1 jaar later: de impact van de nieuwe regenwaterregels

Vlaanderen zet sinds oktober 2023 in op strengere regenwaterregels. Maar zijn die ook haalbaar voor iedereen? En zullen ze nog verstrengen? Waterexpert Koen Vandewalle legt uit waarom de maatregelen nodig zijn en welke uitdagingen ze met zich meebrengen.

Wat zijn de nieuwe regenwaterregels?

Sinds 2 oktober 2023 gelden er nieuwe regels over hoe om te gaan met regenwater. Die zijn gebundeld in de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening (GSV) Hemelwater. De nieuwe verordening houdt in dat we grotere regenwaterputten moeten plaatsen, regenwater meer hergebruiken en meer water moeten laten infiltreren. Vroeger volstond een regenwaterput van 5.000 liter als je bouwde of verbouwde. Nu is 5.000 liter het minimum. Is je dakoppervlakte groter dan 80 m², dan moet je regenwaterput 7.500 liter groot zijn. Is je dak groter dan 120 m², dan is een regenwaterput van 10.000 liter verplicht. Bij appartementen moet er een regenwaterput zijn met een volume van minstens 100 liter per m² dakoppervlakte. Deze nieuwe regels gelden voor nieuwbouw en voor grondige renovaties. 

Wat zijn de uitdagingen voor (ver)bouwers?

Toch blijkt dat nog niet iedereen mee is met de nieuwe regels rond regenwater. Waterexpert Koen Vandewalle: “Op nieuwbouw heeft de nieuwe regelgeving minder implicaties, maar voor verbouwingen is het wel een serieuze verstrenging. Architecten merken dat renoveerders vaak niet op de hoogte zijn van de nieuwe regels. Dat je je woning moet isoleren en ventileren, zit al goed ingeburgerd. Maar van regenwateropvang liggen niet veel mensen wakker. Terwijl het wel een financiële impact heeft op je verbouwbudget. Zeker in rijwoningen en woningen met bijvoorbeeld enkel een koer is het niet evident om een regenwaterput te plaatsen. Dan heb je kleine putten nodig die via de deur of een raam naar binnen moeten. Want een betonnen put met een kraan boven een gebouw hijsen impliceert een grote meerkost.”

Is een wadi verplicht volgens de nieuwe regels?

De prijs van een regenwaterinstallatie schommelt tussen de 2.200 euro en 4.850 euro voor een betonnen regenwaterput. Kies je voor een kunststoffen put, dan betaal je tussen 3.000 en 7.000 euro. Maar enkel door een regenwaterput te plaatsen ben je nog niet in orde met de nieuwe regelgeving. We moeten ook een zone voorzien waar het regenwater kan infiltreren in de bodem, een wadi. “En die zone moet bovengronds zijn. En dat lukt niet voor elk huishouden. Stel, je hebt een rijwoning met een hellende tuin. Het regenwater dat je oppompt uit je put kan je niet naar boven laten lopen. Gelukkig kan je dan wel een afwijking aanvragen.” 

Ondergronds infiltreren mag niet meer

Nu meer mensen een regenwaterput moeten plaatsen, zou je verwachten dat er nieuwe types van putten op de markt komen. Zeker voor woningen waar de ruimte beperkt is. Maar toch is er sinds de nieuwe verordening niets nieuw gelanceerd. “Bij de eerste verordening van 2012 zijn er massaal veel nieuwe producten bijgekomen. Onder andere heel wat goed werkende ondergrondse buffersystemen, zoals infiltratiekratten. Maar die mag je dus niet meer plaatsen. De bovengrondse infiltratie via een wadi is een natuurlijk systeem, dat enkel meer werk zal betekenen voor je tuinman.” 

Zullen de waterregels nog verstrengd worden?

Volgens Vandewalle zijn de nieuwe regels niet te streng. Maar hij merkt wel dat creatieve oplossingen van de architect of de industrie erdoor belemmerd worden. “We zijn er nog niet. Dit jaar was een extreem nat jaar, maar de jaren ervoor hadden we een ander verhaal. Het systeem van water stockeren en infiltreren is dan de oplossing om lange droge periodes te overbruggen.” Wel verwacht hij dat er strengere regels komen voor het lozen van regenwater in de riolering. “In Vlaams-Brabant is het sinds 1 januari 2024 verboden om regenwater af te voeren naar de riolering. Ik vermoed dat dit voor gans Vlaanderen doorgetrokken zal worden.”

Wat is de impact op overstromingsgevaar?

Als je regenwater niet meer mag afvoeren naar de (gescheiden) riolering, dan staat Vlaanderen weer voor andere uitdagingen. “Kleine percelen in steden gaan tijdens een nat jaar in de problemen komen. Het heeft geen nut om grotere of meer regenwaterputten te plaatsen. Het regenwater moet ook uit je put kunnen. Je toilet tien keer meer gaan doorspoelen is dan niet de oplossing. En je wadi, als je er al eentje hebt, zal bij langdurige natte periodes volledig onder water staan.” Daarnaast kan niet elke bodem evenveel water slikken. “Denk maar aan de polders waar er kleigrond is. In kleigrond infiltreert het water veel moeilijker dan in bijvoorbeeld zandgrond. Dus de kans op overstromingen kan toenemen. En die richten veel meer schade aan dan vroeger, toen er nog veel open ruimte was. Alle goede grond is jaren geleden al volgebouwd. Nu hogen ze verkavelingen 30 centimeter op, maar bij een overstroming is dat verwaarloosbaar.”

“Alles hangt eigenlijk aan elkaar. Water is het basisbouwblok van het leven. Door de klimaatverandering staan we voor andere uitdagingen, maar we moeten mee met die veranderingen. We hebben zestig jaar lang gebouwd zonder ons iets aan te trekken van water: nu krijgen we de rekening”, besluit Vandewalle.