En wat na BEN?

Ons bouwlandschap is de laatste tien à vijftien jaar stevig door elkaar geschud. Termen als passief, bijna-energieneutraal (BEN), lage energie en energiepositief deden hun intrede als antwoord op de almaar strengere Europese klimaatnormen. Want de CO2-uitstoot moet drastisch omlaag, met als deadlines 2020, 2030 en 2050. En het gebouwenpark is daar in grote mate mee verantwoordelijk voor.

"Focus niet te veel op het E-peil. Een energiezuinige woning is vooral gebaseerd op een zo optimaal mogelijke bouwschil en warmteafgiftesysteem."

Foto: Pixii  

De CO2-uitstoot moet drastisch omlaag, met als deadlines 2020, 2030 en 2050. En het gebouwenpark is daar in grote mate mee verantwoordelijk voor.

Foto: Porotherm  

"De prijs voor stroom steeg de afgelopen jaren sterk, terwijl fossiele energie goedkoper werd. En dan is de keuze bij velen vlug gemaakt tussen bijvoorbeeld een condenserende gasketel en een warmtepomp."

Foto: Ecobouwers  

"De focus op het E-peil geeft soms een vertekend beeld van de echte energiezuinigheid van een woning. Zo compenseer je bijvoorbeeld gemakkelijk een hoog energieverbruik door veel PV-panelen te leggen."

Foto: Groep Huyzentruyt nv  

Vandaag weet jij als bouwer of verbouwer precies waar je aan toe bent. Vanaf 2021 moet elke nieuwbouwwoning in België bijna-energieneutraal zijn. Elk gewest heeft haar eigen weg richting doel. In Vlaanderen moet je tegen dan onder een E-peil van 30 duiken. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest focust niet zozeer op het E-peil, maar is sinds vorig jaar geleidelijk aan op weg richting passiefstandaard. Maar wat na de komende vier jaar?

Wat worden de nieuwe uitdagingen? We schotelden een aantal prangende vragen voor aan Stefan Van Loon, technisch adviserend ingenieur bij Pixii, Kennisplatform voor Energieneutraal Bouwen.

Wat is de boodschap voor mensen die de komende jaren een nieuwe woning bouwen?

"Anticipeer! Eigenlijk moet je in de mate van het mogelijke al vooruit lopen op de BEN-eisen. Tegen 2050 moet de CO2-uitstoot met 80 tot 95 % naar beneden in vergelijking met 1990. In 2020 is dat nog ‘maar’ 20 %. Dus we moeten nog heel wat extra stappen zetten.

Hoe je dat doet? Focus niet te veel op het E-peil. Een energiezuinige woning is vooral gebaseerd op een zo optimaal mogelijke bouwschil en warmteafgiftesysteem. Je bouwschil gaat gemakkelijk 70 à 80 jaar mee en in principe raak je hier nooit meer aan. Dus hier maak je al meteen heel wat verschil door doorgedreven te isoleren. Combineer dit met een afgiftesysteem op lage temperatuur zoals bijvoorbeeld vloerverwarming, en je bent al op de goede weg.

En daarnaast is de netto-energiebehoefte om je woning te verwarmen van groot belang. Bij passiefwoningen ligt die vast op 15 kWh per m². Dit terwijl je volgens de huidige Vlaamse EPB-normen al voldoet met 70 kWh per m². Dus er is heel wat verbetering mogelijk. Dat kan onder meer dankzij ventilatie met warmteterugwinning, een betere luchtdichtheid en door te zorgen voor optimale zonnewinsten."

Moet een gerenoveerde woning straks even energiezuinig zijn als een nieuwbouw?

"Bij renovaties ligt de lat vandaag op E90. Ik denk niet dat we renovaties op hetzelfde E-peil kunnen brengen als nieuwbouwwoningen. Je kan de bouwschil niet altijd optimaal aanpakken, waardoor je toch snel met beperkingen zit.

Afbreken en helemaal vanaf nul beginnen biedt misschien wel een oplossing in bepaalde gevallen. Maar vergeet niet dat er ook heel wat energie – en dus ook CO2-uitstoot – nodig is voor de productie van nieuwe materialen, zoals gevelstenen. Ook hier geldt, zoals bij energie: hoe minder materiaal je toevoegt aan de bouwsite, hoe beter."

Moeten we niet sneller de shift maken naar hernieuwbare energie?

"Hernieuwbare technieken zijn de toekomst. Maar we worden vandaag de dag niet voldoende gestimuleerd om voor hernieuwbare energie te kiezen, tenzij we daartoe verplicht worden. Fossiele brandstoffen als gas en stookolie zijn daarom nog niet meteen verleden tijd. Onrechtstreeks stuurt de overheid tegenstrijdige signalen naar de burger. Bij het berekenen van het E-peil moeten we toch een aantal zaken fundamenteel in vraag durven stellen, zoals de gebruikte omzettingsfactor voor energiebronnen.

