Masterclass: zo zet je een houtbouw neer

Houtbouwwoningen kennen een stevige opmars. Ook voor woninguitbreidingen, vooral dan optoppingen van rijwoningen of halfopen bebouwingen, blijkt deze bouwmethode ideaal. Ingenieur-architect Bruno Deraedt van BAST Architects & Engineers geeft een overzicht van de belangrijkste gevaren en aandachtspunten, van ontwerp tot afwerking.

Ingenieur-architect Bruno Deraedt van BAST Architects & Engineers geeft je de tien grootste aandachtspunten mee bij de bouw van een houtskelet.

Foto: Coopburo  

 

1. Kies het juiste bouwsysteem

De ideale structuur van je houtbouw hangt niet af van één, maar van drie verschillende factoren. Het is aan je architect om de juiste knopen door te hakken op basis van je ontwerp en de bouwlocatie.

Houtskelet vs. palen-balken vs. CLT

Langs de buitenzijde zie je er niets van, maar het geraamte van een houtbouwwoning kan verschillende vormen aannemen. Meestal gaat het om een houten skelet, een palen-balkensysteem of CLT (Cross Laminated Timber). “De uiteindelijke keuze hangt af van drie factoren: stabiliteit, budget en de manier waarop je isoleert”, benadrukt Bruno Deraedt. “De houtskeletstructuur is de populairste bouwwijze. Dit is de goedkoopste oplossing voor een eenvoudige bouw waar je gemakkelijk de wanden van de verschillende verdiepingen op elkaar kan stapelen.”

“CLT-bouw leent zich dan weer beter voor projecten met overkragingen en grote overspanningen. Je wanden en platen moeten hier sterker samenwerken. Het palen-balkensysteem wordt vooral toegepast in bio-ecologische woningen. In de grote kaders kan je gemakkelijk strobalen of kalkhennepblokken kwijt om je woning te isoleren.”

Platformbouw vs. balloon

Los van bovenstaande structuren, gebeurt de opbouw meestal op twee manieren. “De platformbouwwijze is een soort van stapelbouw. Eerst heb je een wandstructuur, hier bovenop komt de vloerstructuur met daarop opnieuw een wand. Bij de balloonwerkwijze loopt je wand door en hangt je vloer hieraan vast. De platformbouwwijze is een stuk arbeidsintensiever en vergt extra werk en aandacht qua luchtdichting, daar waar de luchtdichtheidsknopen gemakkelijker zijn op te lossen bij de balloonmethode. ”

Prefab vs. op de werf

Houtbouw staat bekend om zijn grote snelheid van uitvoering, maar er zijn verschillen: kies je voor een constructie die ter plaatse op jouw bouwwerf in elkaar gezet wordt of werk je met kant-en-klare constructie-elementen die in het atelier van de bouwfirma geprefabriceerd worden? Door te werken met prefab schakel je nog een paar versnellingen hoger. Je wint niet alleen tijd op de werf, je hoeft ook geen weken te wachten op je buitenschrijnwerk zoals dat bij traditionele bouwprojecten het geval is.

“Of je best prefab of op de werf werkt, hangt onder meer af van de bereikbaarheid van de werf. En van de weersomstandigheden. Nat hout is uiteraard uit den boze. Je kan heel wat tijd winnen en bouwfouten vermijden door alles droog in de productiehal te laten fabriceren.”

Of je best prefab of op de werf werkt, hangt onder meer af van de bereikbaarheid van de werf. En van de weersomstandigheden

Foto: Natural Build  

 

2. Vermijd vocht en veranker

Vochtig hout is nefast voor de duurzaamheid van je woning. Zowel vanuit de grond als de lucht kan vocht in je woning kruipen. Wat kan je doen om dit te vermijden?

  • Voorzie waterdichting in je muren om hemelwater buiten te houden;
  • Zorg dat je houten structuur pas minstens 15 à 30 cm boven het maaiveld begint. Bescherm de onderliggende fundering met de nodige waterdichtingsfolie en zorg voor een waterdichte aansluiting met het regelwerk van je houten structuur;
  • Is het onmogelijk om boven het maaiveld te starten, voorzie dan een drainage;
  • Handig om te weten: deze maatregelen houden ook ongedierte buiten.

Omdat je met een lichte bouwstructuur werkt, is het ook nodig om je woning voldoende te verankeren. “Meestal gebeurt dit met een chemische verankering in beton. Dit is nodig om de windkrachten op te vangen”, verduidelijkt Bruno Deraedt.

