Duurzame woningbouw: plat dak kiezen

Milieu-impact betaalbaar verminderen

Foto: Zelfbouwmarkt  
Foto: Livios  

In dit zesde artikel van onze reeks over duurzaam bouwen focust onderzoekster Karen Allacker op de opbouw van het plat dak van een woning. Behalve de levenscycluskost en de milieu-impact, berekende ze ook de investeringskost voor verschillende daktypes.

Karen analyseerde verschillende dakvarianten over hun volledige levensduur, waarbij niet alleen de initiële impact en kost werden bekeken, maar ook deze ten gevolge van schoonmaken, onderhoud, vervangingen, afbraak en eindelevensduurbehandeling. Ook de warmteverliezen doorheen het dak werden in rekening gebracht op basis van de verwarmingskost die hiermee gepaard gaat. Enkel materialen en technieken die nu beschikbaar zijn, werden geanalyseerd (zie FIGUUR 1). Dit gebeurde laag per laag (structuur, isolatie, dakafdichting en dakrand), waarbij Karen telkens uitging van een levensduur van 60 jaar.

De binnenafwerking is niet gewijzigd aangezien de meeste afwerkingen identiek zijn aan deze voor wanden (zie artikel buitenwanden). De milieu-impact werd ingerekend via de kosten die we als maatschappij dragen ten gevolge van milieu-effecten, zoals gezondheidsproblemen of bijvoorbeeld de uitputting van grondstoffen.

Belangrijkste conclusies

  • Voor huidige courant gebruikte (nieuwbouw) dakopbouwen bedraagt de investeringskost ca. 40 % en de onderhoudskost ca. 55 % van de levenscyclusfinanciëlekost.
  • De initiële en verwarmingskost vertegenwoordigen elk ca. 45 % van de levenscyclusmilieukost (FIGUUR 2).
  • In vergelijking met de huidige bouwpraktijk blijkt een levenscycluskostvermindering van ca. 10 % mogelijk en een levenscyclusmilieukostvermindering van ca. 50 % met de beschikbare materialen en technieken.
  • Vanuit financieel oogpunt is de keuze van dakstructuur de belangrijkste factor, terwijl vanuit milieuoogpunt isolatie de belangrijkste parameter is, gevolgd door het type dakstructuur.
  • Van de geanalyseerde massieve structuren blijkt de cellenbetonplaat de beste keuze, zowel vanuit financieel als milieuoogpunt.
  • Financieel gezien zijn voorgespannen vloerelementen (welfsels) en keramische potten en balken te verkiezen, na de cellenbetonplaat. Vanuit milieuoogpunt gaat de voorkeur naar betonpotten en balken (na de cellenbetonplaat). Uit de geanalyseerde balkenstructuren blijken de FJI-balken te verkiezen op basis van milieubeschouwingen en de houten balken vanuit financieel oogpunt.
  • Naargelang het type isolatie is een andere optimale dikte bepaald vanuit financieel oogpunt (zie TABEL). Deze diktes komen overeen met de huidige bouwvoorschriften (epb-regelgeving). Vanuit milieuoogpunt is dikkere isolatie vereist, waarbij voor alle materialen de grootst beschouwde dikte de beste is.
  • Bovendien blijkt dat de dikte van de isolatie belangrijker is dan de keuze van het isolatiemateriaal. Voor isolatie op structuren geniet resol de voorkeur, voor isolatie tussen balken gaat de voorkeur naar cellulose.
  • De grotere optimale diktes vanuit milieuoogpunt, ten opzichte van huidig geplaatste diktes, vragen een extra investeringskost van gemiddeld 16 %. Ze doen de financiële levenscycluskost toenemen met gemiddeld 4 %, maar zorgen voor een vermindering van de levenscyclusmilieukost van gemiddeld 10 %.
  • Voor platte daken opgebouwd uit een balkenstructuur, wordt de isolatie bij voorkeur geplaatst op de structuur om vochtproblemen te vermijden. Bij grote isolatiediktes krijg je zo een extreem dikke dakopbouw. Daarom wordt bij lage energiewoningen en passiefhuizen vaak isolatie tussen de balken geplaatst, in combinatie met isolatie op de structuur. Om het risico op vochtproblemen bij een dergelijke opbouw te vermijden, is het belangrijk dat het dampscherm zorgvuldig geplaatst wordt en dat de onderdakplaat droog is (RV<80 %).
  • Uit de analyse van beide opties blijkt dat bij gebruik van dezelfde isolatiematerialen, de milieukost voor de meer risicovolle plaatsing tussen de balken verwaarloosbaar kleiner is.
  • FJI-balken, gecombineerd met isolatiematerialen bedoeld om ingeblazen/ingespoten te worden tussen de balken (bv. cellulose), leveren een aanzienlijke vermindering van de milieukost op. Isolatie tussen een balkenstructuur moet je wel altijd combineren met een isolatielaag op de structuur om inwendige condensatie te vermijden.

TABEL: Optimale isolatiediktes (voor isolatie op dakstructuur) vanuit financieel oogpunt met aanduidig van de U-waarde van de totale dakopbouw (W/m2K)

FIGUUR 2.1: Bijdrage van de verschillende processen tot de levenscyclus financiële kost.

FIGUUR 2.2: Bijdrage van de verschillende processen tot de milieukost.

 

Aanbevelingen

Voor nieuwbouwwoningen blijken de huidige bouwvoorschriften te voldoen om het economisch optimum te bereiken. Maar vanuit milieuoogpunt zijn grotere isolatiediktes aan te raden.

Voor de massieve dakstructuren geniet vanuit financieel oogpunt een cellenbetonplaat de voorkeur, gevolgd door voorgespannen welfsels en keramische potten en balken. Vanuit milieuoogpunt is dit opnieuw de cellenbetonplaat, gevolgd door betonpotten en balken. FJI-balken, gecombineerd met cellulose resulteren in de laagste milieukost.

Bovenstaande analyse maakt deel uit van het onderzoeksproject SuFiQuaD (Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types), uitgevoerd in opdracht van de federale overheid (BELSPO) door KU Leuven, departement ASRO (Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening) in samenwerking met VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) en WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf). Meer specifiek is de beschreven analyse onderdeel van een doctoraatsonderzoek uitgevoerd binnen het SuFiQuaD project.

Het volledige onderzoek van Karen Allacker kan je downloaden via deze link, of bestellen via karen.allacker@asro.kuleuven.be.

Bostoen

Bostoen
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Traditioneel
Bekijk woning

Ecohuis

Ecohuis
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

BEN-norm

Ecohuis

BEN-norm

D275II: De ventilatie-unit voor appartementen en compacte woningbouw

Vasco Ventilation Concepts

D275II: De ventilatie-unit voor appartementen en compacte woningbouw

Breng een bezoek aan Kamp C met je school - verrassend boeiend !

Kamp C

Breng een bezoek aan Kamp C met je school - verrassend boeiend !

De grootste verticale screens met het mooiste doek dankzij een nieuw type as

Wilms nv

De grootste verticale screens met het mooiste doek dankzij een nieuw type as

Super isolerende ramen en deuren: maximale besparing op energie, een leven lang!

Winsol

Super isolerende ramen en deuren: maximale besparing op energie, een leven lang!