsen? We moeten natuur en gezelligheid naar de stad halen, net zoals we die op citytrips opzoeken in Barcelona of Madrid."

5. Is dicht op elkaar wonen een aanslag op de privacy, zoals veel Vlamingen vrezen? 

NEE: “Boven in een woontoren heb je meer privacy dan in een viergevelwoning op een verkaveling. Een goed ontwerp doet wonderen", oppert architect Bruno Vanbesien. "Denk aan oude rijwoningen met de keuken en traphal achteraan. Draai dit om - keuken aan de straatkant, leefruimte bij de tuin - en je hebt al een betere situatie."

"Licht binnenhalen is moeilijker in een rijwoning, maar op een modale verkaveling vraag je je af wat mensen met dat voordeel doen. Meestal zijn er vooraan een paar raampjes met een gordijn afgesloten van de straat. De zijde van de garage is ook zeer afgesloten en in de andere zijgevel zitten een paar kleine keuken- of slaapkamerramen. Alleen de achterkant, die uitgeeft op de tuin, is royaal opengewerkt."

"Kan je dan niet even goed in een rijwoning in de stad wonen? Voor je privacy kan je hogere, smallere ramen kiezen. Hoe hoger de ramen, hoe meer licht ze binnenbrengen, en vanaf een bepaalde hoogte heb je geen inkijk meer. Er zijn genoeg creatieve oplossingen, maar veel appartementen en stadswoningen stralen allesbehalve inspiratie uit of worden dom verbouwd. Terwijl een slim bedachte woning in de stad meer comfort biedt dan een vrijstaande cataloguswoning op een banaal perceel."

6. Is het aanbod aan kwaliteitswoningen in de stad groot genoeg?

NEE: "De stap van een huis naar een appartement is voor jonge gezinnen te groot. Appartementen zijn niet op maat gemaakt van koppels met kinderen", is Koen Hoste, voorzitter van makelaarsnetwerk Certes, duidelijk. "Het gevolg? Ofwel verhuizen ze naar een goedkopere streek waar ze wel nog een huis kunnen betalen, ofwel kiezen ze voor een halfopen of gesloten bebouwing in de stad."

"We moeten evolueren naar een mix van woonvormen en generaties. Met woningen in elkaars buurt, maar toch met respect voor ieders behoeftes. Denk aan seniorenflats naast een verkaveling met halfopen woningen met jonge gezinnen, inclusief gemeenschappelijke tuin waar de kinderen kunnen ravotten. Woonkwaliteit is meer dan grond. Duurzaam en zorgzaam samenleven is dé opdracht in de toekomst. Of dat nu in de stad of in een dorp is. Ook daar moeten burgemeesters meer buiten de lijntjes denken. Een woontoren voor ouderen naast de kerktoren: waarom niet?"

7. Is een vrijstaande nieuwbouw echt minder duurzaam dan een rijwoning in de stad?

JA: “De planeet is onze voorraadkast", is Griet Verbeeck, professor duurzaam bouwen (UHasselt) overtuigd. "Ze is alles wat we hebben aan water, ruimte en grondstoffen. Alleen de energie van de zon komt er onbeperkt en gratis bij. Als een vrijstaande nieuwbouwwoning volledig voor haar eigen energie zorgt via zonnepanelen is ze energiezuiniger dan een oude rijwoning, maar ze gebruikt dan nog steeds veel meer ruimte en materialen. En als je ver van alle voorzieningen woont, neem je vaker de auto."

"Er zijn zeker gezinnen op het platteland die duurzaam leven en gezinnen in de stad die duurzaamheid maar niks vinden, maar dit gaat over meer dan wat elk van ons apart doet. Samen zijn we volop onze voorraadkast aan het plunderen. Onze kinderen riskeren enkel nog kruimels, afval en hier en daar een parkje te krijgen. Daarom moeten we verder kijken dan ons eigen huisje, of dat nu op het platteland of in de stad staat. De aarde overleeft dit wel. Maar wat met onze kinderen als de voorraadkast leeg is?"

Splendid woningbouw

Splendid woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Traditioneel
Bekijk woning

Sibomat NV

Sibomat NV
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Kwaliteit, energiezuinigheid en BEN (= Bijna EnergieNeutraal)

Verelst Woningbouw en Renovatie

Kwaliteit, energiezuinigheid en BEN (= Bijna EnergieNeutraal)

Kies voor een groot bouwproject: veel troeven, geen stress!

Splendid woningbouw

Kies voor een groot bouwproject: veel troeven, geen stress!

Bouwmaterialen

Gamma Belgie

Bouwmaterialen

Koop bouwgrond op een toplocatie !

Sibomat NV

Koop bouwgrond op een toplocatie !

Open Wervendag

Build Your Home

Open Wervendag

Blijf op de hoogte van nieuws over bouwen en verbouwen

Livios

Blijf op de hoogte van nieuws over bouwen en verbouwen