livios logo

OPINIE: “Slimme meter is helemaal niet slim"

Vanaf 1 januari 2019 komen de digitale meters onze woningen binnen. De baten overstijgen de kosten ruimschoots, blijkt uit een analyse door de Vlaamse energieregulator VREG. Maar volgens energie-expert Rik Vereecken is het huiswerk van de regering verre van af.

rik vereecken

Energie-expert Rik Vereecken: "Een 'slimme' uitrol van de meters vergt eerst een visie op het toekomstige energielandschap. Nederland, die de meters al voor een groot deel heeft uitgerold, ondervindt dat slimme meters zonder aanvullende investeringen in slimme netten nauwelijks zinvol zijn."


  

slimme meter

"De slimme meter is, anders dan zijn naam doet vermoeden, helemaal niet slim."

Foto Infrax
  

schakelaar domotica verlichting Gonzales_IMG_9029

"De VREG gaat uit van een gemiddelde besparing voor gezinnen van 1,8 %. Toch is het jammer dat de besparing van een zuinig 'gemiddeld' gezin teniet wordt gedaan door de verhoging van de energiefactuur om de invoering van de 'slimme' meter mogelijk te maken."

Foto Niko Home Control
  

elektriciteit kabel hoogspanningslijnen

"Het zou jammer zijn om de geleerde lessen uit het buitenland zomaar naast ons neer te leggen."


  

Consument bespaart als laatste

De slimme meter is helemaal niet slim. Het is een meetinstrument dat bijhoudt hoeveel energie je verbruikt en op regelmatige tijdstippen de meterstanden automatisch naar je netbeheerder stuurt. Je verbruik monitoren of energie besparen, kan alleen als je de slimme meter combineert met extra apparatuur en/of software die inzicht geeft in je verbruik.

Wie kan er besparen? De distributienetbeheerder, de energieleverancier en de consument. In die volgorde. De consument moet bereid zijn om te investeren in de extra apparatuur én zijn verbruikspatroon aanpassen. De netbeheerder kan veel besparen door automatische meteropname, het activeren van budgetmeters (de slimme meter kan de functie van budgetmeter overnemen), fraudedetectie… De energieleverancier kan de energiebehoefte van zijn klanten veel beter voorspellen en zijn productie daaraan aanpassen.

De VREG gaat uit van een gemiddelde besparing voor gezinnen van 1,8 %. Toch is het jammer dat de besparing van een zuinig gezin teniet wordt gedaan door de verhoging van de energiefactuur om de invoer van de slimme meter te bekostigen. De invoer zou gespreid worden over maar liefst vijftien jaar. De voordelen worden dus pas veel later realiteit. Bovendien bedraagt de verwachte levensduur van de slimme meter slechts vijftien jaar. De helft van een klassieke Ferrarismeter. Niet zo duurzaam dus.

Slim beleid is dé prioriteit

De slimme meters leiden de aandacht af van waar het echt om gaat: de visie op een slim elektriciteitsnet en slimme elektriciteitsproductie. Kortom, een echt energiebeleid. Daar hebben we nauwelijks iets van gehoord. En er is hierover nauwelijks een maatschappelijk debat gevoerd. Ook de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) heeft daar in eerdere adviezen al voor gepleit.

Het is nochtans vijf voor twaalf. We hebben dringend een stabiel investeringsklimaat nodig waarbij klassieke en vooral hernieuwbare energie een belangrijke rol spelen in het balanceren van het net en het betaalbaar houden van onze energie. Met spelregels die niet om de haverklap veranderen.

De conceptnota van de minister leest: “Digitale metingen zijn het begin van een slim net waarbij we veel fijner de energiestromen kunnen sturen”. Deze aanname is niet correct. De verbruiksmeter is het eindpunt van een slim net. Zie het als een vissersnet waarvan de mazen steeds fijner worden. Als je zo'n net wil maken, start je bij de grote lijnen en eindig je bij fijnere mazen.

Publiek belang wordt bijzaak

Een slimme uitrol van de meters vergt eerst een visie op het toekomstige energielandschap. Nederland, dat al voor een groot deel slimme meters heeft, ondervindt dat slimme meters zonder aanvullende investeringen in slimme netten nauwelijks zinvol zijn.

Een van de mogelijke oorzaken is dat de kennis en informatie vrijwel volledig bij de netbeheerders zelf zit. En daarin schuilt een gevaar. Het risico op een 'regulatory capture' is niet denkbeeldig: een situatie waarbij een regulerende overheidsinstantie niet langer het publieke belang dient, maar de belangen van de sector die zij dient te reguleren. Al dan niet bewust.

Een echt energiebeleid moet nochtans de hoogste prioriteit zijn. Waarom zou een kleine wijk geen eigen 'microgrid', een klein elektriciteitsnetwerk, mogen hebben? Zo kan je met bijvoorbeeld brandstofcellen en zonnepanelen de wijk voor pakweg 80 % van energie voorzien. En je hebt dan maar één enkele aansluiting met bijhorende slimme meter nodig. Lokaal opgewekte energie die lokaal wordt verbruikt: efficiënter kan niet. Het is technisch perfect mogelijk, maar wettelijk niet toegelaten.

Niet dezelfde fout maken als de rest

Begrijp me niet verkeerd, ik ben voorstander van slimme meters, maar dan in een breder kader van een coherent energiebeleid. Mijn aanbevelingen:

  1. Informeer en praat met de consument. Creëer een draagvlak en stel vanaf de allereerste dag van de uitrol een eenvoudige app of display ter beschikking. Zo krijgen gezinnen inzicht in hun verbruikspatroon. Zorg dat de consument er zelf bij wint.
  2. Reken de kost van de meter niet door aan de consument. De werkelijke energiekost is vandaag maar een klein deel van de factuur. Het is fundamenteel oneerlijk om de extra kosten nog verder op te drijven.
  3. Span de kar niet voor het paard. Investeer (eerst) in een slim net.
  4. Hervorm de oude distributiestructuren. De technologie houdt een uitrol van een slim net niet tegen, wel de soms absurde regelgeving en overregularisering.
  5. Leer van de fouten in andere landen.

Het zou jammer zijn dat we de lessen uit het buitenland zomaar naast ons neerleggen. Niemand ontkent dat slimme meters een belangrijk stap zijn op weg naar duurzame elektriciteitsvoorziening. Maar dan wel binnen een slim net en dito energiebeleid, waarbij iedereen wint. Ook, en vooral, de consument.

Wie?

Rik Vereecken is medeoprichter van byNubian, dat bedrijven helpt om hun energieverbruik te optimaliseren dankzij slimme technologieën. Daarnaast is hij gastdocent aan het departement Energietechnologie van odisee/KU Leuven, voorzitter van de stuurgroep ‘Cluster Groen Licht Vlaanderen’ en voorzitter van de raad van bestuur van Amnesty International België.

9 dingen die je moet weten over elektriciteitsinstallatie

In samenwerking met

Bekijk alle partners

Deze website is beveiligd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en gebruiksvoorwaarden zijn van toepassing.

track

http://www.livios.be/nl/bouwinformatie/technieken/elektriciteit/elektriciteitsinstallatie/opinie-slimme-meter-is-helemaal-niet-slim/