Duurzame woningbouw: kies de geschikte binnenwand

Foto: Kalisto  
Foto: Ytong  

In dit derde artikel van de reeks duurzaam bouwen focust onderzoekster Karen Allacker op niet-dragende binnenwanden. Hiervoor neemt ze diverse mogelijke oplossingen onder de loep.

Van verschillende massieve en skeletbinnenmuren (bijvoorbeeld houtskelet) berekende Karen de levenscycluskost en milieu-impact. Daarnaast bepaalde ze de investeringskost om na te gaan wat de onmiddellijke kosten zijn als je bouwt.

Aanpak

Er zijn 16 muurvarianten geanalyseerd op basis van hun volledige levensduur. Niet alleen de initiële impact en kost zijn bekeken, maar ook die ten gevolge van schoonmaken, onderhoud, vervangingen, afbraak en eindelevensduurbehandeling (storten, verbranden, recyclage en hergebruik). Enkel de op dit moment beschikbare alternatieven zijn geanalyseerd (FIGUUR 1). De wandafwerking werd niet gewijzigd en bestaat uit een gipspleister voor de massieve wanden en uit gipskarton voor de skeletvarianten, beide geschilderd met een acrylverf. Voor de levensduur van de wanden werd uitgegaan van 60 jaar.

Het verschil in onder andere thermische capaciteit en akoestische eigenschappen tussen de alternatieven is niet in rekening gebracht, aangezien het belang van deze eigenschappen afhangt van de toepassing en dus enkel bekeken kan worden binnen de context van het volledige gebouw. De impact op het milieu is uitgedrukt in milieu- of schaduwkosten. Dit zijn kosten ten gevolge van gezondheidproblemen en andere milieu-effecten (inclusief uitputting van grondstoffen), die we als individu (momenteel) niet betalen, maar die naar de maatschappij doorgeschoven worden.

Belangrijkste conclusies

Uit de analyse blijkt dat vervangingen tijdens de gebruiksfase (herschilderen en herpleisteren of vervangen van gipskartonplaten) de belangrijkste bijdrage in de levenscyclusfinanciëlekost zijn, terwijl vanuit milieuoogpunt bekeken, de initiële fase (productie en constructie) het meest doorweegt (geïllustreerd voor wandtype 1 in FIGUUR 2).

De skeletwanden zijn iets goedkoper dan de massieve wanden, gemiddeld 6 % wat de investeringskost betreft en gemiddeld 10 % op vlak van levenscycluskost. Het verschil in investeringskost tussen de verschillende alternatieve massieve wanden is maximum 5 %. Het verschil in levenscycluskost is met 2 % verwaarloosbaar klein.

De verschillende isolatiematerialen voor de skeletwanden leiden niet tot grote verschillen in investerings- of levenscycluskost (respectievelijk maximum verschil van 13 % en 4 %). Glaswol is het goedkoopst, gevolgd door houtvezel isolatieplaten, cellulose vlokken, rotswol en hennep-katoen.

Vanuit milieuoogpunt is het verschil tussen de massieve en skeletwanden niet zo duidelijk en eerder tegengesteld: massieve wanden leiden in de meeste gevallen tot een lagere levenscyclusmilieukost dan skeletwanden. De milieukost van hennep-katoen isolatie is opvallend hoog en is te wijten aan de nodige landoppervlakte voor de productie van katoen.

Analoog aan de financiële analyse, blijkt de metal stud te verkiezen boven het houtskelet. De hogere milieukost van de houtskeletvarianten is te wijten aan extra landgebruik. Als we landgebruik buiten beschouwing laten, zou het houtskelet te verkiezen zijn boven metal stud (vanuit milieuoogpunt). De cellenbeton en kalkzandsteen alternatieven zijn te verkiezen vanuit milieuoogpunt (ongeveer gelijke levenscycluskost). De metal stud met cellulose leidt tot een ongeveer gelijke levenscycluskost, maar vergt een hogere milieu-investeringskost (+ 43 %).

De wand in gewapend beton heeft de hoogste levenscyclusmilieukost (36 % hoger dan cellenbeton). In tegenstelling tot de financiële kost maakt de isolatiekeuze van de skeletwanden wel een groot verschil in milieukost met een verschil tussen minimum en maximum levenscycluskost van bijna 30 % (hennep-katoen niet meegerekend). De voorkeursvolgorde is cellulose, glaswol, rotswol en houtvezel.

Aanbevelingen

Het verschil in levenscycluskost (zowel financieel als vanuit milieuoogpunt) tussen massiefbouw en skeletbouw voor niet-dragende binnenwanden is gemiddeld gezien klein. Om een doordachte keuze te maken, moeten we dus kijken naar eisen zoals aanpasbaarheid, akoestische prestaties en thermische massa.

Als je kiest voor massiefbouw gaat de voorkeur naar cellenbeton en kalkzandsteen vanuit milieuoogpunt. Kies je voor een skeletbouw, dan is vooral het type van akoestische isolatie van belang voor de levenscyclusmilieukost. Cellulose geniet de voorkeur, terwijl je hennep-katoen beter niet kiest omwille van de benodigde landoppervlakte voor de katoenproductie.

Bovenstaande analyse maakt deel uit van het onderzoeksproject SuFiQuaD (Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types), uitgevoerd in opdracht van de federale overheid (BELSPO) door KU Leuven, departement ASRO (Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening) in samenwerking met VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) en WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf). Meer specifiek is de beschreven analyse onderdeel van een doctoraatsonderzoek uitgevoerd binnen het SuFiQuaD project.

Het volledige onderzoek van Karen Allacker kan je downloaden via deze link, of bestellen via karen.allacker@asro.kuleuven.be.

FIGUUR 1. Opbouw van de geanalyseerde binnenwandvarianten (niet-dragend): massiefbouw (boven) en skeletbouw (onder).

FIGUUR 2. Snelbouwsteen (wandtype 1): bijdrage in de kosten (financieel en milieu) voor de verschillende levensfasen en –processen.

Danneels

Danneels
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Traditioneel
Bekijk woning

Sibomat NV

Sibomat NV
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Factoren die uw E-peil beïnvloeden

Ecohuis

Factoren die uw E-peil beïnvloeden

Systeem C: Mechanische Ventilatie

Vasco Ventilation Concepts

Systeem C: Mechanische Ventilatie

Breng een bezoek aan Kamp C met je school - verrassend boeiend !

Kamp C

Breng een bezoek aan Kamp C met je school - verrassend boeiend !

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

Vlaams Energieagentschap (VEA)

Zonnekaart - is uw woning geschikt voor zonnepanelen?

De Huisdokter

De Huisdokter

De Huisdokter

Je glas, ramen en deuren gewoon renoveren? Beter BENOveren!

MijnBENOvatie.be

Je glas, ramen en deuren gewoon renoveren? Beter BENOveren!