1. Overeenkomsten op afstand (in het kader van een door de verkoper georganiseerd systeem voor verkoop of dienstverlening op afstand), dit zijn:
- postorderverkoop,
- via de televisie, per fax en telefoon,
- via internet (elektronische handel).
Concreet betekent dit dat de verkoop op afstand tot stand komt zonder dat de koper en de verkoper (onderneming) zich beiden in dezelfde ruimte bevinden en dat voor het sluiten van deze koopovereenkomst gebruik wordt gemaakt van telefoon, post, internet enzovoort. In deze situatie kan de koper als consument van zijn aankoop afzien binnen een termijn van inderdaad 7 werkdagen te rekenen vanaf de dag die volgt op de levering voor producten of vanaf de dag die volgt op het sluiten van de overeenkomst voor diensten. Als de termijn uitgedrukt in werkdagen op een zaterdag verstrijkt, wordt hij verlengd tot de volgende werkdag. Deze termijn wordt tot 3 maanden verlengd wanneer de consument de contractuele informatie zoals bepaald in de wet niet ontvangen heeft.
Deze informatie is voorzien in de art 48 §2 Wet Marktpraktijken. De verkoper onderneming is verplicht om bij een tekoopaanbieding op afstand de consument op een ondubbelzinnige, heldere en begrijpelijke wijze in te lichten over bepaalde elementen zoals bijvoorbeeld de identiteit van de onderneming, adres van de onderneming, prijs, belangrijkste kenmerken van het goed, het al dan niet bestaan van een verzakingsrecht (art. 46 Wet Marktpraktijken). Wanneer de verkoper de consument niet heeft ingelicht dat er geen verzakingsrecht is, dan heeft de consument het recht om gedurende drie maanden aan de overeenkomst te verzaken.
Overeenkomstig artikel 46 Wet Marktpraktijken moet de consument die een overeenkomst op afstand sluit, schriftelijk of op een andere duurzame drager (bijvoorbeeld een fax) die ter zijner beschikking staat en voor hem toegankelijk is, de volgende informatie ontvangen:
- de identiteit van de onderneming en haar geografische adres;
- de belangrijkste kenmerken van het goed of dienst;
- de prijs van het goed of dienst;
- de leveringskosten;
- wijze van betaling, uitvoering of levering van de overeenkomst;
- het al dan niet bestaan van een verzakingsrecht;
- de wijze van terugneming en teruggave van het goed, met inbegrip van de eventueel daaraan verbonden kosten;
- de kosten voor het verbruik van de techniek voor communicatie op afstand, wanneer die op een andere grondslag dan het basistarief wordt berekend;
- de geldigheidsduur van het aanbod of van de prijs;
- de minimumduur van de overeenkomst in geval van overeenkomsten voor duurzame of periodieke dienstverlening of levering van goederen;
- de voorwaarden en de uitoefeningswijze van het verzakingsrecht, evenals het volgend beding, in vetgedrukte letters en in een kader los van de tekst, op de eerste bladzijde:
“De consument heeft het recht aan de verkoper mee te delen dat hij afziet van de aankoop, zonder betaling van een boete en zonder opgave van motief binnen... werkdagen vanaf de dag die volgt op de levering van het product of op het sluiten van de dienstenovereenkomst” of “De consument beschikt niet over het recht om van de aankoop af te zien”.
- het geografische adres van de vestiging van de onderneming waar de consument met zijn klachten terecht kan;
- de inlichtingen betreffende de bestaande diensten na verkoop en commerciële waarborgen;
- de voorwaarden voor opzegging van de overeenkomst, indien deze van onbepaalde duur is of een duur van meer dan één jaar heeft.
Het tijdstip waarop de informatie aan de consument moet worden overgemaakt is anders naargelang het om goederen of diensten gaat (art. 46, § 2 Wet Marktpraktijken). Voor goederen moet de consument die informatie ontvangen ten laatste bij de levering, terwijl voor diensten hij deze informatie moet hebben voor de uitvoering is begonnen. Enkel in het geval waarin met instemming van de consument gedurende de verzakingstermijn met de uitvoering van de dienstenovereenkomst is begonnen, kan de bevestiging geschieden tijdens de uitvoering van de overeenkomst. In elk geval dient de consument de informatie te ontvangen alvorens de verzakingstermijn is verstreken.
In geval de bepalingen van artikel 46 Wet Marktpraktijken niet worden nageleefd, gelden er specifieke sancties:
- Bij de uitoefening van het verzakingsrecht kunnen de eventuele kosten voor het terugzenden van de goederen niet bij de consument worden gelegd (art. 49, § 2 Wet Marktpraktijken);
- Worden de bepalingen van art. 46, § Wet Marktpraktijken (De consument heeft het recht aan de verkoper mee te delen dat hij afziet van de aankoop, zonder betaling van een boete en zonder opgave van motief binnen... werkdagen vanaf de dag die volgt op de levering van het goed of op het sluiten van de dienstenovereenkomst” of “De consument beschikt iet over het recht om van de aankoop af te zien”) niet opgenomen, dan wordt de verkoop op afstand gelijkgesteld met een afgedwongen aankoop en is de consument niet gehouden de prijs te betalen of het goed(of de dienst) terug te geven (art. 46, § 1 lid 6 Wet Marktpraktijken);
- Wanneer de andere door art. 46, §1 Wet Marktpraktijken bepaalde informatie niet wordt verstrekt, zal de consument beschikken over een termijn van drie maanden in plaats van veertien werkdagen om aan de overeenkomst te verzaken (art. 47, § 2 Wet Marktpraktijken).
