Van kachelwinkeltje naar woning vol licht en lucht

Een groot pand met een enorm renovatiepotentieel, gelegen in een levendige buurt in Antwerpen mét een tuin. Het is de droom van menig huizenjager, die in de grootstad wil wonen. Toen Elisabeth en Lise het pand - een voormalige kachelwinkel met achteraan een werkhuis - de eerste keer bezochten, waren ze helemaal verkocht. 

"We huurden aanvankelijk een woning in de tentoonstellingswijk 2020 in Antwerpen, maar keken toch al rustig uit naar een industrieel pand met tuin", steekt Elisabeth van wal. "Dankzij mijn kleine immosite-verslaving heb ik de voorbije jaren veel research kunnen doen. We zijn naar een aantal huizen gaan kijken, maar Lise - die architect is - vond ze meestal niet uitdagend genoeg. We wilden een project waar we echt onze tanden in konden zetten en dat we zelf konden verbouwen op een duurzame, ecologische en gezonde manier. Dus toen we dit voormalige handelspand bezochten, vielen we als een blok voor de mogelijkheden." 

Houtskelet met centrale vide

Bij hun eerste bezoek had architecte Lise al onmiddellijk de volledige woning opgemeten. Het was voor haar snel duidelijk dat er centraal een vide moest komen. Lise: "Dit is een rijhuis van 5 meter breed en 18 meter diep. In het midden van de woning kwam geen natuurlijk daglicht, dus ik was er vrij snel uit dat deze woning vroeg om een andere indeling.” 

“We breidden de woning uit met een aanbouw in houtskelet en zorgden voor veel dakramen. Daarnaast hebben we een tussenniveau toegevoegd, dat dienst doet als zitruimte. De trap verplaatsten we om een natuurlijke flow te creëren in ons huis. Door het trapgat op te nemen als een vide tussen twee niveau’s, reikt er daglicht tot het midden van het gelijkvloers. Wonen doen we op de eerste verdieping en in de stad is dat een grote meerwaarde. Door de grote raampartijen in de aanbouw (met kastanjehouten schrijnwerk) kijken we vanop elk niveau naar de daken en het groen en valt er overal natuurlijk daglicht binnen."

Papiervlokken, gemaaid gras en jutevezels

Dat het een ecologische verbouwing zou zijn, was voor zowel Lise als Elisabeth vanzelfsprekend. "We houden van de natuurlijke aanpak. Zo lieten we de aanbouw in houtskelet opvullen met een laag papiervlokken van 35 centimeter dik. De voorgevel langs de binnenzijde en de binnenmuren van het houtskelet isoleerden we zelf met Gramitherm, een bio-ecologisch materiaal dat bestaat uit gemaaid gras met jutevezels. De hele woning bezetten we met kalkgipspleister en alle houtskelet binnenwanden werkten we af met gipsvezelplaten, gemaakt van gips en papiervezels. De muren kregen een laag bio-based verf en we gaven een muur een leemlaag”, vertelt Lise. “Natuurlijke materialen zijn superleuk om mee te werken, dankzij hun ruwe karakter. Niet alles moet strak en netjes zijn", lacht Elisabeth.

Knexvloer

De bestaande houten vloeren gaven de bewoners een tweede leven door ze te schuren en te behandelen met een ecologische vernis. Voor de nieuwe vloeren kozen ze voor een kurkvloer en bordeauxrode linoleum. Als dekvloer opteerden ze voor een droogvloersysteem. "Daar had ik aanvankelijk wel wat vragen bij", bekent Lise. “Ik wist dat dergelijke systemen een goede geluidsisolatie hebben en zorgen voor een aangename warmte-isolatie, maar ik was bang dat het niet stabiel genoeg ging zijn. Door de isolatieplaten en de vloerelementen geschrankt te leggen, vormen ze een vast en stabiel systeem, dat wel wat gewicht kan dragen. Bovendien kan je dit droogvloersysteem makkelijk zelf leggen. De vloerelementen hebben een handig formaat, zijn draagbaar en je klikt ze in elkaar zoals Knex."

Byebye beton, hallo vlinders!