3. Isoleer voldoende en nauwkeurig

“Het grote voordeel van een houtbouwwoning is dat je extra ruimte hebt om te isoleren. En dat je dragende constructie in een doorlopende lijn ligt met je isolatie. Resultaat: dunnere wanden in vergelijking met een traditionele bouw.”

Hoeveel isolatie heb je nodig? “Om aan de EPB-eisen van vandaag te voldoen, moeten je stijlen minimaal 12 à 15 cm dik zijn, afhankelijk van het isolatietype”, geeft Deraedt aan. Verlies ook volgende zaken niet uit het oog:

  • De houten structuur vormt zo’n 15% van je wand, maar isoleert ongeveer vier keer minder goed dan je isolatie. De gemiddelde isolatiewaarde van een houtskelet met isolatie scoort hierdoor 10% minder goed dan de isolatiewaarde van enkel de isolatie;
  • Druk je isolatie niet te fel aan. Deze moet vanzelf juist blijven zitten;
  • Vermijd losse voegen waar de isolatie niet aansluit;
  • Vergeet de kleine hoekjes en vakjes niet. Ook deze ruimtes moet je correct isoleren;
  • Dicht alle aansluitingen met de ramen mooi af.

Om aan de EPB-eisen van vandaag te voldoen, moeten je stijlen minimaal 12 à 15 cm dik zijn, afhankelijk van het isolatietype

Foto: Ralus Houtskeletbouw  

 

4. Ken je buren

Bij een rijwoning of halfopen woning is de aansluiting met je buren enorm belangrijk, zeker wanneer er hout bij komt kijken. Bruno Deraedt wijst op drie belangrijke aandachtspunten:

  • Akoestiek: hier bestaan duidelijke normen rond. Beide woningen dienen voldoende akoestisch van elkaar gescheiden te zijn (zie punt 7);
  • Brandveiligheid: voor gezinswoningen is de reglementering beperkt. De scheidingswand dient alleszins een brandweerstand van minstens zestig minuten te hebben. Dit doe je door een brandwerende plaat op de wand te voorzien;
  • Vochtinfiltratie: ligt de grond van je buur hoger dan die van jou, kijk dan uit voor waterinfiltratie vanuit de ondergrond of vanuit een lekkende regenwaterput. Investeer in een goede vochtwering om jouw constructie te beschermen.

5. Aandacht voor luchtdichtheid

Hoe energie-efficiënter je wil wonen, hoe luchtdichter je woning dient te zijn. Het grote voordeel van houtbouw: je kan je luchtdichtingen plaatsen en testen nog voordat je jouw technieken aanlegt. Zo ben je zeker van een optimale luchtdichtheid. “Dat betekent wel dat je soms al in de ruwbouwfase de nodige wachtfolies (deze zorgen voor continuïteit in de luchtdichtingslaag) moet voorzien. Pas nadien kan je aan de binnenzijde alles mooi luchtdicht afwerken.”

Ga je richting passief, besteed dan extra aandacht aan de materialen: “Traditioneel wordt in houtbouw vaak gewerkt met OSB-platen, maar de leverancier geeft geen garantie op voldoende luchtdichtheid. Er bestaan wel bepaalde coatings die hiervoor kunnen zorgen”, aldus Deraedt.

Bij een rijwoning of halfopen woning is de aansluiting met je buren enorm belangrijk, zeker wanneer er hout bij komt kijken.

Foto: Sibomat NV  

 

6. Verzorg je plat dak tot in de puntjes

De meest voorkomende platte daken zijn de warme platte daken, waarbij de isolatie bovenop de dakstructuur ligt. Bij compacte platte daken bevindt de isolatie zich tussen de houten roostering. Dit heeft drie grote voordelen: “Je beperkt de opbouwhoogte, de isolatie is goedkoper en vaak ook milieuvriendelijker. Toch is zo’n dak enkel mogelijk onder bepaalde voorwaarden. De aanwezigheid van een groendak of PV-panelen sluit een compact dak in bepaalde gevallen al uit. Bovendien moet zo’n dak perfect uitgevoerd worden”, waarschuwt Deraedt. “Elk deftig luchtlek brengt namelijk veel vochtigheid in de dakstructuur, met efficiëntieverlies en schimmelvorming tot gevolg. Kies dus voor een aannemer met tonnen ervaring.”