Eén uitzondering hierbij die voor de vraagsteller niet van toepassing lijkt te zijn: de koper/consument kan zich niet op een bedenktijd beroepen voor overeenkomsten betreffende naar maat vervaardigde of persoonlijke producten, bederfelijke of onmogelijk terug te sturen goederen, kranten, bladen en tijdschriften alsook diensten i.v.m. weddenschap en loterij.
De koper/consument kan zich niet op een bedenktijd beroepen wanneer hij het initiatief neemt om een overeenkomst op afstand af te sluiten om op een bepaalde datum diensten te leveren voor logies, vervoer, het restaurantbedrijf en vrijetijdsbesteding.
2. Overeenkomsten gesloten buiten de onderneming van de verkoper: (art. 58-64 Wet Marktpraktijken)
- ten huize van de consument (huis-aan-huisverkoop),
- ten huize van een andere consument,
- op de arbeidsplaats van de consument,
- tijdens een door of voor de consument georganiseerde excursie,
- op salons, beurzen en tentoonstellingen.
In deze gevallen kan de koper/ consument van zijn aankoop afzien binnen 7 werkdagen die volgen op de ondertekening van de overeenkomst.
Volgende verkopen zullen niet als een verkoop buiten de onderneming van de verkoper kunnen worden gekwalificeerd (art. 59 Wet Marktpraktijken):
- De verkoop waarbij de consument het bezoek van de verkoper voorafgaandelijk en uitdrukkelijk heeft gevraagd, met de bedoeling te onderhandelen over de aankoop van een product of dienst;
- De verkoop van levensmiddelen, dranken en huishoudelijke onderhoudsartikelen door verkopers die, door geregelde en frequente rondes, een vast cliënteel bedienen door middel van ambulante winkels;
- De openbare verkopen;
- De verkopen op afstand (zie hierboven);
- De verkopen van verzekeringen;
- De verkopen georganiseerd in het raam van manifestaties zonder handelskarakter en met uitsluitend menslievend doel (bijvoorbeeld verkoop van steunkaarten voor UNICEF op de parking van een grootwarenhuis);
- De verkopen in het kader van de wet op het consumentenkrediet (zie infra) (art. 59 Wet Marktpraktijken).
Eén belangrijke nuance bij dit alles is het volgende: Bij huis-aan-huisverkoop of op de werkplaats van de consument, of aan huis bij een andere consument, kan de koper afzien van zijn aankoop binnen een termijn van 7 werkdagen te tellen vanaf de dag die volgt op de ondertekening van de overeenkomst.
De koper verliest echter zijn bedenktijd als hij vooraf en uitdrukkelijk aan de verkoper gevraagd heeft om de aankoop bij hem thuis te komen bespreken. Dus als je zelf het initiatief hebt genomen en de verkoper bij je thuis hebt uitgenodigd vervalt de bedenktijd en is de koop-verkoopovereenkomst tot stand gekomen.
Overeenkomstig artikel 60 Wet Marktpraktijken moet elke verkoop buiten de onderneming van de verkoper het voorwerp uitmaken van een geschreven overeenkomst opgemaakt in zoveel exemplaren als er partijen met een onderscheiden belang zijn. De overeenkomst moet ook volgende bepalingen vermelden:
- De naam en het adres van de verkopende onderneming;
- De datum en de plaats van de sluiting van de overeenkomst;
- De nauwkeurige aanwijzing van het goed of van de dienst, alsook de belangrijkste kenmerken ervan;
- De termijn voor de levering van het goed of voor het verlenen van de dienst;
- De te betalen prijs en de wijzen van betaling.
De overeenkomst dient ook volgend verzakingsbeding te bevatten, in vet gedrukte letters en in een kader los van de tekst op de voorzijde van de eerste bladzijde:
“binnen zeven werkdagen, ter rekenen vanaf de dag die volgt op die van de ondertekening van dit contract, heeft de consument het recht op zonder kosten van zijn aankoop af te zien, op voorwaarde dat hij de onderneming hiervan bij een ter post aangetekende brief op de hoogte brengt. Elk beding waarbij de consument aan dit recht zou verzaken, is nietig. Wat betreft het in acht nemen van de termijn, is het voldoende dat de kennisgeving verstuurd wordt voor het verstrijken van deze termijn”.
Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat aankopen op salons, beurzen en tentoonstellingen de bedenktijd van 7 dagen geldt mits de prijs van het gekochte voorwerp hoger ligt dan 200 euro en het totale bedrag niet ter plaatse wordt betaald."
