Baas van je eigen zonnestroom: 6 obstakels

Slaan we binnenkort zonnestroom op in batterijen, zodat we ook van zelf opgewekte elektriciteit genieten wanneer de zon er niet is? En black-outs buitenspel zetten? De technologie bestaat en werkt, maar waar blijft de doorbraak? We trokken ten rade bij Jo Neyens van sectorvereniging PV Vlaanderen, en Dirk Coenen van Viessmann.

We wekken het meeste zonnestroom op wanneer we ze het minst nodig hebben en vice versa.

Foto: Groep Huyzentruyt nv  

"De vrees voor een black-out heeft mensen doen nadenken over opslag van elektriciteit in batterijen."

Foto: ODE Vlaanderen  

Ons huidig elektriciteitsnet fungeert als een gratis batterij. Slimme meters kunnen een oplossing bieden.

Foto: Infrax  

"Voor een basissysteem (batterij, omvormer, controle-eenheid en beveiliging) betaal je al vlug 10.000 euro (inclusief plaatsing, netkoppeling en verplichte keuring)."

Foto: Viessmann Belgium bvba  

"Met een batterijcapaciteit van 0,5 à 1 kWh/MWh kan je al je eigenverbruik van zonnestroom het hele jaar door verhogen." Op de horizontale as het PV-vermogen, op de verticale de opslagcapaciteit van de batterij.

Foto: ODE Vlaanderen  

Batterijen nu vooral als back-up

"Viessmann zelf is al zo'n drie à vier jaar bezig met dergelijke systemen. Maar sinds het nieuws rond de dreigende black-outs eind vorig jaar, kwamen ook in ons land de eerste mensen aankloppen voor meer info", vertelt Dirk Coenen. "Denk maar aan tandartsen met een eigen praktijk thuis. Of mensen met aquariums. Zij kunnen het zich niet permitteren om plots zonder stroom te vallen."

Evolutie naar nieuw, slim stroomnet?

Maar er is veel meer mogelijk met een dergelijk batterijsysteem. Je kan elektriciteit van je zonnepanelen vandaag de dag alleen maar gebruiken als je thuis bent. Maar wanneer ben je meestal thuis? Juist, wanneer de zon er (bijna) niet meer is. Je stroompiek op de middag vloeit dus gewoon het openbaar net op. En omgekeerd moet je stroom van het net halen als het bewolkt of donker is buiten.

"Met batterijen kunnen gezinnen hun eigen zonnestroomproductie beter gaan beheren, door bijvoorbeeld hun stroom te bewaren voor ’s avonds. Dat verlicht op zijn beurt dan weer het net, want de piek verschuift. En dat kan ervoor zorgen dat de stroomprijzen minder schommelen", meent Jo Neyens van PV Vlaanderen.

En het kan zelfs verder gaan. "Zo zou je een systeem kunnen ontwikkelen dat je productie en verbruik voorspelt op basis van de weersverwachtingen. Zo kun je je batterij optimaal laten op- en ontladen."

Nog (te?) veel obstakels

Maar om batterijen in ons woonnet geïntegreerd te krijgen, moet er nog heel wat gebeuren. "Op dit moment heeft dit in België 0,0 procent zin", is Dirk Coenen duidelijk.  We sommen de pijnpunten kort op.

1. Verouderd stroomnet als gratis batterij

"Ons land heeft om te beginnen een slim net nodig om meer uit onze zonnepanelen te halen”, stelt Coenen. "De situatie in ons land is complex. We zitten met verschillende elektriciteitsnetten en netbeheerders in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. En bovendien fungeert het net zélf al als gratis batterij. Want onze stroommeter telt terug naar beneden als we meer zonnestroom produceren dan verbruiken."

2. Nood aan ‘slimme meters’

En dan komen de slimme meters terug in beeld. Deze sturen zelf de gegevens over je verbruik uit en zouden bijvoorbeeld zelf naar het beste moment en het beste tarief kunnen zoeken om je thuisverbruik te regelen. "Er is al veel over gepraat, maar ze zijn er nog steeds niet", zegt Coenen. "In principe zijn deze wel verplicht vanaf 2020."

Volgens Jo Neyens is met "een combinatie van twee 'domme' meters ook al veel mogelijk. Een aparte meter voor de stroominjectie en eentje voor de afname."

3. Nieuwe tariefstructuur nodig

"In België is er ook geen tarief dat de mensen aanmoedigt om batterijsystemen te installeren", gaat Neyens voort. "In 2017 zou de VREG haar distributietarief wel volledig gaan herzien. Wij gaan dan ook mee aan tafel zitten om het te hebben over een specifiek tarief voor het overhevelen van reststroom uit batterijen aan het net."

