Advocaat Mark Huygen nam jouw vraag ter harte:
"Deze problematiek stelt zich vaak. Een overeenkomst is een wederkerig contract met verplichtingen voor beide partijen. De wijze van beëindiging van een overeenkomst kan op verschillende manieren gebeuren:
A. Vooreerst de verbreking : het contract houdt op te bestaan van ogenblik van de verbreking (het zogenaamde ex nunc) en niet met terugwerkende kracht ( ex tunc). Persoonsgebonden overeenkomsten worden verbroken door een persoonlijk voorval ( bijv. overlijden).
Alle ander overeenkomsten worden verbroken door de wil van partijen :
- enerzijds door gemeenschappelijk overleg (minnelijk) en met wederzijdse toestemming.
- anderzijds kan een overeenkomst eenzijdig worden verbroken door :
1) de in wet bepaalde gevallen , bijvoorbeeld art. 1794 BW : de opdrachtgever-bouwheer kan een aannemingsovereenkomst verbreken mits jij de aannemer schadeloos stelt. ( art. 1794 BW).
2) krachtens de gebruiken
3) krachtens algemene beginselen : bijv. een overeenkomst voor onbepaalde duur kunnen steeds eenzijdig worden verbroken (de opzegging mag niet ontijdig zijn en moet redelijke termijn respecteren). Idee hierachter is dat niemand zich voor de eeuwigheid kan verbinden of verbonden zijn.
4) krachtens de bijzonder aard van de overeenkomst (bijv. concessieovereenkomsten overheid-privaat persoon)
B. Verbreking van de overeenkomst onderscheidt zich de ontbinding. Beide begrippen worden vaak verward. De ontbinding is steeds met terugwerkende kracht ( ex tunc). De overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan. Een overeenkomst kan een ontbindende voorwaarde vermelden. Dit is de uitdrukkelijke ontbindende voorwaarde. Doch tevens kan een overeenkomst stilzwijgend worden ontbonden in bepaalde gevallen.
C. Herroeping : is doorgaans het geval bij eenzijdige overeenkomsten, bijvoorbeeld lastgeving.
D. De nietigheid van de overeenkomst heeft tot gevolg dat de gevolgen van een overeenkomst worden ongedaan gemaakt met terugwerkende kracht. Nietigheid van een overeenkomst doet zich onder meer voor wanneer de overeenkomst tegen de openbare ingaat.
Wat betekent dit voor jou?
Jij als bouwheer doet er aldus goed aan om de overeenkomst te verbreken lastens de aannemer door de aannemer vooreerst in gebrek te stellen de werken aan te vatten en/of uit te voeren. Dit middels aangetekend schrijven (bewijswaarde).
Reageert de aannemer niet dan kan jij als bouwheer de overeenkomst laten verbreken door de rechtbank wegens contractuele tekortkoming(en) van de aannemer .
Kennelijk heb jij dit niet gedaan en gemeend eenzijdig de overeenkomst te kunnen verbreken. De aannemer accepteert dit niet en vordert een verbrekingsvergoeding.
Mogelijk zal de Rechtbank in dit geval moeten beslissen lastens wie de overeenkomst dient verbroken te worden. Lastens de aannemer wegens niet tijdige uitvoering ( overschrijding van de redelijke termijn?) of lastens de bouwheer daar hij onterecht de overeenkomst heeft verbroken (bijv. doordat de aannemer niet in gebreke was gesteld en/of het bewijs ontbreekt dat de werken werden aangegaan onder voorwaarde van tijdsbepaling.
Je had je als bouwheer met andere woorden beter moeten indekken door een in gebrekestelling en niet eenzijdig de overeenkomst als verbroken te beschouwen.
Een buitengerechtelijke ontbinding wordt door de rechtspraak maar aanvaard mist vervulling van drie voorwaarden :
1. De schuldenaar moet zich schuldig heggen gemaakt aan een toerekenbare tekortkoming die van aard is de gerechtelijke ontbinding te rechtvaardigen.
2. De verplicht voorafgaande uitstelbevoegdheid van de rechter is zinloos of zonder voorwerp geworden. Bijvoorbeeld doordat de verdere uitvoering onmogelijk is geworden.
3. Voorafgaandelijk moet de wil om te ontbinden worden meegedeeld en een termijn verleend worden, tenzij vaststaat dat de schuldenaar de overeenkomst niet meer kan of wil nakomen of wanneer de verdere uitvoering onmogelijk is geworden.
Zodoende is het raadzaam om in dergelijke gevallen juridisch advies in te winnen en de overeenkomst zondermeer als beëindigd te beschouwen.
De wederpartij kan zich hiertegen verzetten en een vergoeding vorderen voor winstderving, geleverde prestaties en dergelijke meer, kortom de zogenaamde contractbreukvergoeding.
Jij bent thans opgeroepen in verzoening voor de vrederechter. Je bent niet verplicht hierop in te gaan. Indien je niet verschijnt wordt er louter geacteerd dat er geen verzoening tussen partijen mogelijk was en zal de aannemer je moeten dagvaarden voor de bevoegde rechtbank.
Je kan alsdan een tegeneis instellen en de verbreking worden lastens tegenpartij wegens niet uitvoering van de overeenkomst.
Je kan tevens nog tot een vergelijk komen en met wederzijdse toestemming de overeenkomst verbreken."