Volgens die factoren zou het gebruik van 1 kWh elektriciteit in je woning 2,5 keer zoveel energie kosten aan de bron. Bij aardgas en stookolie zou dit een 1-op-1-verhouding zijn. En dat is vreemd. Neem nu olie die van een boorplatform komt, verwerkt en getransporteerd moet worden. Dit proces vraagt extra energie, maar die wordt vandaag op geen enkele manier in rekening gebracht. Terwijl transport- en omzettingsverliezen voor elektriciteit wel meetellen. Dit lijkt me toch een wetenschappelijke dwaling, niet? Die omzettingsfactor voor elektriciteit kan zelfs dalen wanneer we almaar meer hernieuwbare energie inzetten in het elektriciteitsnet.  Hoog tijd dus voor een rechtzetting. Zoniet, blijven veel bouwheren en professionelen foute beslissingen nemen.

Daarnaast weegt natuurlijk het financiële aspect zwaar door. En ook dat is in het voordeel van fossiele brandstoffen. De prijs voor stroom steeg de afgelopen jaren sterk, terwijl fossiele energie goedkoper werd. En dan is de keuze bij velen vlug gemaakt tussen bijvoorbeeld een condenserende gasketel en een warmtepomp. Ook dat zal ons duidelijk niet sneller bij de Europese klimaatdoelen brengen."

Is de huidige EPB-regelgeving wel klaar voor de volgende stap?

"De basis is er, laten we zeggen. Toch ligt er nog heel wat werk op de plank. Een groot nadeel van de huidige manier van werken, is dat de focus te sterk op één kerngetal ligt: het E-peil. Dit geeft soms een vertekend beeld van de echte energiezuinigheid van een woning. Zo compenseer je bijvoorbeeld gemakkelijk een hoog energieverbruik door veel PV-panelen te leggen.

Een vergelijking: woning A wekt 10.000 kWh energie op per jaar, maar verbruikt ook even veel. Woning B – die geometrisch identiek is – produceert en verbruikt maar 5.000 kWh. Beide woningen hebben hetzelfde E-peil 0, maar woning B is toch heel wat energiezuiniger. Deze gebruikt ook het energienet minder als tijdelijke buffer. En verbruik je in de toekomst toch meer, bijvoorbeeld omdat je een elektrische wagen moet opladen? Dan breid je je pv-installatie daarna nog gemakkelijk uit. Bij woning A is er nog maar weinig ruimte voor verbetering, tenzij je zwaar investeert in de gebouwschil.

Deze visie is dus nog niet helemaal klaar voor de toekomst. Ook omdat het E-peil geen rekening houdt met lokale opslag, bijvoorbeeld in huisbatterijen. En vergeet niet het tijdstip waarop je energie verbruikt. Dit zijn allemaal elementen die we in de toekomst best mee incalculeren."

Hoe ziet de woning van de volgende generaties eruit? Onlangs is er bijvoorbeeld veel wereldwijde aandacht geweest rond nieuwe hernieuwbare technologieën, zoals geïntegreerde pv-panelen in het dak en opslagbatterijen van Tesla. Moeten we met zijn allen deze weg op?

"Dit is zeker een stap in de juiste richting. Alleen bestaan er vandaag de dag nog geen steunmaatregelen of stimuli wanneer je zou investeren in lokale opslag. Pioniers betalen vaak een iets hogere kost. Maar er is beterschap op komst. Studies tonen aan dat de prijs van batterijen in relatief korte tijd zal dalen met 50 à 60 %.

En hoe wonen we binnen dertig jaar? Daar hebben we al een goede visie op. Momenteel zijn we al eventjes bezig met verschillende projecten, waaronder de energiesoepele gebouwen. Dit zijn gebouwen die zelf hun energievoorziening regelen, maar nog veel meer dan dat. Volgens ons zijn dit soort gebouwen de standaard tegen 2050."

Sibomat NV

Sibomat NV
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Dewaele Woningbouw

Dewaele Woningbouw
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Producten

Houtskeletbouw

Arkana

Houtskeletbouw

Ventilatiesysteem D: gezond en energiezuinig met Profi-air

Begetube

Ventilatiesysteem D: gezond en energiezuinig met Profi-air

Factoren die uw E-peil beïnvloeden

Ecohuis

Factoren die uw E-peil beïnvloeden

Kwaliteit, energiezuinigheid en BEN (= Bijna EnergieNeutraal)

Verelst Woningbouw en Renovatie

Kwaliteit, energiezuinigheid en BEN (= Bijna EnergieNeutraal)

Een lage energiewoning of een passiefhuis bouwen? Kies  Low Energy blokken

Ytong

Een lage energiewoning of een passiefhuis bouwen? Kies Low Energy blokken

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten

Kamp C

Vragen rond duurzaam bouwen? Krijg advies op maat van specialisten