"Absurd als we op deze manier blijven verder bouwen"

De komende maanden zal Livios in het kader van Carehome of The Future op geregelde basis aandacht schenken aan levenslang wonen en meegroeiwonen. Vandaag trappen we af met een interview met Mieke Broeders, directrice van Enter vzw. Enter is het Vlaams Expertisecentrum voor Toegankelijk en zet zich in voor toegankelijkheid in de meest brede zin van het woord.

Wat is meegroeiwonen?

Mieke Broeders van Enter vzw. "De kernwaarden van een meegroeiwoning zijn flexibiliteit en aanpasbaarheid."

Foto: Enter vzw  

Meegroeiwonen is een kwestie van vooruit te denken. Hou tijdens het ontwerp rekening met hoe jouw woonsituatie er in de toekomst zal uitzien.

Foto: Durabrik Bouwbedrijven nv  

Een inloopdouche is modern én toegankelijk. Er zijn immers geen hoogteverschillen tussen douche en vloer.

Foto: Ideal Standard Belgium  

Een goede woning is flexibel en aanpasbaar. Zo zal je later bijvoorbeeld makkelijk een huislift kunnen installeren.

Foto: thyssenkrupp Home Solutions  

Probeer hoogteverschillen zoveel mogelijk te vermijden. Dit schuifraam is op vloerniveau ingewerkt.

Foto: Sapa  

Brede deuren zijn niet alleen handig voor rolstoelgebruikers, maar ook als je met een kinderwagen of boodschappen naar binnen moet.

Foto: Oben  

"Meegroeiwonen heeft te maken met toegankelijkheid in al zijn aspecten. Een meegroeiwoning is voorzien op de veranderde behoeftes van de bewoner. De eisen die je aan je woning stelt, variëren immers door de jaren. De kinderen van een nu nog jong koppel slaan immers ooit de vleugels uit, waardoor de woonsituatie verandert. Om die veranderingen op te vangen, moet je woning flexibel en aanpasbaar zijn."

Flexibel en aanpasbaar

"Het basisidee is dat het hart, de structuur van de woning, zo wordt ontworpen dat je een functionele, flexibele woonst hebt, die later makkelijk aangepast kan worden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan brede deuren, makkelijke trappen en het wegwerken van hoogteverschillen. Of dat je later met een paar aanpassingen leefruimtes anders kan gaan indelen en een andere bestemming geeft."

Is dit iets voor mij?

"Meegroeiwonen is voor iedereen. Het is zonde als je moet verhuizen omdat je huis na 20 jaar niet meer op jouw maat blijkt te zijn. Iedereen wil toch graag zo lang mogelijk in zijn eigen huis wonen? Het is een misvatting dat deze thematiek enkel relevant is voor senioren of mensen met een beperking. Iedereen wordt ouder, de vergrijzing zet zich door. Het is toch absurd om dan te blijven bouwen alsof iedereen eeuwig jong en fit zal zijn?"

Plannen voor (veel) later

"Als je gaat bouwen of verbouwen, denk dan goed na over de kosten die je nu maakt. Want die zijn bepalend voor het prijskaartje als je je woning later moet aanpassen. Als je het nu slim aanpakt, ga je later flink besparen. Het is ook puur economisch de moeite. Als je later je huis wil verkopen, wil je toch dat het doelpubliek zo breed mogelijk is?"

Wat betekent dat voor je bouwplannen?

"Niets ingrijpend. Zeker bij nieuwbouw is het puur een kwestie van ontwerpen, van na te denken over hoe je iets kan oplossen zonder dat dat daarvoor meer moet kosten. Een meegroeiwoning hoeft er niet anders uit te zien dan een ‘gewone’ woning. Het is de bedoeling dat de nodige aanpassingen op een subtiele manier worden geïntegreerd. Bij een verbouwing is dat natuurlijk een ander verhaal. Daar zit je sowieso met kosten."

Rol van de architect

"Als bouwheer moet je weten wat je wil. Maar het is de rol van de architect om je hierin te begeleiden. De thematiek komt echter nog onvoldoende aan bod in de opleidingen, al is er nu wel een ommekeer. Toch denk ik dat heel wat architecten een drempel moeten overwinnen. Bij sommigen leeft het vooroordeel dat dit hun vrijheid belemmert en dat levenslang wonen iets is voor een kleine groep. Het idee dat functioneel, aanpasbaar en flexibel wonen ook mooi kan zijn, lijkt nog niet bij iedereen doorgedrongen."

Extra uitdagingen voor het ontwerp

"Het is natuurlijk een extra uitdaging voor de architect om goede toegankelijkheid onopvallend te integreren. Dat vraagt heel wat creativiteit. Zeker nu de bouwgronden en huizen steeds kleiner worden. Maar meegroeiwonen en het kleinere aantal vierkante meters moeten elkaar niet uitsluiten. Je hebt in veel gevallen geen extra ruimte nodig, enkel een bijsturing van het ontwerp."

Op naar een labeling?

"Ik ben geen voorstander van meegroeirichtlijnen in wetten te gieten. Ik vind wel dat we naar een labeling moeten die het voor kopers en huurders duidelijk maakt aan welke kwaliteitseisen een bepaalde woning of appartement voldoet. Zo weet je waar je aan toe bent. Nu wordt er vaak onterecht met termen als ‘duurzaam’ en ‘levenslang’ gegoocheld."

Beleid schiet te kort

"Daarnaast is het ook verkeerd dat er nu enkel premies zijn voor het aanpassen van je woning. Waarom beloon je ook bouwers niet als ze de principes van meegroeiwonen meenemen in hun concept? Het beleid is er zich te weinig van bewust dat er nú moet geïnvesteerd worden. We moeten durven vooruit te kijken. Anders gaat ons huizenpatrimonium de vergrijzing niet kunnen opvangen. In Noorwegen bijvoorbeeld worden bouwheren beloond met lagere leningspercentages."

Sociale huisvesting

"Ook de sociale huisvesting moet beter. Hier in de buurt is een wijk neergezet met sociale woningen. De voordeur is echter zo smal, dat de meeste mensen hun deur al hebben vervangen. Nieuwe sociale woningen zouden allemaal basis toegankelijk moeten zijn. Tot nu toe is er alleen aandacht voor toegankelijkheid voorzien in specifieke woningen voor ouderen en personen met een handicap. Het Vlaamse woonbeleid moet dringend breder inzetten op meegroeiwonen en toegankelijkheid."

Arkana

Arkana
  • Nieuwbouw
  • Modern/Hedendaags
  • Houtskeletbouw
Bekijk woning

Danneels

Danneels
  • Nieuwbouw
  • Rustiek/Klassiek
  • Traditioneel
Bekijk woning