Leembouw is nog altijd actueel

Foto: Architect Alexis Versele  

Peter Vos - Architectengroep Barchi.

Foto: Peter Vos- Architectengroep Barchi  
Foto: Architect Henk Van Aelst  
Foto: Architect Henk Van Aelst  

Peter Vos - Architectengroep Barchi.

Foto: Peter Vos- Architectengroep Barchi  

Leembouw in België bestaat nog altijd, en dan hebben we het niet eens over Bokrijk. Ook in moderne architectuur vind je leem terug. “Vooral als bepleistering in verschillende soorten woningen: van strobouw tot bakstenen huizen”, weet Alexis Versele, architect en onderzoeker aan de Katholieke Hogeschool Sint-Lieven in Gent.

Drie technieken

In leembouw zijn er drie basismethodes. De stroleemtechniek is een hedendaagse variant op de ‘Bokrijktechniek’. Oorspronkelijk ging het om een houten structuur waartussen een mengsel van stro en leem kwam. Vandaag spreken we over een houtskelet, al dan niet gevuld met strobalen, met daarop een afwerkingslaag in leem. “Leembouw gaat verder dan alleen maar strobalen. Het wordt ten onrechte bestempeld als oubollig. Het is niet enkel interessant in het 'geitenwollensokkenmilieu'. Leem past perfect in moderne architectuur. Hier zijn voorbeelden genoeg van. Je kan het immers ook gebruiken als afwerkingsmiddel van andere ondergronden, zoals bijvoorbeeld baksteen”, aldus Versele.

Stampleem

Bij stampleem wordt, zoals het woord zegt, de ruwe leem zonder bijkomende draagstructuur aangestampt. Deze toepassing vind je vooral terug bij dragende muren. Op het internet zijn tal van voorbeelden te vinden, en dan vooral in Afrika, in de vorm van paleizen en moskeeën.
De derde en laatste methode maakt gebruik van lemen blokken, gelijkend op bakstenen, die je kan stapelen en metselen. “Je kan een onderscheid maken tussen in een mal gestampte of geperste stenen, de zogenaamde adobe-techniek, en de machinaal onder druk geperste stenen. Net als stampleem past men dit zo goed als niet toe in België”, weet Versele.

Voordelen

“Kiezen voor leem, is kiezen voor een zeer esthetisch product”, zegt Versele, wiens kantoor ook bekleed is met het natuurproduct. “Leem is een warm product dat je mooi kan afwerken. Het is een ecologisch en lokaal materiaal. Op de meeste werven werken we met ter plaatse uit de bouwput ontgonnen materiaal. Dit komt het economische aspect ten goede. Daarnaast scoort het op gevoelsmatig vlak ook beter bij veel mensen. Het komt rechtstreeks uit de grond, terwijl er bij kunstmatige materialen toch sprake is van enige ‘vervreemding’. Het is ook goed voor de gezondheid, want leem werkt zeer vochtregulerend. Het vochtgehalte in de woning is constant, zowel in de winter als in de zomer. In te vochtige ruimtes neemt leem vocht op en geeft dit weer af wanneer het droger is.”

Nadelen

Geen voordelen zonder nadelen. “Leembouw is arbeidsintensiever omdat het hoofdzakelijk op artisanaal vlak gebeurt. Leem is een nauwelijks geïndustrialiseerd product. Bescherming? Net als bij andere materialen moet je het beschermen tegen opstijgend vocht, lekkende leidingen, regen … Dit kan met speciale bepleisteringen, grotere dakoversteken, vochtkerende lagen … De lange traditie van leem in Vlaanderen bewijst overigens de houdbaarheid van het product. De vele overgebleven vakwerkhuizen uit de 19de eeuw leveren het bewijs.”

Thuis Best Woningbouw

Thuis Best Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Traditioneel
Bekijk woning

Sibomat NV

Sibomat NV
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Bezoek EXPO C, dé tentoonstelling over duurzaam (ver)bouwen

Kamp C

Bezoek EXPO C, dé tentoonstelling over duurzaam (ver)bouwen

De Nieuwbouw van een lage-energiewoning of passiefhuis in houtskeletbouw

Ralus Houtskeletbouw

De Nieuwbouw van een lage-energiewoning of passiefhuis in houtskeletbouw

Dampopen bouwen

Ecohuis

Dampopen bouwen

Een kelder als extra volwaardige leefruimte in je woning

Concrete House

Een kelder als extra volwaardige leefruimte in je woning

Voordelen houtskeletbouw

Sibomat NV

Voordelen houtskeletbouw

Geïsoleerde vloeren

Evolution Products

Geïsoleerde vloeren