Barsten in de muur door droogte? Nieuwe kaart toont risicogebieden in Vlaanderen

Scheuren in muren, verzakte funderingen, ... Droogte veroorzaakt steeds vaker schade aan woningen, zeker als de woningen op een kleigrond gebouwd zijn. De nieuwe gevoeligheidskaart toont nu welke gebieden in Vlaanderen het meest kwetsbaar zijn. Maar wat als jouw woning in zo’n zone ligt? 

Hoe kan droogte zorgen voor barsten in muren?

Volgens het KMI is er sinds 1 maart de laagste hoeveelheid neerslag gevallen in 132 jaar. Minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (CD&V) roept ondertussen op om zuinig om te springen met regen- en kraantjeswater. De klimaatverandering is elk jaar duidelijker merkbaar. En dat zien we bijvoorbeeld aan het gras dat dor wordt, de regenwaterput die leeg is en aan de waterstand van rivieren en beken. Maar wat we niet zien, is wat er gebeurt onder de grond. In Vlaanderen is er, naast zandgrond en leemgrond, best veel kleigrond. Lange periodes van droogte doen de kleilaag krimpen. Hierdoor kunnen er scheuren en barsten verschijnen in de muren en kunnen huizen zelfs verzakken.

Wat is de nieuwe gevoeligheidskaart?

Maar hoe weet je op welke grondsoort jouw (toekomstige) woning staat? Dat kan je vanaf nu zelf checken op de gevoeligheidskaart. Buildwise ontwikkelde, in opdracht van het Departement Omgeving, een kaart voor plastische gronden. Dat zijn gronden die gevoelig zijn voor water en die kunnen veranderen: krimpen als er weinig water in de bodem zit en zwellen als er veel water in de bodem zit. 

Barsten en verzakkingen in risicogebieden

Om de kaart samen te stellen werden er over heel Vlaanderen bodemstalen genomen. Ook zijn er 250 schadegevallen meegenomen in het onderzoek. Resultaat is een kaart met vijf kleuren: groen is de beste score, rood de slechtste. De kleuren geven aan hoe gevoelig de bodem is om te krimpen of te zwellen. Vanaf een gele bodem ben je volgens het departement Omgeving best waakzaam. Je kan op de kaart je eigen gemeente zoeken, maar ga je te veel inzoomen dan wordt de kaart moeilijker leesbaar. Zoeken op je perceel is dus niet mogelijk, maar je krijgt wel een indicatie van de grond van je omgeving.  

Zie je scheuren die lopen naar de hoeken en de vloer, dan is de woning aan het verzakken

Waar let je op bij het kopen van een woning?

Met deze kaart wil het departement Omgeving bewoners en renoveerders, maar evengoed architecten en aannemers beter informeren. Maar ook kopers zijn best alert voor een woning die barsten en scheuren vertoont. Bij de aankoop van een woning is er geen officieel document dat iets prijsgeeft over de stabiliteit van de woning. Deze kaart kan dan een goede indicator zijn. Maar natuurlijk blijf je beter alert als je scheuren en barsten ziet. Vooral als je scheuren ziet die lopen naar de hoeken van een woning en naar de vloer. Dat duidt erop dat de woning aan het verzakken is. Je kan dit oplossen door de scheuren en barsten op te vullen met een speciale kit of door versterkende vezels of staalwapening aan te brengen. Maar er zijn nog andere manieren om een verzakkende fundering aan te pakken.

Mag je nog bouwen op een rode zone?

Heb je een bouwgrond op het oog en ligt deze in een rode zone, dan mag je er nog steeds bouwen. Er komt geen verbod op bouwen in zones waar de bodem kan veranderen. Het is net goed dat je, door onder andere deze kaart, weet dat je te maken hebt met een plastische bodem en de nodige maatregelen kan treffen. Denk bijvoorbeeld aan een extra diepe fundering of een goede waterberging, zodat het regenwater goed opgevangen kan worden en kan infiltreren in de bodem.