Beitelen

Beitels zijn er in alle vormen en maten. Maar uiteraard is niet elke beitel geschikt voor om het even welke klus. Alles hangt af van het te bewerken materiaal en het beoogde resultaat.

Stap 1: beitel kiezen

• Elke beitel ziet er ongeveer hetzelfde uit. Het is een langwerpig, scherp gereedschap, waarmee je stukken materiaal uit een werkstuk kan verwijderen. Wij beperken ons hier tot handmatig te gebruiken beitels. Er zijn ook beitels (vooral voor het bewerken van metaal en dergelijke) waarmee je machinaal aan de slag kan.

Houtbeitels

Steekbeitel: de meest gebruikte houtbeitel, vlak aan één zijde en met afgeschuinde randen aan de andere zijde. Je kan de beitel enkel met de hand gebruiken om hout voorzichtig weg te steken, of je kan met een houten hamer op het heft tikken als je grotere stukken materiaal wil wegnemen.

Schietbeitel: deze dikke smalle beitel is een handig gereedschap om diepere openingen in hout te hakken. Tip: gebruik liefst een beitel die even breed is als de opening die je wil maken.

Holbeitel of guts: beitel met een gebogen vorm in de dwarsdoorsnede. Daardoor kan je op een eenvoudige manier holle en bolle uitsparingen in hout maken.

Beitels voor steen, metaal, beton,…

Koubeitel (steenbeitel): sterke en duurzame beitel uit één stuk. De grote exemplaren zijn in combinatie met een mokerhamer geschikt voor het grove werk met metaal en steen. De kleinere koubeitels kunnen voor heel precieze karweien ingezet worden. Moderne koubeitels zijn ook vaak uitgerust met een kunststof handvat om makkelijker te kunnen werken.

Puntbeitel:door de scherpe punt aan het uiteinde kan je met deze beitel keiharde materialen toch bewerken. Hoe harder de beitel, hoe langer hij zal meegaan, maar ook hoe duurder hij zal zijn.

Voegbeitel:beitel met een breed uiteinde om voegen mee uit te hakken of om bouwblokken op maat te kappen. Dit laatste gaat erg vlot omwille van het brede blad. Maak wel eerst een kleine groef vooraleer je een harde tik geeft met de hamer.

Speciale beitels

Centerpons:niet helemaal een beitel, maar je werkt er wel op dezelfde manier mee als met een echte beitel. Het is een korte metalen staaf met een spits uiteinde. Je slaat er deukjes mee in metaal (of andere materialen) om aan te duiden waar een gat geboord moet worden.

Drevel of doorslag: het instrument om pennen, assen en splitpennen te kunnen verwijderen. Ook vaak gebruikt om spijkers mee in materiaal te drijven, zonder schade te veroorzaken. Gebruiken zoals een beitel in combinatie met een hamer.

Stap 2: beitelen

• Zorg dat het werkstuk goed vast staat.
• Werk altijd van je lichaam weg en laat je steunende hand achter de beitel rusten.
• Draag werkhandschoenen en een veiligheidsbril.
• Om een dunne houtlaag te verwijderen, moet je de steektechniek gebruiken. Hou met één hand het heft van de beitel vast en met de andere hand het blad van de beitel (draag werkhandschoenen). Hou de beitel iets schuin en haal telkens een klein beetje hout weg.
• Om meer hout weg te halen, zet je de schuine rand van de beitel op het hout en geef je korte, felle tikken met een houten hamer.
• Werk altijd in de vezelrichting van het hout, anders krijg je een ruw oppervlak.

Stap 3: materiaal onderhouden

• Bij houtbeitels zit meestal een beschermkapje. Schuif dat na gebruik terug over de beitel.
• Het best bewaar je beitels goed opgeborgen in een beitelhouder, zodat ze niet beschadigd kunnen worden.
• Laat botte beitels terug slijpen voor je ze opnieuw gebruikt.