Duurzame woningbouw: hellend dak kiezen

Milieu-impact betaalbaar verminderen

Foto: Monier Dakpannen  

In dit vijfde artikel van onze reeks over duurzaam bouwen focust onderzoekster Karen Allacker op de opbouw van het hellend dak. Behalve de levenscycluskost en de milieu-impact, berekende ze ook de investeringskost voor verschillende daktypes.

FIGUUR 1: Optimale isolatiediktes vanuit milieuoogpunt met aanduidig van de U-waarde van de totale dakopbouw (W/m2K).

Karen analyseerde verschillende dakvarianten over hun volledige levensduur, waarbij niet alleen de initiële impact en kost werden bekeken, maar ook deze ten gevolge van schoonmaken, onderhoud, vervangingen, afbraak en eindelevensduurbehandeling. Ook de warmteverliezen doorheen het dak werden in rekening gebracht op basis van de verwarmingskost die hiermee gepaard gaat. Enkel materialen en technieken die nu beschikbaar zijn, werden geanalyseerd (zie FIGUUR 1). Dit gebeurde laag per laag (structuur, isolatie, onderdak en dakbedekking), waarbij Karen telkens uitging van een levensduur van 60 jaar.

De binnenafwerking is niet gewijzigd aangezien de meeste afwerkingen identiek zijn aan deze voor skeletwanden (zie artikel buitenwanden). De milieu-impact werd ingerekend via de kosten die we als maatschappij dragen ten gevolge van milieu-effecten, zoals gezondheidsproblemen of bijvoorbeeld de uitputting van grondstoffen.

Belangrijkste conclusies

  • Voor huidige, courant gebruikte (nieuwbouw) dakopbouwen, is de investeringskost goed voor ca. 60 % van de levenscyclusfinanciëlekost (FIGUUR 2.1).
  • De verwarmingskost is met ca. 50 % de belangrijkste factor in de levenscyclusmilieukost (FIGUUR 2.2).
  • In vergelijking met de huidige bouwpraktijk blijkt een levenscycluskostvermindering van ca. 10 % mogelijk en een levenscyclusmilieukostvermindering van ca. 40 % met huidige beschikbare materialen en technieken.
  • Het dak beter isoleren blijkt de belangrijkste parameter om zowel de levenscyclusmilieukost als financiële kost efficiënt te verminderen, gevolgd door de keuze van de dakbedekking.
  • De eerste centimeters isolatie zorgen bovendien voor een grote vermindering van de milieukost. Een minimale dakisolatie is dus duidelijk onontbeerlijk.
  • De optimale isolatiedikte vanuit financiële overwegingen is voor alle materialen gelijk aan 8 cm, waarbij enkel isolatie geplaatst wordt tussen de kepers. Alleen cellulose-isolatie heeft een optimale dikte van 18 cm.
  • Vanuit milieuoogpunt is dikkere isolatie nodig (zie TABEL). Dit vraagt een extra investeringskost van gemiddeld 10 % ten opzichte van de huidige vereiste diktes, wat de financiële levenscyclus doet stijgen met zo’n 4 %, terwijl de levenscyclusmilieukost hiermee gemiddeld 11 % daalt.
  • De milieukost kunnen we verder terugdringen door de keuze van het isolatiemateriaal. Hierbij gaat de voorkeur naar cellulose, gevolgd door rotswol. Ook de manier waarop de isolatie geplaatst wordt, is van belang (bijvoorbeeld houten latten tussen de isolatie of onder de isolatie).
  • De te verkiezen dakbedekkingen zijn beton en keramische pannen en dit zowel vanuit financieel als milieuoogpunt. Alle andere beschouwde alternatieven leiden tot een hogere levenscycluskost.
  • De levenscyclusmilieukost is opvallend hoog voor leien in zink (te wijten aan een hoge initiële impact) en bitumen shingles (te wijten aan een kortere levensduur en dus meer vervangingskosten). Ook de houten shingles leiden tot een onverwachte hoge milieukost, vanwege het nodige landgebruik voor hout. Nemen we landgebruik niet mee in onze berekening (vrij grote onzekerheid van de milieu-impact), dan hebben de houten shingles een gelijkaardige levenscyclusmilieukost als betonnen dakbedekking en keramische pannen.

FIGUUR 2.1: Bijdrage van de verschillende processen tot de levenscyclusfinanciëlekost.

FIGUUR 2.2: Bijdrage van de verschillende processen tot de levenscyclusmilieukost.

Aanbevelingen

Voor bestaande woningen met ongeïsoleerde daken is het aanbrengen van een minimale dikte aan isolatie een belangrijke maatregel om de milieu-impact te verminderen. Dit is zeker het geval voor daken waar al een onderdak aanwezig is, aangezien de financiële investering dan beperkt is en de maatregel hierdoor ook vanuit financieel oogpunt interessant is.

Voor nieuwbouwwoningen leveren de huidige bouwvoorschriften al een belangrijke bijdrage aan het beperken van de levenscyclusmilieukost. Maar dikkere isolatie en de keuze van het soort isolatiemateriaal kunnen deze nog verder verminderen.

Aangezien een aantal dakbedekkingen (zoals leien in zink en bitumen shingles) resulteren in een hoge levenscyclusmilieukost, kan je deze beter vermijden om de levenscyclusmilieukost te beperken.

Bovenstaande analyse maakt deel uit van het onderzoeksproject SuFiQuaD (Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types), uitgevoerd in opdracht van de federale overheid (BELSPO) door KU Leuven, departement ASRO (Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening) in samenwerking met VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) en WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf). Meer specifiek is de beschreven analyse onderdeel van een doctoraatsonderzoek uitgevoerd binnen het SuFiQuaD project.

Het volledige onderzoek van Karen Allacker kan je downloaden via deze link, of bestellen via karen.allacker@asro.kuleuven.be.

Arkana

Arkana
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Gratis infosessies rond duurzaam bouwen

Provinciaal steunpunt Duurzaam Bouwen Vlaams-Brabant

Gratis infosessies rond duurzaam bouwen

Systeem C: Mechanische Ventilatie

Vasco Ventilation Concepts

Systeem C: Mechanische Ventilatie

BEN-norm

Ecohuis

BEN-norm

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

Vlaams Energieagentschap (VEA)

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten

Kamp C

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten

Flexotank: meer dan een regenwaterput ...

O beton

Flexotank: meer dan een regenwaterput ...