Spraakmakende gezinswoning wint internationale architectuurprijs. “Muren geverfd om tot rust te komen”

Baksteen en ruwe voegen overal waar je kijkt: van de gevel tot de binnenwanden en zelfs de dagkanten van de ramen. De jury van de Wienerberger Brick Award 2018 was vol lof over dit opmerkelijke huis in Eindhoven.

Het blijft verbazingwekkend wat je met een duizenden jaren oud materiaal als baksteen kan doen. Dat is de filosofie achter de Wienerberger Brick Award, de tweejaarlijkse prijs voor baksteenarchitectuur van de Oostenrijkse fabrikant van keramische bouwmaterialen. Dit jaar werden er bijna 600 projecten ingediend uit 44 landen. De prijs voor meest vooruitstrevende gezinswoning, in de categorie ‘Feeling at home’, ging naar een ontwerp van het Nederlandse bureau Monadnock, in 2006 opgericht door de architecten Sandor Naus en Job Floris.

De prijs voor meest vooruitstrevende gezinswoning, in de categorie ‘Feeling at home’, ging naar een ontwerp van het Nederlandse bureau Monadnock, in 2006 opgericht door de architecten Sandor Naus en Job Floris.

Foto: Monadnock
© Stijn Bollaert  

Privacy en groen 

“We kregen de vraag om een woning te bouwen voor een koppel zonder kinderen dat een klein stukje grond had gekocht”, vertelt Sandor. “Toen we door de buurt liepen, viel op dat naburige kavels heel erg volgebouwd werden waardoor er nauwelijks privacy was en ook geen ruimte voor een tuin.”

 Sandor en Job stelden de opdrachtgevers twee mogelijkheden voor:

  1. Ofwel de grond helemaal volbouwen en een woning ontwerpen met een patio in het midden die voor groen en privacy zou zorgen;
  2. Ofwel de voetafdruk van de woning beperken, maar een extra verdieping toevoegen die ook als dakterras zou kunnen dienen. Dat kon dankzij de toegestane bouwhoogte van 11 meter.

Het werd optie twee. Job Floris: “De bewoners hebben nu zowel een tuin als een dakterras. In de tuin kunnen ze met hun voeten in de aarde genieten van de planten en de bloemen, maar hebben ze minder privacy. Op het dakterras zitten ze volledig afgescheiden tussen de kruinen van de bomen.”

Geïnspireerd door Atlas

Door het grondgebruik te beperken en in de hoogte te bouwen, doet het huis denken aan een toren. De architecten hebben dat gevoel versterkt door de hoekpunten van het dak lichtjes op te tillen zodat er gebogen daklijnen ontstaan, alsof het huis ontworpen is om het hemelgewelf te torsen. Vandaar de naam Atlas Huis.

Meer dan een regenjasje

Job en Sandor kozen doelbewust voor baksteen. “Tegenwoordig wordt baksteen vaak alleen gebruikt voor de gevelbekleding, als een soort regenjasje”, zegt Job. “Maar wij hebben het ook gebruikt voor de draagstructuur. Het is een zeer conventioneel materiaal waar aannemers graag mee werken. Maar de uitdaging is om er iets nieuws mee te doen.”

Ruwe voegen

Dat bracht de architecten ertoe de kwaliteiten van het metselwerk zo veel mogelijk te benadrukken. De baksteen is overal zichtbaar gebleven: buiten, binnen, zelfs in de dagkanten van de ramen. Job: “Door ruwe voegen te gebruiken, zetten we de tactiliteit en de rijkdom van het materiaal extra in de verf.”

Ontzettend arbeidsintensief

Of die ‘onafgewerkte’ look ook een gunstige impact had op de kostprijs? “Toch niet”, stelt Sandor. “Het was vrij arbeidsintensief om alles op de juiste plek te krijgen. Dit is het eerste huis van ons waarvoor we letterlijk alle stenen hebben uitgetekend. We hebben de werken ook veel meer moeten controleren. Precies omdat alles zichtbaar is: elektriciteitsleidingen, lateien, deurkozijnen, … Er werd niets bepleisterd. Maar gelukkig werden de vakmannen, zoals de elektricien en de metselaars, daardoor juist uitgedaagd.”

