livios logo

Kelder als leefruimte: waterdicht en vol licht

Kleinere bouwgronden, compactere bouwvolumes, verdicht wonen: tegenwoordig telt elke vierkante meter bij een nieuwbouwproject. Een van de antwoorden daarop is een kelder die dienst doet als volwaardige leefruimte. Maar dat plaatst de bouwheer en architect voor enkele uitdagingen bij de ruwbouwfase en de afwerking. Architecten Tom Vanhee (ROOM & ROOM), Wouter Taelman (At2-architecten) en Frederik De Hauwere (Aicod) zijn het unaniem eens als we vragen naar de twee grootste uitdagingen om van een kelder een leefruimte te maken: een perfecte waterdichtheid en manieren om daglicht binnen te halen.

Grond(ig) analyseren

Een waterdichte kelder begint bij een analyse van de bouwgrond.

Foto Dewaele Woningbouw
  

"Er zijn verschillende manieren om een kelder waterdicht te maken. Het komt erop aan om naargelang de situatie de beste methode te kiezen", aldus Vanhee.

Foto ETIB nv
  

De plafondhoogte speelt een grote rol. Niet alleen qua ruimtelijkheid, maar ook voor een goede luchtcirculatie.

Foto VELUX Belgium
  

Eén van de grote uitdagingen is om natuurlijk licht in je kelder binnen te halen. Een lichttunnel kan in sommige gevallen redding brengen.


  

De meningen over hoe je je kelder best isoleert zijn verdeeld. "Langs buiten", zegt de Hauwere. "Langs de binnenkant", meent Taelman.

Foto Styrofoam
  

"Als je kelder perfect voldoet aan de eisen van een leefruimte, zijn er in principe geen beperkingen voor de afwerking", zegt Vanhee.

Foto DRT Gietvloeren
  

Een waterdichte kelder begint bij een goede analyse van de bouwgrond: hoe hoog staat het grondwaterpeil? Welk type ondergrond is het? Hoe zit het met de draagkracht en de waterdruk? "Hiervoor kan je beroep doen op een ingenieur stabiliteit. Naargelang het soort grond, is het makkelijker of moeilijker om je kelder waterdicht te maken", aldus Taelman. "Bij een zandgrond volstaan gecementeerde betonstenen om je kelder te bouwen. Klei- en leemgrond is dan weer natter en onstabieler, zodat je hier moet kiezen voor een kelder uit gewapend beton. De ingenieur stabiliteit geeft uitsluitsel over de meest geschikte constructiemethode door te laten nagaan wat de grondsamenstelling is en waar de dragende grondlagen zich precies bevinden."

Waterdicht

"Je hebt verschillende methodes om volledig ter plaatse gemaakte of semi-prefabkelders waterdicht te maken", vertelt Vanhee. "Naargelang de situatie komt het erop aan om de gepaste aanpak te kiezen. Soms volstaat één procedure, andere keren moet je gaan combineren: een drainage, bitumen aan de buitenkant, cementering aan de binnenzijde, … ."
Een interessante optie is om een betonnen kuip te maken. De duurste, maar ook beste oplossing, is om een onafhankelijke binnenconstructie te bouwen. Als er dan toch water binnenkomt, dan geraakt het niet tot tegen de binnenmuur. Je creëert als het ware een bufferzone, waar het water afgevoerd kan worden."
Zowel Vanhee als Taelman benadrukken het belang van een goed waterslot, het element dat tussen vloerplaat en muur zit. "Vroeger waren dat stalen platen, nu worden ze vervaardigd uit aluminium en kunststof. Vooral die laatste zijn een hele verbetering", aldus Taelman.

Hoog en droog

Is je kelder goed waterdicht? Dan heeft dat ook een positief effect op de luchtvochtigheid. Maar volstaat dat voor een gezond binnenklimaat in een leefruimte waar ramen helemaal geen vanzelfsprekendheid zijn? "Ik zou zeker kiezen voor een ventilatiesysteem D. Ook de hoogte van de ruimte is belangrijk", merkt De Hauwere op. "Standaard is een kelder 2,20 of 2,30 m hoog. Als je er een leefruimte van wil maken, ga dan zeker voor een nettohoogte van 2,50 m. Hogere kamers hebben immers een betere natuurlijke luchtcirculatie. Zo heb je minder kans op condensatie én het komt de ruimtegevoel ten goede." Ook Vanhee benadrukt dat een hoger plafond een heel verschil maakt.

Donkere doos

Een volgende uitdaging is daglicht binnenhalen. "Anders zit je ook maar in een donkere doos", vindt De Hauwere. "Als je echt een volwaardige leefruimte wil, kan je niet zonder natuurlijk licht. In een ideale situatie zit je kelder niet volledig onder het maaiveld, zodat je met hoge ramen kan werken. Anders kan je een vide integreren."
Volgens Vanhee zijn er verschillende opties. "Een tuin die naar de kelder afhelt, is heel dankbaar. Naast een vide of periscoopvormige openingen, kan je ook een buitenpatio naast je kelder bouwen."
"Lichttunnels of koepels kunnen ook een oplossing zijn. Bepaalde varianten zijn uitgerust met een lichtsensor die de spiegel doet meedraaien met de zon. Zo heb je steeds maximale lichtwinst", stelt Taelman. "Als je toch geen natuurlijk licht kan binnenhalen, vind ik spanplafonds een mooi alternatief. Als je de verlichting achter het plafond wegwerkt, creëer je een volledig lichtvlak.

Meningen verdeeld over isoleren

Over de beste manier om je kelder te isoleren, is er onenigheid. "Isoleren kan langs de binnen- of de buitenzijde. Ik ben geen voorstander van die laatste methode", vindt Taelman. "Hoe goed het ook is uitgevoerd, er zullen altijd koudebruggen zijn. Langs binnen kan je een perfecte aansluiting garanderen tussen de muur- en vloerisolatie, waardoor je een veel hoger rendement haalt."
De Hauwere deelt die mening niet. "Isoleren langs de buitenzijde is de beste manier om koudebruggen uit te sluiten. Kies alleen voor binnenisolatie als het echt niet anders kan."

Afwerking

De laatste stap is de afwerking van plafond, muren en vloer. "Als je kelder perfect voldoet aan de eisen van een leefruimte, zijn er in principe geen beperkingen voor de afwerking", vertelt Vanhee. "Er wordt vaak niet gekozen voor de duurdere waterdichtingmethodes zodat er altijd een kleine kans op vocht zal zijn. Als je niet 100 % zeker bent van je stuk, kiest dan voor ‘zekere’ materialen zoals industriële vloeren als polybeton, of keramische en cementtegels."
"Nat pleisterwerk voor de muren kan als je een noppen- of andere vochtkerende folie aanbrengt als buffer tussen de muur en het pleisterwerk", aldus Vanhee. Al brengen voorzetwanden enkele voordelen met zich mee, vindt Van Hauwere: "Ze zijn bijvoorbeeld handig om leidingen, stopcontacten en kabels achter weg te werken."

Kelderkeuken niet ideaal

"Ik raad wel af om van je kelder een keuken te maken", meldt De Hauwere. "Als je kelder lager ligt dan het aansluitpunt van de straatriolering heb je een pomp nodig om het water naar boven over te hevelen. Hoe dieper je gaat met je laagste afwateringspunt, hoe moeilijker het wordt."

Nieuwsgierig naar een kelder als leefruimte? Dit kan het resultaat zijn!

Richtprijzen kelder


https://www.livios.be/nl/bouwinformatie/ruwbouw/fundering-en-kelder/kelder/kelder-als-leefruimte-waterdicht-en-vol-licht/