Een ander karwei was de ontharding en vergroening van de tuin. Elisabeth: "Er lag een dikke laag gewapend beton, die we lieten uitslijpen. De grond eronder had al jaren geen daglicht en regenwater meer gezien. Dus we bemestten hem met paardenmest om de bodem te voeden, en legden er bladeren op. Dat hebben we zo een winter laten liggen. In het voorjaar lieten we er 12 m3 grond op storten en in een mum van tijd kwam onze tuin tot leven met groen, vlinders, kleine dieren... Onze kat brengt wel elke dag een regenworm mee naar binnen."

Re-usable regenwater

Het regenwater zelf gaat bewust niet verloren in deze woning. In de kelder staan drie pvc tonnen van elk 1.100 liter om het regenwater op te vangen. "Daar doen we - als het in de tussentijd niet regent - ongeveer 10 dagen mee", vertelt Lise. "Het is een modulair systeem dat altijd uitgebreid kan worden. Een automatische omschakelpomp regelt de toevoer naar de toiletten, de buitenkraan, de wasmachine en een aparte kraan in de keuken. Als de tonnen leeg zijn, schakelen we gewoon over op het stadswater."

Bewust verbouwd

Elisabeth en Lise hebben dus duidelijk hun ecologische stek in de stad gevonden. Het voordeel van ecologisch verbouwen? “Naast het bevredigende verantwoordelijkheidsgevoel naar de wereld toe? Je bent beperkter in je keuzes, daardoor hak je sneller knopen door", aldus Elisabeth. 

"Het klopt dat ecologisch verbouwen duurder is, daarom hebben we bewust veel zelf gedaan. En bij wat we niet zelf konden doen, hebben we zoveel mogelijk geholpen, daardoor spaar je ook centen uit. We zijn dus heel geëngageerd in deze verbouwing gestapt met oog voor de natuur en de lange duur", besluit Lise.

De 4 eco-tips van Elisabeth & Lise

TIP 1 - Hou een verbouwfeest

Sleutel in handen? Nodig je vrienden en familie uit en hou een heus verbouwfeest. Iedereen krijgt een taak die hem/haar op het lijf geschreven is, een stappenplan en het nodige materiaal. “Je zou ervan versteld staan hoeveel werk we op die dag verzet hebben! Uiteraard met muziek en gezonde verbouwkost erbij.”

TIP 2 - Ga na wat je belangrijk vindt 

Vind je rustig ontbijten belangrijk, ga dan voor een extra ontbijtruimte. Is een kleine slaapkamer voldoende, skip dan een riante masterbedroom met ensuite dressing en badkamer. Ga na wat je zelf belangrijk vindt en stem je indeling en interieur daarop af. “Neem je tijd, absorbeer en experimenteer.”

TIP 3 - Recupereer

Een oud huis is een schat aan herbruikbare materialen. “Om de verschillende niveaus te creëren hebben we 2 meter van de bestaande houten vloeren afgezaagd. Deze hebben we boven opnieuw geplaatst om het bestaande trapgat te bedekken.” De bestaande dakpannen recupereerden de bewoners na de isolatie van het dak en de oude bakstenen die ze verzamelden na het afbreken van alle schouwen, wachten ook een nieuw leven.

TIP 4 - Check je premies

Ecologisch verbouwen is niet goedkoop, maar je verbouwt wel bewuster en met oog voor de toekomst. Check dus zeker welke premies je kan aanvragen. “Er zijn natuurlijk de grote verbouwpremies. Maar alle beetjes helpen, wanneer je in een verbouwing zit. Zo konden we voor de ontharding en vergroening van onze tuin een klimaatpremie van de stad Antwerpen aanvragen. Een inwonende architect is zo handig! Je bent steeds van alles op de hoogte”, lacht Elisabeth.

Wil je de woning van Lise en Elisabeth graag met eigen ogen ontdekken? Reserveer dan nu je plek tijdens Ecobouwers Opendeur.

Het beste van Livios in je mailbox?

Schrijf je in op de Livios nieuwsbrief en ontvang twee keer per week het laatste (ver)bouwnieuws, nuttige tips en tonnen inspiratie.

Volg ons op social media