Kan erfgenaam grond eisen in natura na eerdere compensatie? (Beantwoord op 12-01-2016)

Question

Vraag

Bij de ondertekening van het compromis van de verkoop van mijn huis vertelde de notaris van de koper dat mijn moeder (enige overlevende van de schenking van de grond waarop mijn huis gebouwd is in 1979) het compromis mede moet ondertekenen. Maar door strubbelingen heeft ze dat nooit willen doen.

Wij zijn thuis met vier kinderen waarvan drie een stuk grond gekregen hebben, en één zus die in 1985 500.000 BEF gekregen heeft als tegenwaarde van een stuk grond. Mijn vader heeft toen een document laten opstellen door mijn zus waarop duidelijk staat dat ze de 500.000 BEF krijgt als tegenwaarde van grond. Dit document is opgesteld in 1985 en ondertekend door mijn zus. De overige drie kinderen hebben daar een kopie van gekregen.

Mijn zus zegt nu dat zij na het overlijden van mijn moeder aanspraak kan maken op een groter deel van de erfenis omdat zij geen grond gekregen heeft. Kan mijn zus een stuk van de geschonken grond terugeisen in natura? Of wordt dit bij de erfenis alleen financieel afgehandeld moest mijn zus in het gelijk gesteld worden?

Antwoord

We legden jouw vraag voor aan notaris Dirk Michiels:

"Bij een overlijden kan ieder kind vragen dat de fictieve massa wordt samengesteld, om na te gaan wie wat gekregen heeft en of er geen overbedeling is geweest van bepaalde kinderen (omwille van het gelijkheidsbeginsel tussen de kinderen). In die massa worden alle goederen ingebracht die zijn geschonken volgens de staat van de goederen op het moment van de schenking, maar volgens de waarde op overlijdensdag.

Het probleem is dat, volgens de huidige regels (die mogelijks in herziening zullen worden gesteld in het parlement; de Minister van Justitie is thans besprekingen bezig met de politieke partijen en met professoren), door dit systeem de kinderen die grond gekregen hebben benadeeld worden tegenover de kinderen die geld gekregen hebben. De grond is nu natuurlijk veel meer waard dan pakweg 30 jaar geleden maar voor geld gebeurt er geen opwaardering, terwijl het destijds allemaal evenveel waard was.

Strikt gezien kan ieder kind zijn erfenis in natura vragen, wat betekent dat alle gronden terug in de pot moeten gebracht worden om te worden herverdeeld onder alle kinderen.

Er zijn op die regel wel enkele uitzonderingen, en meest komt het wel niet zo ver en zal het enkel een geldelijke compensatie zijn die, in uw geval, uw zus zal claimen. Of zij die claim hard zal kunnen maken zal o.m. ook te maken hebben met de wijze waarop uw schenking is gebeurd (“als voorschot op erfenis” of “vooruit en buiten deel”) en met de andere vermogensbestanddelen van de nalatenschap.

Bij betwisting kan uw zus de zaak voorleggen aan de familierechtbank (na het overlijden van uw ouders) en wordt een notaris gelast met de vereffening-verdeling, de zogenaamde boedelnotaris. Die moet de fictieve massa samenstellen en, rekening houdende met wat er allemaal is en gebeurd, oordelen wie aanspraak kan maken op wat. Als partijen het daar niet over eens zijn beslist de rechtbank.

Niet altijd eenvoudig, en spijtig genoeg dikwijls tijdrovend."

Beantwoord door: Dirk Michiels , Michiels, Stroeykens & Pelgrims

12/01/2016

Livios streeft steeds naar juistheid, objectiviteit en betrouwbaarheid van de informatie die het verstrekt. De redactie, noch de panelleden op wie zij beroep doet bij het beantwoorden van de vragen, kunnen aansprakelijk gesteld worden voor welk gebruik dan ook. Lees meer

STiDO Modulair Bouwen

Waarom compacte nieuwbouw dé slimme woonkeuze is in 2026

De manier waarop we wonen verandert. Stijgende bouwkosten, kleinere percelen en een groeiend duurzaamheidsbewustzijn maken één ding duidelijk: efficiënt wonen is de toekomst.

Lees meer