4. Geen subsidie

Logischerwijs bestaan er dus ook geen subsidies voor batterijsystemen om zonnestroom op te slaan. In Duitsland is dat wel al het geval. "Maar daar zit je al met een heel ander stroomnet en tarifering", zegt Dirk Coenen.

"Ongeveer 1,5 miljoen Duitsers hebben zonnepanelen op hun dak liggen. Zowat 15.000 onder hen (1 %) hebben vandaag de dag een batterij hieraan gekoppeld", vult Jo Neyens aan.

5. Hoge kostprijs

"Voor één van onze basissystemen betaal je al vlug 10.000 euro", stelt Dirk Coenen. "Dan zit je met batterijen die je maar voor 50 % mag ontladen. Anders riskeer je ze te beschadigen."

"Er zijn ook modellen waar je al 90 % van de opgeslagen energie kan uithalen. Maar daar betaal je dus veel meer voor. Te veel, want je krijgt er vandaag nog niets voor terug, tenzij op dagen met een black-out. Dus het wordt hopen op een serieuze subsidie de komende jaren."

Het goede nieuws is dat de prijzen wel continu dalen. Dat kan ook Jo Neyens beamen. "Op vier jaar tijd zijn batterijen al met meer dan de helft goedkoper geworden."

Werkt fabrikant Tesla dit obstakel binnenkort weg?

6. Technische regeling nog niet heel duidelijk

En ten slotte heerst er nog onduidelijkheid over de technische invulling van de systemen. "Welke beveiligingen zijn er bijvoorbeeld zoal nodig? Misschien dat we hiervoor ook eens een kijkje gaan nemen bij onze Duitse buren", besluit Neyens.

"Eens op punt, is er veel mogelijk"

"Eens de infrastructuur er is en de eerste horden genomen zijn, kan een batterijsysteem al vlug het verschil maken", is Neyens toch optimistisch over de toekomst.

"Zonder batterijen ligt je huidig eigenverbruik van zonnestroom op ongeveer 30 %. Dat kan evolueren naar 45 % (batterij van 2 kWh) en zelfs 55 % (4 kWh). En dit is met relatief kleine batterijpakken. Eens de kostprijs van de batterijen daalt, kan je dus nog meer rendement gaan halen uit je systeem."

Tonnen alternatieven

Om te besluiten wijst Neyens nog op de brede waaier aan alternatieven. "Waarom bijvoorbeeld niet denken aan een batterijopslag op grote schaal? In Nederland loopt bijvoorbeeld al een proefproject waar een 'buurt-batterij-bank' met de grootte van een fietsstalling (230 kWh batterijcapaciteit) het totaalverbruik van 200 gezinnen voor 2 uur kan verschuiven."

"En vergeet de mogelijke rol van de elektrische wagen niet in de toekomst. Ook die kan als batterij dienen. Thuis voor je deur kan die elektriciteit opnemen, je rijdt dan naar je werk, en ook daar kan ie weer worden opgeladen."

"100 % stroomonafhankelijk niet mogelijk"

Kunnen we – tot slot – in een ideale wereld onafhankelijk worden van het openbaar elektriciteitsnet? "Geen enkel scenario wijst daarop", is Neyens realistisch.

"Netkoppeling blijft nodig om de uitwisseling van verschillende stromen mogelijk te maken. Je zou trouwens ook een heel groot batterijenpak nodig hebben om over een gans jaar zelf je elektriciteitsverbruik te dekken. Zelfs met heel gunstige tarieven en goedkopere batterijen. De investering zou gewoonweg te groot zijn. We streven dus best naar een slimme, optimale uitwisseling met het net."

Producten

Hoe werkt een warmtepomp?

Mitsubishi Electric Europe

Hoe werkt een warmtepomp?

Inisol: De zon schijnt voor iedereen, investeer nu in een zonneboiler

De Dietrich

Inisol: De zon schijnt voor iedereen, investeer nu in een zonneboiler

Welk warmtepompsysteem past het best bij u?

Daikin Airconditioning Belgium

Welk warmtepompsysteem past het best bij u?

Grond-Grond warmtepomp

MASSER N.V.

Grond-Grond warmtepomp

Bodem|water-warmtepomp WPF 04-16

STIEBEL ELTRON

Bodem|water-warmtepomp WPF 04-16

ALFEA ai: Energiezuinige Warmtepompen voor nieuwbouw en renovatie

ATLANTIC BELGIUM

ALFEA ai: Energiezuinige Warmtepompen voor nieuwbouw en renovatie