"Energieneutraal bouwen hoeft niet per se passief"

Op donderdag 1 maart geeft Europees commissaris Connie Hedegaard op Batibouw tekst en uitleg bij de (bijna-)energieneutrale woningen, die we vanaf 2021 moeten bouwen. En dat zijn niet per se passiefhuizen, stelt architect en energieconsulent Luc Dedeyne.

Luc Dedeyne: "Het isolatiepeil zou nooit hoger mogen zijn dan K30. Maar ga je daar ver onder, dan ben je niet meer kostenoptimaal bezig."

Foto: Bond Vlaamse Architecten  

Nieuwbouw of renovatie: isoleren is de boodschap! "Wij hebben ervoor gekozen onze bestaande woning langs buiten te isoleren om zo veel mogelijk te profiteren van het warmtebufferende vermogen van de muren”, aldus Luc Dedeyne.

Foto: Luc Dedeyne  

Zijn dak heeft Luc Dedeyne op een vergelijkbare manier aangepakt als zijn gevel: eerst alle dakpannen eraf, dan twee isolatielagen aangebracht van elk 16 cm dik en ten slotte opnieuw pannen geplaatst.

Foto: Luc Dedeyne  

Energieneutraal verbouwen kan, maar vraagt een grote inspaning. Architect Luc Dedeyne heeft hemel en aarde bewogen om de netto-energiebehoefte van zijn bestaande rijwoning onder de 50 kWh/m² te krijgen.

Foto: Luc Dedeyne  

Wat is een bijna-energieneutrale woning volgens u?
Luc Dedeyne: "Een woning met een kostenoptimaal energieprestatiepeil, waarvan de resterende energie voor verwarming en warm water volledig hernieuwbaar is. Ik zie de invulling heel ruim. De hernieuwbare energie hoeft niet van een privé-installatie te komen. Je kan ook coöperatief investeren in windenergie bijvoorbeeld."

Is een bijna-energieneutrale woning per definitie ook een passiefhuis?
"Helemaal niet. Kostenoptimaal wil zeggen dat je moet investeren tot de extra kosten de baten van een lagere energiefactuur overschrijden. Een lage-energiewoning is op dit moment de meest kostenoptimale keuze. De resterende energie die je nodig hebt, kan je perfect opwekken met een kleine PV-installatie van 2,5 tot 3,5 kWpiek, of met een ander systeem."

Wallonië en Brussel maken binnen afzienbare tijd passief bouwen verplicht. Moet Vlaanderen dat voorbeeld volgen volgens u?
"Alstublieft nee! De vraag van architecten aan het Vlaams Energieagentschap is expliciet: focus op lage-energiewoningen en ga niet naar de passiefnorm. Brussel en Wallonië hebben ervoor gekozen om toch die weg te bewandelen. Maar het is echt geen goed idee, omdat de inspanningen de opbrengst ver overstijgen. Passief bouwen is helemaal niet nodig is om energieneutraal te wonen. Hoe sociaal is bouwen dan nog?"

Volgens u focussen we ons te sterk op het E-peil?
"Iedereen heeft het daarover en overheden baseren er hun hele beleid op. Terwijl het isolatiepeil en luchtdicht bouwen net zo belangrijk zijn. Technieken zijn pas in tweede instantie van tel. Als je te weinig isoleert, moet je eens zo veel investeren in de technieken."

Wat is goed isoleren met het oog op een energieneutrale woning?
"Het isolatiepeil zou nooit hoger mogen zijn dan K30. Maar ga je daar ver onder, dan ben je niet meer kostenoptimaal bezig. Een vrijstaande woning isoleer je economisch optimaal tussen K25 en K30, een rijwoning rond de K20 en een appartement kan je zelfs nog beter isoleren omdat daar de warmteverliezen het kleinst zijn."

En wat met de ventilatie?
"Eerst moet de luchtdichtheid goed zitten. Voor een passiefhuis geldt als uitgangspunt: maximum 0,6 volumewisselingen per uur bij een drukverschil van 50 pascal tussen binnen- en buitenomgeving. Maar dat is helemaal niet nodig om energieneutraal te bouwen! Met drie volumewisselingen lukt het ook. Opnieuw met de kanttekening dat je heel goed isoleert."

Zorgt de peilsnelle evolutie in nieuwbouw niet voor een enorme kloof met bestaande woningen?
"De eisen voor verbouwingen zijn minimaal. Ook begrijpelijk, voor iemand die bijvoorbeeld alleen zijn ramen wil vervangen. Daarom hebben we nood aan andere concepten voor renovatie. Want er is een gigantisch potentieel. Mochten we in alle bestaande woningen de stookketels vervangen, zouden we onmiddellijk tot 25 % minder energie verbruiken. In Duitsland hebben ze dat begrepen en moet je je stookketel na 15 jaar vervangen."

Kan je een bestaande woning renoveren tot (bijna-)energieneutraal?
"Het kan, maar vraagt een grote inspanning. Ik heb zelf hemel en aarde bewogen om de netto-energiebehoefte van mijn bestaande rijwoning onder de 50 kWh/m² (een passiefhuis is 15 kWh/m², nvdr) te krijgen. Het principe is evenzeer: isoleren! Wij hebben ervoor gekozen de woning langs buiten te isoleren om zo veel mogelijk te profiteren van het warmtebufferende vermogen van de muren. Ook het hellend dak hebben we op die manier aangepakt: eerst alle dakpannen eraf gehaald, dan twee isolatielagen aangebracht van elk 16 cm dik en ten slotte opnieuw pannen geplaatst."

Verbouwen is dus ook in tijden van energieneutraal bouwen een optie?
"Zeker en vast. Het grote voordeel is dat je de kosten kan spreiden over meerdere jaren. Het ene jaar investeren in nieuwe dakisolatie, een paar jaar later in nieuwe ramen, een condensatieketel enzovoort. Maar precies omdat men ervan uitgaat dat je niet alles in één keer doet, is het moeilijk om het E- en K-peil accuraat te berekenen. Terwijl daar wel behoefte aan is om te weten welk energieniveau je uiteindelijk nastreeft."

In hoeverre gaan nieuwe systemen en technologieën helpen om binnen tien jaar massaal energieneutraal te bouwen?
"Ik verwacht veel van innovaties, op verschillende terreinen. Met vacuümisolatie bijvoorbeeld, kan je deuren en poorten heel goed isoleren. Een plaat van drie centimeter komt overeen met een klassieke isolatielaag van tien tot vijftien centimeter. Ook intelligente systemen gaan ons helpen, zoals CO2-meters die het ventilatiesysteem aansturen als dat nodig is. In plaats van volcontinu te ventileren, gaan we meer en meer gericht of vraaggestuurd ventileren en dus minder energie verbruiken, om maar één voorbeeld te geven."

Livingwood

Livingwood
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Kimblokken, isolerend en dragend tegelijk

Ytong

Kimblokken, isolerend en dragend tegelijk

Vasco, ruim 30 jaar dé vloerverwarmingsspecialist

Vasco

Vasco, ruim 30 jaar dé vloerverwarmingsspecialist