Architect niet meer verplicht na 1 maart? Waarom het Vrijstellingsbesluit 2026 een juridische valkuil is voor verbouwers

Wie na 1 maart een renovatie plant, stapt mogelijk in een juridische valkuil die je woning letterlijk kan doen instorten. Hoewel de Vlaamse regering de vergunningsplicht versoepelt, trekt Steven Lannoo (NAV) aan de alarmbel. "Zoals de tekst er nu ligt, valt de juridische basis voor de verplichte medewerking van een architect weg. Dat is levensgevaarlijk voor de verbouwer."

Nieuw Vrijstellingsbesluit nog niet rijp

De bedoeling van de Vlaamse regering was goed: voor heel wat werken heb je vanaf 1 maart geen vergunning meer nodig. Dat betekent minder papierwerk en tijdswinst voor verbouwers. Maar in de uitwerking van het Vrijstellingsbesluit is er iets cruciaals misgegaan. “Elke link die stelt dat de medewerking van een architect verplicht is, is weg”, weet Lannoo. De verplichting om een architect in te schakelen bestaat in België al sinds de ‘Wet van 1939’. Maar het nieuwe Vrijstellingsbesluit neemt deze wet niet expliciet op, waardoor de verplichte medewerking van een architect vanaf maart dreigt weg te vallen. 

Verbouwen zonder architect: niet zonder risico

Het lijkt misschien aantrekkelijk om te besparen op een architect. “Maar de gevolgen kunnen enorm zijn”, waarschuwt Lannoo. “Zonder architect kan bijvoorbeeld iedere doe-het-zelver of onervaren aannemer een steunmuur zomaar weghalen. Doe je dat in een appartement of rijhuis, dan kan dit leiden tot een domino-effect waarbij een volledige appartementsblok of huizenrij instort.” 

Extra kosten en geen bescherming 

Daarnaast kan het tot heel wat extra kosten leiden voor de verbouwer. “Zo is de 10-jarige aansprakelijkheid gekoppeld aan de medewerking van de architect. Valt die weg? Dan ben je als bouwheer niet langer beschermd als de aannemer in gebreke blijft. Je draait dan zelf op voor alle kosten.” Ook de EPB-plicht dreigt te vervagen als de link met de vergunning wordt doorbroken. “Je riskeert veel geld uit te geven aan een verbouwing die achteraf niet aan de normen voldoet, simpelweg omdat er geen deskundige controle was.”

Veiligheid van onze huizen moet vooropstaan

Het vereenvoudigen van de vergunningsplicht is een goede zaak, volgens Lannoo. “De intentie is goed, maar juridisch verplicht het besluit een verbouwer nu niet duidelijk genoeg om een architect te gebruiken. Die juridische fout moet eruit. Een foutieve interpretatie mag de veiligheid van onze woningen niet in het gedrang brengen”, aldus Lannoo.