livios logo

Stro- en kalkhennepbouw

Waar houtbouw al voor een groot stuk de ecologische toer opgaat, kies je met stro- en hennepbouw voor de complete bio-ecologische bouwervaring. Veel bouwers die aan de slag gaan met deze bouwmethodes houden ook sterk rekening met het ecologische aspect van bijvoorbeeld isolatiematerialen, welfsels, afwerking ... Ondanks de vele vergelijkingspunten zijn er toch een aantal duidelijke verschillen tussen een stro- en hennepbouw.

Hoe zitten deze woningen in elkaar?

Opbouw

Een dragend houten skelet vormt de centrale structuur van de woning. De invulling van het skelet verschilt. Een standaardmuur van een strowoning bestaat uit een kader van gelamelleerd hout van 40 cm diep (de dikte van een strobaal). Binnenin het kader zitten nog een aantal verstevigingsbalken zodat het hout niet kromtrekt. De strobalen worden stevig tegen elkaar geperst, zodat de wand voldoende massa krijgt en er geen lucht meer tussen de verschillende balen zit.

Kalkhennepwanden zijn met hun 30 cm minder breed. De helft van de wand wordt opgevuld met kalkhennep, de andere helft met een ademend, dampopen isolatiemateriaal, zoals houtwol. Belangrijk: beide muurconstructies blinken uit in het regelen van de vochtigheidsgraad in huis. Daarom is een dampopen opbouw cruciaal.

Een dragend houten skelet vormt de centrale structuur van de woning. De invulling van het skelet verschilt tussen een stro- en kalkhennepwoning.

Foto Baeyens & Beck / PUUR Bouwen
  

Een standaardmuur van een strowoning bestaat uit een kader van gelamelleerd hout van 40 cm diep (de dikte van een strobaal).

Foto Baeyens & Beck / PUUR Bouwen
  

In een strobouwwand vervult het stro zelf de isolerende werking. Er is geen bijkomend isolatiemateriaal nodig.

Foto Baeyens & Beck / PUUR Bouwen
  

Kalkhennepwanden zijn met hun 30 cm minder breed. De helft van de wand wordt opgevuld met kalkhennep, de andere helft met een ademend, dampopen isolatiemateriaal, zoals houtwol.

Foto Cedric Verhelst / PUUR Bouwen
  

Beide muurconstructies blinken uit in het regelen van de vochtigheidsgraad in huis. Daarom is een dampopen opbouw cruciaal.

Foto Cedric Verhelst / PUUR Bouwen
  

Voor je binnenmuren heb je bij een kalkhennepwoning meer afwerkingsmogelijkheden dan bij strobouw. Tegen je basiskader met kalkhennep en houtwol komt natuurgips, een leemplaat of gipsvezelplaat, al dan niet afgewerkt met een dampopen laag leem- of kalkpleister.

Foto Cedric Verhelst / PUUR Bouwen
  

Een strobouwwoning wordt langs de buitenkant afgewerkt met kalkpleister. Dit zorgt voor de nodige waterdichtheid.

Foto Peter Vos / PUUR Bouwen
  

Aan de binnenkant van een strobouw komt een dampopen laag leempleister. Dit organisch materiaal fungeert uitstekend als vochtbuffer voor de achterliggende strobalen.

Foto Peter Vos / PUUR Bouwen
  

Isolatie

In een strobouwwand vervult het stro zelf de isolerende werking. Er is geen bijkomend isolatiemateriaal nodig. Bij kalkhennep ligt dit anders. Dit is een zeer traag drogend materiaal (zie verder). Je kan de muren niet afwerken voordat alles helemaal droog is. Vandaar de beperkte dikte van deze laag en de combinatie met een dampopen isolatiemateriaal. Op deze manier kan het vocht goed afgevoerd worden en behaal je toch de nodige isolatiewaarde voor je wand.

Afwerking

Een strobouwwoning wordt langs de buitenkant afgewerkt met kalkpleister. Dit zorgt voor de nodige waterdichtheid. Op deze manier straalt het gebouw ook een iets meer artisanaal karakter uit. Kalkpleister is niet hetzelfde als traditionele gevelpleister. In het oppervlak zitten vrij grote poriën. Wordt dit je zichtbare eindlaag? Dan is het aan te raden om je gevel te verven met een compatibele kalkverf, om mosvorming te vermijden. Zo niet, kan je je gevel afwerken naar wens, bijvoorbeeld met baksteen, gevelplaten of hout.

Aan de binnenkant komt een dampopen laag leempleister. Dit organisch materiaal fungeert uitstekend als vochtbuffer voor de achterliggende strobalen. Hier mag dus nooit een andere afwerking over komen. Leempleister oogt wel niet zo glad als traditioneel pleisterwerk.

Een kalkhennepmuur heeft niet per se een kalkpleisterlaag nodig als buitenafwerking. Ook hier heb je geen beperkingen, zolang je maar dampopen werkt. Voor je binnenmuren heb je meer afwerkingsmogelijkheden dan bij strobouw. Tegen je basiskader met kalkhennep en houtwol komt natuurgips, een leemplaat of gipsvezelplaat, al dan niet afgewerkt met een dampopen laag leem- of kalkpleister.

Wat zijn belangrijkste voordelen en aandachtspunten?

