Woonlasten in Vlaanderen blijven hoog, vooral voor alleenstaanden

Betaalbaar wonen blijft een heikel punt in Vlaanderen. Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Vlaamse Woonbalans, een studie van Embuild Vlaanderen die nagaat welk aandeel van hun inkomen Vlamingen kwijt zijn aan woonlasten. De conclusie? Hoewel de cijfers licht verbeteren ten opzichte van 2023, staan de waarschuwingslichten nog steeds op rood, vooral voor alleenstaanden en jonge huurders.

Voor alleenstaande huurders blijft wonen bijzonder duur: gemiddeld 53% van hun inkomen gaat naar huur en energiekosten. In 2023 was dat zelfs 57%. Bij tweeverdieners die recent een woning kochten, bedragen de woonlasten nu gemiddeld 35% van het gezinsinkomen, een lichte daling tegenover 40% een jaar eerder. 

Energieprijzen dalen, maar dat is niet genoeg

Dat de cijfers licht dalen komt vooral door de gedaalde rente en lagere energieprijzen, samen met een bescheiden inkomensstijging. Toch blijft het risico op betaalbaarheidsproblemen groot. En die druk neemt toe, zeker bij alleenstaanden, een groep die in de komende 20 jaar met 25% zal toenemen volgens Statbel.

Daarnaast is het woningaanbod ontoereikend. Nieuwbouwprijzen blijven stijgen tot gemiddeld 350.000 euro, mede door strengere normen, hogere bouwkosten en lange vergunningstrajecten. Bestaande woningen kosten gemiddeld 300.000 euro, maar vereisen vaak nog dure renovaties.

Grote verschillen per regio

De Woonbalans verschilt sterk van gemeente tot gemeente. In landelijke gebieden bedraagt het aandeel woonlasten gemiddeld 27%, maar in grote steden zoals Antwerpen, Leuven en Gent loopt dat op tot ruim boven de 40%. Koploper is Knokke-Heist, waar tweeverdieners gemiddeld 77% van hun inkomen aan wonen besteden. Bij huurders ligt Vlaams-Brabant bovenaan met 61%, terwijl West-Vlaanderen relatief betaalbaarder blijft met 51%.

Check de betaalbaarheid van wonen in jouw gemeente via de Woonbalans-tool

Vlaming maakt zich zorgen over de toekomst

De studie toont ook aan dat de ongerustheid groot is bij de Vlaming. Bijna 80% verwacht dat wonen nog duurder zal worden en 70% kent mensen in hun omgeving die nu al in de problemen zitten door hoge woonkosten. Jongeren voelen de druk het sterkst: bijna de helft ervaart zelf woningkrapte. Een overgrote meerderheid vindt dat de overheid veel meer moet doen om betaalbaar wonen te garanderen.

Lees ook: moeten banken rekening houden met je renovatieplannen?

Open brief

Samen met meer dan 60 organisaties, waaronder de Gezinsbond, Initia en verschillende sectorfederaties, trok Embuild Vlaanderen aan de alarmbel in een open brief aan de Vlaamse overheid. De ondertekenaars pleiten voor vijf dringende maatregelen:

1. Een duidelijk beleid rond betaalbaar wonen.
2. Lokale regels moeten eenvoudiger en minder beperkend.
3. Sneller vergunningen verlenen via een ‘vergunningen-turbo’.
4. Meer sociale woningen, ook met hulp van private spelers.
5. Lagere registratierechten voor nieuwbouwgrond. 

Een structurele aanpak dringt zich op

De Vlaamse woningmarkt staat dus onder druk en heeft nood aan een breed gedragen visie. Betaalbaar wonen mag geen privilege zijn, maar moet voor iedereen toegankelijk blijven, van alleenstaande starters tot gezinnen met kinderen. Als het beleid niet snel schakelt, dreigt een hele generatie uit de woningmarkt te vallen.

Meer weten? Bekijk de volledige Vlaamse Woonbalans op www.woonbalans.be