Afval van nu, bouwstenen van morgen

De bouwsector verbruikt 40 % van de grondstoffen wereldwijd. Onze Vlaamse huishoudens alleen al produceren jaarlijks een half miljoen ton bouw- en sloopafval. Sprekende cijfers! Jan Verheyen, woordvoerder van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij OVAM, licht toe welke acties zij ondernemen in het kader van duurzaam materialenbeheer. En welke uitdagingen ons te wachten staan...

90 % krijgt tweede leven

Bouw- en sloopafval maakt met ongeveer 20 % van het afval in Vlaanderen een zeer grote fractie uit van de totale afvalberg...

Foto: Livios  

Bouw- en sloopafval maakt met ongeveer 20 % van het Vlaamse afval een zeer grote fractie uit van de totale afvalberg. "Het gaat inderdaad om een gigantische hoeveelheid", vertelt Jan Verheyen. "Het goede nieuws is dat we het merendeel opnieuw kunnen gebruiken. Het gaat dan om recyclage in verschillende gradaties: van zeer hoogwaardige recyclage tot downcycling, zoals het hergebruik van granulaten voor wegfundering. Meer dan 90 % van het bouw- en sloopafval krijgt dus op een of andere manier een nieuw leven."

Materialenkringloopeconomie

... maar het merendeel kunnen we opnieuw gebruiken. "Meer dan 90 % krijgt op een of andere manier een nieuw leven", aldus Verheyen.

Foto: Livios  

De rol van de OVAM is de voorbije jaren sterk veranderd. "We willen evolueren van afvalmaatschappij naar een overheidsorganisatie die aan duurzaam materialenbeheer doet. We kijken niet alleen naar wat de best mogelijke oplossing kan zijn voor het afvalbeheer, maar eerder hoe onze afvalstoffen onze grondstoffen worden en hoe we in een gesloten materialenkringloopeconomie terechtkomen. Dat verandert natuurlijk onze kijk op duurzaam (ver)bouwen en hoe we met bouw- en sloopafval omgaan. Sinds enkele jaren zetten we dan ook in op duurzaam materialenbeheer in de bouw. We werken momenteel samen met de sector een langetermijnvisie uit die ook de doelstellingen voor 2014-2020 scherp stelt."

"Kwestie van gezond verstand"

Verheyen: "We gaan na welke rol slopers, producenten, afvalverwerkende bedrijven en de overheid hebben in een materialenkringloop." Zo gaat de OVAM na waar verbetering mogelijk is.

Foto: Architectenbureau Jan Stranger BVBA  

Hoe vertaalt zich dat in de praktijk? "Ik denk dan aan selectieve inzameling en een aantal ketenbeheerprojecten waarbij we verschillende actoren uit een materialenkringloop samenbrengen om te kijken hoe we die materialen ook in die kringloop kunnen houden. We gaan na welke rol slopers, producenten, afvalverwerkende bedrijven en de overheid hierin hebben."
"Zo leggen we eventuele mankementen in de kringloop bloot. En gaan we na of er recycleerbare producten kunnen gebruikt en aangeleverd worden. Geen hoogtechnologische oplossing, wel een kwestie van gezond verstand en goed samenwerken."

Architectuur van de sloop

Verheyen: "We vinden het allemaal normaal en logisch dat wie een gebouw neerzet een architect onder de arm neemt. Waarom niet zo bij slopen?"

Foto: Metabo  

Kwaliteit is in dit proces essentieel. Grondstoffen kunnen maar de basis zijn voor nieuwe stoffen als hun kwaliteit voldoende is. Daar waakt de OVAM over. "Een initiatief is het selectief slopen met de sloopinventaris. Wie in Vlaanderen een gebouw groter dan 1.000 m³ sloopt, is verplicht zo'n inventaris op te maken. Die kan je het best omschrijven als de architectuur van de sloop."
"We vinden het allemaal normaal en logisch dat wie een gebouw neerzet een architect onder de arm neemt. Maar dit is evengoed nodig bij sloop. Net zoals in een inventaris geef je aan welke en hoeveel bouwmaterialen in het gebouw zitten, al dan niet gemengd met andere materialen. Zo weet je hoe je dat gebouw kan ontmantelen door maximaal materialen gescheiden te recupereren."