  STROBOUW KALKHENNEPBOUW
PREFABMOGELIJKHEDEN Regen en wind zijn nefast tijdens het optrekken van een strobouw. Prefabricatie is hiervoor de ideale oplossing en kan zonder probleem. Ook hier is prefabricatie helemaal ingeburgerd. De samenstelling van de wanden moet dan ook minutieus gebeuren.
PRODUCTIETIJD Kortere productietijd dan bij kalkhennepbouw Langere productietijd dan bij strobouw
TIJD OP DE WERF Langere afwerkingstijd dan bij kalkhennepbouw Kortere afwerkingstijd dan bij strobouw
SNELHEID Op een paar dagen staat de woning wind- en waterdicht recht Idem
ZELFBOUWPROOF Opbouw is meer toegankelijk voor zelfbouwers (stro en leem zijn goedkope materialen), maar weersomstandigheden moeten meezitten én de afwerking is vaak niet even makkelijk. Als je dit onder de knie krijgt, kan je wel heel wat besparen. Minder zelfbouwproof omwille van de specifieke samenstelling van de wand, maar ook hier kan je fors besparen op afwerking.
ARCHITECTURALE VRIJHEID Door de dikte van de kaders (40 cm), enkel aan te raden voor vrijstaande woningen. Te dikke wandopbouw voor een rijwoning of halfopen woning. Zo verlies je te veel plaats. Er is geen noemenswaardige architectonische beperking. Komt sneller in aanmerking voor (half) ingesloten woningen door de beperktere dikte (30 cm). Er is geen noemenswaardige architectonische beperking.
ISOLATIE Stro heeft een zeer sterke isolerende werking (0,13 à 0,17 W/m²K voor een strobalenwand van 48 cm dik). Door zijn gewicht en breedte is stro minder geschikt om het dak mee te isoleren. Kalkhennep alleen volstaat niet om de isolatiewaarde voor de muuropbouw te behalen. In combinatie met houtwol lukt dit wel. Houtwol is ecologisch, betaalbaar en gemakkelijk verwerkbaar. Door zijn vrij hoge gewicht is kalkhennep minder geschikt voor dakisolatie.
AFWERKINGSOPTIES Iets beperkter qua keuzes, zeker qua binnenafwerking.  Ruimere keuze, minder  beperkingen op vlak van binnen- en buitenafwerking.
VOCHTBEHEER Leempleister zorgt vooral voor de vochtregulerende werking, niet het stro zelf. Kalkhennep regelt zelf het vochtgehalte in de woning.
THERMISCHE INERTIE Het lijkt misschien niet zo, maar een strowand heeft wel een vrij grote massa. Maar het is vooral de leemlaag van zo’n 3 cm aan de binnenzijde die de thermische inertie verhoogt. Ook kalkhennep heeft een vrij grote thermische inertie, waardoor er geen grote temperatuurschommelingen heersen?
BRANDBESTENDIGHEID Scoort goede punten op dit vlak. Geen problemen om een brandverzekering te verkrijgen. Idem
GEZONDHEID Je werkt volop met natuurlijke, hernieuwbare materialen. De meeste mensen die voor stro- of kalkhennepbouw kiezen, gaan zo ver mogelijk de ecologische toer op. Je zit ook met minder schadelijke stoffen in je constructie en kiest voor een milieuvriendelijker productieproces. Idem
DROOGTIJD Een strobouw heeft geen droogproces. De kalkhenneplaag in de wanden wordt bewust op 15 cm gehouden. Een dubbel zo dikke laag heeft een exponentieel langere droogtijd nodig. Je kan ook niet beginnen afwerken voor je kalkhenneplaag helemaal droog is. Wacht je niet lang genoeg, dan krijg je te maken met vlekken door kalkdoorslag.
GESCHIKT VOOR RENOVATIES?  Niet erg geschikt voor renovaties door de brede opbouw. Zeker niet (half) gesloten woningen, door het plaatsverlies. Kalkhennep komt beter tot zijn recht in renovaties door de beperkte opbouwdikte.
STERKTE CONSTRUCTIE Tot vijf verdiepingen mogelijk. Er is wel een goede sterkteberekening nodig. Eventueel aan te vullen met extra metalen liggers. Idem
STERKTE BINNENAFWERKING Wand is niet sterk genoeg om kaders, schilderijen of hangende meubels te bevestigen, tenzij je een verstevigende balk bevestigt op de achterliggende houten frames. Dan moet je wel goed weten waar die zich nog bevinden.  Mits de juiste afwerkingsplaten en het gebruiken van de juiste plug, kan je gerust een schilderij of kader bevestigen. Heel zware constructies zijn hier evenmin niet mogelijk. Kalkhennep blijft een vrij broos materiaal als je hiermee contact maakt.
LUCHTDICHTHEID EPB-conforme waarden mits juiste folies, afpleistering ... Idem
WAT MET LEIDINGEN EN STOPCONTACTEN? Om de luchtdichtheid van je buitenmuren te garanderen, is het aangewezen dat je alles zoveel mogelijk in de binnenmuren plaatst. Door de losse samenstelling van stro, is het moeilijk om stopcontacten te bevestigen in de buitenmuren. Vaak worden ze verwerkt in de vloer. Om de luchtdichtheid van je buitenmuren te garanderen, is het aangewezen dat je alles zoveel mogelijk in de binnenmuren plaatst. Stopcontacten in de buitenmuur worden meestal op voorhand in de kalkhennep geplaatst, met trekdraad voor de leidingen.
AKOESTIEK Zeer sterke akoestische prestaties mits juiste afwerking Idem
TELECOM De dikke lemen binnenafwerking kan heel wat wifi- en gsm-signalen tegenhouden. Geen problemen met betrekking tot telecomsignalen.

12 dingen die je moet weten over bouwtechnieken


https://www.livios.be/nl/bouwinformatie/woonwijzer/bouwen/bouwtechnieken/stro-en-kalkhennepbouw/