Knipoog naar traditie

Het Atlas Huis ziet er op het eerste gezicht atypisch uit, maar wie verder kijkt, ontwaart meer dan een knipoog naar de klassieke bouwtraditie. Door de twee bovenste verdiepingen wit te schilderen, ontstaat onderaan de indruk van een gevelplint. En de witgeverfde muurstroken rond de inkom doen denken aan de natuurstenen omlijstingen die je bij pastorijwoningen ziet.

Groene ramen 

De rauwe baksteenlook, het contrast tussen de rode en witgeverfde gevelstenen, de knalgroene ramen en deuren, … Over het Atlas Huis zijn de meningen verdeeld. “En dat is maar goed”, zegt Sandor Naus. “Wij vinden het juist goed dat ons ontwerp iets teweegbrengt, dat er voor- en tegenstanders zijn.”

Bouwheer Marijn Huigen wist waaraan hij begon. “Ik ken Sandor al van mijn studietijd en kende het werk van Monadnock. Maar dat wil niet zeggen dat we nooit getwijfeld hebben. Dit huis dwingt je tot bepaalde keuzes. We zijn eind 2016 in het huis ingetrokken, maar hebben om budgettaire redenen niet alles onmiddellijk afgewerkt. Volgende maand wordt de keuken geïnstalleerd en komt er een balkon boven de tuindeuren, zodat we makkelijker vanop de eerste verdieping naar buiten kunnen. Daarna is het reikhalzend uitkijken naar de aanleg van het dakterras.”

Op zoek naar rust

En die drukke, onafgewerkte binnenmuren, hoe vallen die mee voor de bewoners? Marijn Huigen: “Kijk, je denkt dat je heel stoer bent en bijzonder wil wonen, maar uiteindelijk ga je toch op zoek naar rust. We hebben een jaar geleden onze slaapkamer witgeverfd en zes maanden geleden ook de woonkamer. Overal het patroon van stenen en voegen vonden we toch te druk.”

Maar als Marijn de foto’s terugziet van toen de binnenmuren nog niet geverfd waren, heeft hij ook een beetje spijt. “Het zag er zo knap monolithisch uit. Maar goed, de structuur van de bakstenen blijft door de verf heen zichtbaar.”

Witgepleisterde blokken

Marijn heeft intussen aan den lijve ervaren wat gewaagde architectuur losmaakt bij mensen. We dachten dat dit een creatieve buurt was, maar rondom ons staan nu allemaal witgepleisterde, vierkante blokken met antraciet schrijnwerk. En wees er maar zeker van dat voorbijgangers ons laten weten wat ze van het huis vinden. Ook de vele fietsers die hier ’s zomers langskomen geven hun ongezouten mening, en die zijn verdeeld”, lacht Marijn.

Benieuwd naar de overige winnaars van de Brick Award 2018? Bekijk hier alle projecten!

Concrete House

Concrete House
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Betonbouw
Bekijk woning

Livingwood

Livingwood
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Atlas & Nelskamp dakpannen

SVK

Atlas & Nelskamp dakpannen

Presentatie: funderingen, balken en draagvloeren voor beginners

SOS Ingenieur

Presentatie: funderingen, balken en draagvloeren voor beginners

Bouwmaterialen

Gamma Belgie

Bouwmaterialen

Vind een geschikte aannemer op buildyourhome.be

Build Your Home

Vind een geschikte aannemer op buildyourhome.be

Familiebedrijf met ervaring

Splendid woningbouw

Familiebedrijf met ervaring

Grond-woning combinaties

Verelst Woningbouw en Renovatie

Grond-woning combinaties