Hoe duurzaam is bouwen met recuperatiematerialen?

To Simons (CeDuBo): "Mensen denken onterecht dikwijls dat gerecycleerde of gerecupereerde materialen goedkoper zijn. Dat is een grote misvatting."

Foto: Centrum Duurzaam Bouwen  

"Bakstenen zijn enorm sterk. Je vindt vandaag nog bakstenen terug van duizenden jaren oud", aldus To Simons.

Foto: Terca - Desimpel   

To Simons pleit ervoor om gebouwen met een hoge belevingswaarde te renoveren: "Vergelijk het met een oldtimer: het kan heel plezant zijn om daar mee rond te rijden."

Foto: Luminus  

Een flexibele en aanpasbare constructie is volgens To Simons een belangrijk aandachtspunt bij duurzaam bouwen.

Foto: Living Tomorrow  

Bouwen met recuperatiematerialen, een duurzame keuze? “Het antwoord is enigszins genuanceerd”, vertelt To Simons, directeur van het Centrum Duurzaam Bouwen (CeDuBo) in Heusden-Zolder.

“Elk jaar levert de bouwsector in ons land 11 miljoen ton aan afvalmateriaal, waarvan 90 % gerecycleerd wordt”, opent To Simons zijn verhaal. “Enerzijds als aanvulmateriaal voor wegenwerken, anderzijds ook voor hoogwaardigere toepassingen. Globaal gezien gaat het helaas minder goed op het vlak van materiaalgebruik. Een voorbeeld: we beschikken nog over koperreserves voor amper 50 jaar, terwijl we nog geen 40 % van al het koperafval recycleren. Er is een regelrechte grondstoffenproblematiek op komst, en daar moeten we geen twee generaties meer op wachten.”

Hoe staat u, vanuit het oogpunt van duurzaam bouwen, tegenover recuperatiematerialen?

To Simons: “Mijn antwoord is enigszins genuanceerd. Ten eerste: is het materiaal demonteerbaar op een economische en milieuvriendelijke manier? Dat is een absolute must. Een flexibele en demonteerbare constructie geldt trouwens als belangrijk aandachtspunt bij duurzaam bouwen, zowel om op lange termijn comfortabel en aanpasbaar te wonen, als om het recycleren achteraf te vergemakkelijken. Ten tweede: zijn er vandaag de dag betere alternatieven voorhanden dan het materiaal dat je wil recupereren? Een enkel raam hergebruiken is bijvoorbeeld geen goed idee, want als je bouwt of verbouwt is hoogrendementsglas gewoonweg de beste keuze.”

Is het wel een goed idee om gevelstenen te hergebruiken?

“Je mag bij de keuze van materialen zeker rekening houden met het esthetische. Als je op zoek bent naar een authentiek uitzicht, en de gevelstenen nog altijd de eigenschappen hebben die ze moeten hebben, zou ik zeggen: waarom niet? Bakstenen zijn trouwens enorm sterk. Men vindt vandaag nog bakstenen terug van duizenden jaren oud.”

Waar moet je zeker rekening mee houden als je materiaal recupereert?

“Ik zie drie vraagtekens. Eén: heeft het materiaal nog alle vereiste eigenschappen? Twee: levert het geen minwaarde op? Daarmee wil ik zeggen dat het hergebruikte materiaal minstens evenwaardig moet zijn aan nieuw materiaal. En drie: is het economisch haalbaar? De kost om iemand 3500 bakstenen met de hand te laten schoonmaken, mag geen andere duurzame maatregelen dwarsbomen.”

En wat met bestaande woningen? Pleit u voor renoveren of voor afbreken en opnieuw bouwen?

“De cruciale vraag luidt: wat is de kwaliteit nog van de woning die je wil renoveren? Want je mag nog zo goed renoveren, een bestaande woning zal altijd meer energie verbruiken dan een nieuwbouw. Of je moet ze helemaal langs buiten inpakken. Ik denk dat er zeker een hoop huizen zijn die we beter zouden afbreken en de materialen recycleren. Als de regelgeving rond energie blijft aanscherpen, is een woning die je vandaag renoveert over tien jaar alweer verouderd.”

Hoe bepaal je of een bestaand huis het waard is om te renoveren?

“Kijk naar de kwaliteit, met de kostprijs in het achterhoofd: zijn de ramen rot, zit er vocht in de muren, eventuele barsten … Is dat het geval, dan luidt mijn advies: afbreken. Maar opgelet: je mag ook de belevingswaarde van een huis niet uit het oog verliezen. Vergelijk het met een oldtimer: het kan heel plezant zijn om daar mee rond te rijden. Zo is het ook met huizen. Een oude boerderij met mooie eiken balken, kan je prachtig renoveren. Ik vind het dus zeker een goede zaak om kwaliteitsvolle woningen en woningen met een hoge belevingswaarde te renoveren. Waar het uiteindelijk op neerkomt: het materiaal of huis moet vooral zijn job doen.”

Hoe zit het met de kostprijs?

“Kijk, mensen denken onterecht dikwijls dat gerecycleerde of gerecupereerde materialen goedkoper zijn. Dat is een grote misvatting. Als je glas recycleert, bijvoorbeeld: dat moet uitgebroken worden en zuiver naar het glasproductiebedrijf gebracht, waar het terug de oven in gaat. En waarmee concurreert het dan? Met de basisgrondstof: zand. Hetzelfde met bakstenen: de muur dient voorzichtig afgebroken, alle stenen secuur zuiver gemaakt, vervoerd … Daarmee kan je in prijs niet noodzakelijk concurreren met een nieuw baksteen.”