7. Akoestiek zit hem in de details

“Solide akoestiek en houtbouw gaan perfect hand in hand. Er is de afgelopen veel vooruitgang geboekt op dat vlak”, stelt Bruno Deraedt. Maar hoe zorg je concreet voor een goede akoestische isolatie?

  • Door te werken met bijkomende dempende isolatielagen en massa krijg je een akoestisch solide houtbouwwoning. Dit staat bekend als het massa-veer-massaprincipe. Neem bijvoorbeeld je verdiepingsvloer: voorzie twee massa’s, liefst asymmetrisch qua dikte en plaats hiertussen isolatie (de ‘veer’).
  • Een natte chape op de verdiepingsvloer is een mooi voorbeeld van massa. Bovendien voeg je ook inertie toe aan je woning – belangrijk met het oog op oververhitting (zie punt 9) – en je werkt gemakkelijk je vloerverwarmingssysteem en leidingen weg.
  • Pas een zwevende opbouw toe, zeker bij vloeren.
  • Wat de wanden van je scheidingsmuren betreft: realiseer een isolatiespouw van 20 à 30 cm. Twee gesloten opbouwen naast elkaar scoren niet goed op het vlak van akoestische isolatie.

Besteed extra aandacht aan de factor oververhitting, vooral aan de zuid- en westkanten van je woning. Er zit weinig inertie in een houtskeletbouw.

 

8. Verstijf je structuur

Houtskeletwoningen zijn constant onderhevig aan belasting. Denk aan wind, maar ook aan gebruiksbelasting zoals het rondwandelen in huis, spelen of verschuiven van stoelen. “Om niet het gevoel te hebben dat je op een wiebelende boot woont, moet je bouw voldoende stijf zijn”, geeft Bruno Deraedt aan. “Dat is niet altijd even gemakkelijk, denk maar aan de moderne woningen met weinig wanden en grote ramen.”

“Bij een houtskeletbouw verkrijg je deze stijfheid onder meer met een uitstijvende plaat die op het skelet wordt bevestigd.” Je kan die stijfheid verbeteren op volgende manieren:

  • Verhoog het aantal bevestigingspunten;
  • Werk met een dubbele beplating of met dikkere platen;
  • Helpt ook dat niet, dan kun je de wanden vervangen door stijvere CLT-wanden.

9. Opgelet met je ramen

“Sluit je ramen mooi winddicht aan op de rest van je constructie. Dit gebeurt best aan de buitenzijde, zodat het geheel voldoende regendicht is en er geen water in het houten skelet komt. Besteed ook extra aandacht aan de factor oververhitting, vooral aan de zuid- en westkanten van je woning. Er zit weinig inertie in een houtskeletbouw. Je woning warmt dus snel op, maar koelt ook snel weer af eens de temperaturen zakken. Zonwering is dus zeker een must. En ook nachtkoeling biedt soelaas. Bij hittegolven scoort dit type woningen zeer goed en heb je zelfs geen airco nodig.”

Lees ook: Zo wapen je jouw woning tegen de strafste zonnestralen

10. Vermijd krimp- en kruipschade

Hout is een natuurlijk materiaal en krimpt in bepaalde richtingen. “OSB is zo’n typisch voorbeeld. Bepaalde materialen die aan je houten structuur gehecht zijn, zoals gevelpleister of baksteen, laten deze krimp niet toe. Laat je houten structuur dus zo ontwerpen dat deze veilig of beperkt kan krimpen. Dit kan door bijvoorbeeld een metaalstructuurtje toe te voegen om de krimp op te vangen”, besluit Bruno Deraedt.

Sibomat NV

Sibomat NV
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Een kelder als extra volwaardige leefruimte in je woning

Concrete House

Een kelder als extra volwaardige leefruimte in je woning

Een Aanbouw in houtskeletbouw

Ralus Houtskeletbouw

Een Aanbouw in houtskeletbouw

Bezoek EXPO C, dé tentoonstelling over duurzaam (ver)bouwen

Kamp C

Bezoek EXPO C, dé tentoonstelling over duurzaam (ver)bouwen

Een woning op jouw maat

Livingwood

Een woning op jouw maat

Het materiaal voor een moderne architectuur: beton

Sto nv

Het materiaal voor een moderne architectuur: beton

De bijkomende kosten voor het bouwen van een woning

Ecohuis

De bijkomende kosten voor het bouwen van een woning