Verbouwen zonder papierwerk: voor deze ingrepen heb je vanaf maart geen vergunning meer nodig

Denk je na over een binnenrenovatie of wil je je gevel na-isoleren, maar zie je op tegen de vergunningsprocedure? Dan is er goed nieuws, want vanaf 1 maart 2026 heb je voor bepaalde werken geen omgevingsvergunning meer nodig. De Vlaamse Regering maakt met het nieuwe Vrijstellingsbesluit (ver)bouwen administratief eenvoudiger. Onze redactie analyseerde het nieuwe besluit en zet op een rij welke werken je voortaan direct mag uitvoeren, zonder de tussenkomst van het omgevingsloket.

Minder omgevingsvergunningen nodig

De Vlaamse Regering heeft beslist dat voor een aantal stedenbouwkundige handelingen je geen omgevingsvergunning meer hoeft aan te vragen bij de gemeente. De regering wil hiermee de administratieve rompslomp verminderen voor ingrepen die weinig impact hebben op de omgeving. De nieuwe regels gaan in vanaf 1 maart 2026. Voor (ver)bouwers betekent dit:

• Minder papierwerk: je bespaart tijd en moeite omdat je voor bepaalde werken niet meer langs het omgevingsloket hoeft.
• Tijdswinst: je kan sneller starten omdat je niet op goedkeuring van de gemeente hoeft te wachten.

Wat verandert er vanaf 1 maart?

Wil je weten of jouw specifieke werken vanaf 1 maart onder de nieuwe vrijstellingen vallen? Wij maakten een overzicht van de veranderingen.

Werken aan gevels en daken

Vanaf maart heb je geen vergunning meer nodig als je werken plant aan gevels en/of het dak. Voorheen waren werken aan de voorgevel wel vergunningplichtig. Hebben de werken een impact op de stabiliteit, dan mag dit vanaf nu ook zonder vergunning. Belangrijke voorwaarde voor de vrijstelling is dat het volume en de energieprestatie van de woning niet mag wijzigen. 

Plaatsen van dak- en gevelisolatie

Voor het plaatsen van dakisolatie of buitengevelisolatie had je al geen vergunning nodig. Maar wat met de afwerking? Dat zorgde vaak voor onduidelijkheid en daarom vermeldt de vrijstelling nu expliciet dat de afwerking, zoals bijvoorbeeld crepi of steenstrips, hier mee onder valt. Zolang het totale pakket (isolatie + afwerking) niet dikker is dan 26 centimeter en de rooilijn niet overschreden wordt, heb je dus geen vergunning nodig.

Binnenverbouwingen

Een nieuwe keuken, je badkamer aanpakken, … voor bepaalde verbouwingen in de woning had je al geen vergunning nodig. Tenzij de werken een impact hadden op de stabiliteit van de woning, zoals het slopen van een draagmuur. Die administratieve drempel valt weg. Je mag je hele interieur strippen en aanpassen zonder dat de gemeente daar vooraf toestemming voor hoeft te geven. Tenzij je de functie (bv. van een woning een winkel maken) of een aantal woongelegenheden wijzigt (bv. woning opsplitsen tot twee appartementen). 

Zonnepanelen en zonneboilers

Wat hier wijzigt is dat de plaatsing van stekkerzonnepanelen opgenomen is in het Vrijstellingsbesluit. Voor stekkerzonnepanelen op een balkonafsluiting of een gevel heb je geen vergunning nodig. Bij een gevel geldt de vrijstelling tot een oppervlakte van maximaal 4 m² per gevel. 

Warmtepomp

Voor het plaatsen van een warmtepomp of airco aan je voorgevel of op een plat dak, heb je geen vergunning meer nodig. Dat is vooral een grote versoepeling voor rijhuizen. Je moet wel nog steeds een afstand van minstens twee meter tot de perceelsgrens respecteren, tenzij je de unit tegen een bestaande scheidingsmuur plaatst.

Wadi

Vanaf 1 maart 2026 wordt de grens voor wadi's verhoogd van 50 centimeter naar 70 centimeter. Hierdoor kan je een diepere wadi aanleggen, zonder dat daar ook maar één document van de gemeente voor nodig is.

Plaatsen van een bijgebouw

Voor een kleine aanbouw, zoals een veranda, een garage of andere uitbreiding tot 40 m², kon je vaak gebruikmaken van de meldingsplicht. Vanaf 1 maart 2026 verandert dit. Voor elke aanbouw die fysiek verbonden is met je woning, moet je voortaan een omgevingsvergunning aanvragen.

Geen vergunning, dus geen architect?

Het nieuwe Vrijstellingsbesluit klinkt als muziek in de oren van elke verbouwer: minder administratie en geen verplichte kosten voor een architect. Maar het besluit dat op 1 maart 2026 van kracht gaat, kan slecht uitdraaien. Volgens Steven Lannoo, directeur van Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV), zet je zonder het te weten je juridische bescherming en de stabiliteit van je woning op het spel. Daarnaast wil het feit dat je geen vergunning voor bepaalde werken nodig hebt niet zeggen dat je niet moet voldoen aan de algemene bouwregels (zoals afstand tot de buren).