Asbest

In 2012 sleepte Vasco de Ecodesign Award van de OVAM in de wacht voor hun radiatorengamma Beams. Die bestaan uit 100 % gerecycleerd aluminium.

Foto: Vasco  

Dat is niet alleen van belang voor een betere recyclage, maar ook voor de veiligheid. Een aantal van die oude gebouwen bevatten gevaarlijke afvalstoffen, zoals asbest. "Die moet je goed gescheiden uit een gebouwhalen. Het is onze taak om (ver)bouwers daarop attent te maken, hen te informeren en te sensibiliseren. Vanuit onze eigen Vlaamse bevoegdheid rond afval- en materialenbeheer benadrukken we maximaal het belang van kwaliteit en zuiverheid van ingezamelde materialen en het gebruik van die secundaire grondstoffen als materiaal voor nieuwe grondstoffen."

"Verandering is merkbaar"

Welke evoluties ziet de OVAM op individuele schaal? "We hebben specifieke ketenbeheerprojecten opgestart voor bijvoorbeeld gipsafval, cellenbeton en dakbitumen. Je merkt er wat aan het veranderen is. Ook bij fabrikanten zelf."

De OVAM reikt al enkele jaren de Ecodesign Awards uit aan studenten, professionelen, ontwerpers en bedrijven voor de meest milieuvriendelijke producten in Vlaanderen. Ze bekijken daarvoor de hele levenscyclus van het product, van grondstofwinning tot productieproces. Maar ook de impact op transport, het energiegebruik en de mogelijke demonteerbaarheid en recyclage.
"In 2012 sleepte Vasco de award in de wacht voor hun radiatorengamma Beams. Die bestaan uit 100 % gerecycleerd aluminium, gebruiken beduidend minder water en bieden toch een betere geleiding en stralingswarmte. Daarnaast zijn ze interessanter om te transporteren dankzij hun licht gewicht."

"Afvalstof moet onze grondstof zijn"

Zo zijn er al heel wat materialen die zorgen voor een energiebesparing en hun waarde behouden. "Je kan ze in de materialenkringloop houden. Zo zijn ze niet meteen afgedankt. Duurzame alternatieven zijn misschien wel gewoon de afvalstoffen van vroegere werken die we maximaal aanwenden. Afvalstof moet onze grondstof zijn. Op lange termijn betekent dat goedkoper bouwen, aangezien deze materialen hun waarde niet verliezen."

"Inzetten op maatschappelijke innovatie"

"We staan voor een grote uitdaging. Er zijn ontzettend veel afvalstoffen en een groot grondstoffengebruik. Studies tonen dat die vraag op lange termijn, tegen 2050, met een factor drie zou kunnen toenemen. We zien vandaag al heel wat technologische innovaties om daar oplossingen voor te bieden, zoals gipsafval dat je 100 % kan recycleren tot nieuwe gipsplaten. Of technieken voor de recyclage van dakbitumen."
"Maar we moeten nog veel meer inzetten op samenwerking. En meer nog dan op technologische, op maatschappelijke innovatie. We geloven heel sterk in overleg met alle bouwmateriaalproducenten en met verwerkers en slopers om met ketenbeheerprojecten nog veel vooruitgang te boeken", besluit Verheyen.

Arkana

Arkana
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Gratis infosessies rond duurzaam bouwen

Provinciaal steunpunt Duurzaam Bouwen Vlaams-Brabant

Gratis infosessies rond duurzaam bouwen

Systeem C: Mechanische Ventilatie

Vasco Ventilation Concepts

Systeem C: Mechanische Ventilatie

BEN-norm

Ecohuis

BEN-norm

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

Vlaams Energieagentschap (VEA)

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten

Kamp C

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten

Flexotank: meer dan een regenwaterput ...

O beton

Flexotank: meer dan een regenwaterput ...