Boren

Om goed boorwerk te kunnen leveren is het kiezen van de juiste boor het halve werk. Maar natuurlijk moet ook je boortechniek onberispelijk zijn.

Materiaal:Gereedschap:
  • Boren
  • Boormachine

Stap 1: boormachine kiezen

  • Het aanbod aan boormachines is zo divers, dat je je best goed laat informeren in de handel.
  • Een belangrijke keuze is ondermeer die tussen een elektrisch aangedreven boormachine met snoer of een accuboormachine. Met die laatste ben je veel flexibeler en niet afhankelijk van een stopcontact.
  • Voor zware toepassingen, zoals het boren in beton, is een accuboormachine wel niet geschikt. Dan kan je beter een klopboor kiezen. Die beweegt ook heen-en-weer en is daardoor krachtiger. Er zijn accu-klopboormachines te koop, zeker geschikt om zo nu en dan een gat te boren in een stenen muur, maar te zwak voor langdurig zwaar boorwerk.
  • Ook de keuze van de boorkop is belangrijk. Het bekendste systeem is een snelkoppeling waarop je de boor met de hand kan bevestigen. Een ander systeem dat nog gebruikt wordt is de boorkop met drie klauwen die aangespannen worden met een sleutel.
  • Kies bij voorkeur een boormachine met slipkoppeling. Als de koppeling slipt, weet je dat je een bepaalde kracht hebt bereikt. Dat is bijvoorbeeld handig bij het schroeven in gipsplaten, waar de schroef moet aansluiten met het oppervlak en niet door het materiaal gedraaid mag worden. De koppeling treedt ook in werking als de boor vastloopt in het materiaal. De machine blijft dan doordraaien, waar ze anders uit je handen gerukt zou worden.

Stap 2: boor kiezen

Het assortiment boortjes dat je in de handel aantreft is zo gigantisch, dat een beginnende klusser er onmogelijk wijst uit geraakt. Als je ze indeelt op basis van het materiaal waarvoor ze geschikt zijn, is de keuze al een stuk beperkter.

Houtboren

Fretboor:

dit kleine boortje gebruik je om kleinere gaatjes te maken of om grote boorgaten voor te boren (een beetje zoals een centerpons voor metaaltoepassingen). Het boortje heeft een kegelvormige schroefpunt en wordt manueel bediend.

Standaard houtboor:

dit boor is geschikt voor zowel hard- als zachthout. De boor heeft een centreerpunt en twee voorsnijders, waardoor ze gemakkelijk te positioneren is. De spiraalvormige spaangroeven voeren het vrijgekomen boormeel af.

Speedboor:

dé boor om grote gaten te maken in hout. Ze valt op door de centreerpunt en het platte oppervlak. Opgepast: als je een gat boort met een speedboor is de bodem niet vlak. Gebruik deze boor dus om gaten te maken die volledig door het materiaal heen gaan.

Forstnerboor:

dit boor gebruik je om gaten in hout te boren tot op een bepaalde diepte en dus niet helemaal door het materiaal. Ideaal voor onder andere het maken van scharniergaten (bijvoorbeeld klikscharnieren in keukenkasten) omdat de bodem van het gat met een forstnerboor perfect vlak is.

Verzinkboor:

om schroefkoppen te verzinken in hout, kan je met een verzinkboor voorgeboorde schroefgaten conisch afwerken, dankzij de schuine vorm van de kop. Achteraf kan je de schroefkop eventueel nog met een pasta bedekken, zodat de verbinding helemaal onzichtbaar wordt.

Gatenzaag:

geschikt om grote gaten uit te zagen in diverse materialen (ook beschikbaar voor staal, aluminium, steen, beton…). Het is dus officieel geen boor, maar omdat je ze gebruikt in combinatie met een boormachine kan ze hier toch moeilijk ontbreken.

Metaalboren

Metaalboren hebben meestal geen centreerpunt, zoals de meeste houtboren. Om te vermijden dat de boor ‘wegloopt’ als je begint te boren, moet je met een centerpons een klein deukje in het materiaal slaan.

Standaard metaalboor:

bestaat uit 2 snijvlakken, die bij de punt naar elkaar toelopen. De boren uit snelsnijstaal (HSS) zijn van betere kwaliteit dan metaalboren uit het zachtere WS- of SS-staal.

Kobaltboor:

dit boor is erg slijtvast en opgewassen tegen hogere temperaturen dan een standaard metaalboor. Je kan er mee boren in harde, taaie materialen, zoals roestvrij staal en brons. Een kobaltboor gebruik je normaalgezien met de boormachine in een boorstandaard en in combinatie met koelwater.

Steenboren

Steenboor:

dit boor met hardmetalen punt kan je inzetten in steen en metselwerk. Kijk op de verpakking of het gaat om een SDS-boor.

Betonboor:

boor met eveneens een hardmetalen punt en een speciale vorm die het loskomende betonmeel goed kan afvoeren. Er is ook een betonboor met een X-vormige kop, die betonresten nog doeltreffender afvoert. De meeste betonboren kan je ook in steen gebruiken.

Andere materialen

Tegelboor:

zeer harde, diamantgeslepen boor om in gladde oppervlaken van tegels, maar ook glas mee te kunnen boren zonder ze te doen barsten. Deze boor gebruik je best in combinatie met koelwater om de harde boorpunt niet te beschadigen. Tip: om te voorkomen dat de boor wegloopt bij het inzetten kan je tape gebruiken.

Universeelboor:

een goede keuze voor de occasionele klusser omdat je er mee kan boren in de meest uiteenlopende materialen, zoals beton, hout, metselwerk, tegels, pvc…Je zal wel niet hetzelfde resultaat behalen als wanneer je met speciale boren werkt, die voor één bepaald materiaal ontwikkeld zijn.

Stap 3: boren

  • Zorg dat het te boren oppervlak stabiel ligt. Klem bewegende onderdelen goed vast in een werkbank.
  • Controleer of de boor goed vast zit in de boormachine en of ze nog voldoende scherp is. Botte boren hebben het risico dat ze vastlopen.
  • Maak het oppervlak zuiver en sla in metaalachtige materialen eerst een klein putje met een centerpons om de boor te centreren.
  • Boor recht naar beneden. Delicaat boorwerk gaat vaak beter met een boorstandaard. Dan ben je er altijd zeker van dat je loodrecht boort.
  • Hou de boormachine tijdens het boren zo stil mogelijk, anders kan het gat groter worden, zodat de schroef of de plug er achteraf niet goed in past. De diameter van de boor moet trouwens dezelfde zijn als die van de plug die je gaat gebruiken.
  • Boor diep genoeg als je een gat maakt voor een plug. Dat wil zeggen iets dieper dan de lengte van de plug.
  • Om boorgaten allemaal even diep te maken, kan je gebruik maken van de diepteaanslag op je boormachine. Anders kan je ook een stuk tape op de boor kleven om de diepte aan te duiden.
  • Moet je door los hout boren, dan leg je daaronder best een oud stukje hout, waar je ook doorheen boort. Zo beperk je de splinterbraam aan de onderzijde van het eigenlijke werkstuk tot een minimum.
  • Om grote diameters te boren, ga je best in fases te werk. Begin met een klein gaatje en boor dan telkens grotere gaten.
  • Draag een veiligheidsbril tijdens het boren.