Werken met een (watergekoelde) slijpmachine

Snijgereedschap moet scherp zijn. Zowel om vlot te kunnen werken als voor je veiligheid. Daarom moet je messen, schaven, beitels, enz. op tijd en stond slijpen. Met een goede slijpmachine maak je ze terug vlijmscherp.

Stap 1: slijpmachine kiezen

• Een watergekoelde slijpmachine is vaak uitgerust met aan één zijde een roterende slijpsteen en aan de andere zijde een wetschijf om gereedschap na het slijpen verder te polijsten.
• Om oververhitting te voorkomen, zit de slijpsteen aan de onderzijde meestal in koelwater. Zo geraakt het gereedschap niet oververhit. Het grote voordeel hiervan is dat het materiaal (meestal staal) zo zijn hardheid behoudt.
• Wil je verschillende soorten gereedschappen slijpen, dan kan je bij de slijpmachine een aantal specifieke accessoiresets kopen. Het aanbod is heel uitgebreid met speciale houders voor alle soorten beitels, messen, bijlen, scharen, enz.

Stap 2: gereedschappen slijpen

Beitels slijpen

• Steekbeitels zijn eenvoudig vormgegeven en kan je goed zelf slijpen.
• Monteer eerst de nodige houder op de werksteun (buis boven de slijpsteen die steun biedt aan het gereedschap) van de slijpmachine. Zet de houder vast zoals aangegeven in de gebruiksaanwijzing. Om een steekbeitel te slijpen, gebruik je dezelfde houder als voor een schaafmes.
• Kleur met een viltstift het snijvlak van de beitel helemaal en plaats de beitel in de houder. Positioneer het gekleurde vlak van de beitel dan tegen de slijpsteen, zodat het nagenoeg volledig in contact komt met de steen. Hiervoor moet je de werksteun bijstellen tot je de perfecte hoogte hebt gevonden. Draai handmatig met de stilstaande slijpsteen om te controleren of de beitel goed opgesteld staat.
• Start de machine en beweeg het gekleurde vlak van de beitel enkele keren op en neer over de breedterichting van de slijpsteen (de houder kan vlot over de werksteun glijden en ook omhoog draaien zodat je de beitel kan wegnemen van de slijpsteen).
• Controleer daarna of het gekleurde vlak helemaal weg is van het snijvlak van de beitel. Dat wil zeggen dat je het hele oppervlak goed geslepen hebt.
• Ook andere, meer complex vormgegeven beitels, kan je op nagenoeg dezelfde manier slijpen. Je hebt dan wel de geschikte houder nodig. Zo zijn er voor beitels met een rond snijvlak houders die je kan rollen over de werksteun, zodat je ook de beitel over de slijpsteen kan rollen om het gebogen snijvlak perfect te kunnen volgen.
• Let op de draairichting van de slijpsteen. Deze moet steeds wegdraaien van de houder met de beitel.

Messen slijpen

• Voor messen kan je uiteraard een al dan niet gemotoriseerde messenslijper in de winkel kopen. Beschik je echter over een slijpmachine, dan kan je messen beter daarmee slijpen voor een optimaal resultaat.
• Stem de gebruikte houder af op de lengte van het snijblad van het mes. Korte messen klem je vast in een kortere houder. Lange snijbladen hebben een langere houder nodig die meer ondersteuning biedt.
• Let bij de aanschaf van een slijphouder voor messen ook op de minimale dikte van het snijblad. Dit is belangrijk, want als het snijblad van het mes dunner is dan de minimum toegelaten dikte, kan de houder niet voldoende grip uitoefenen op het mes om veilig te kunnen slijpen.
• Kleur de te slijpen snijrand van het mes met een viltstift en positioneer het mes perfect met het snijblad tegen de stilstaande slijpsteen.
• Draai de houder wat omhoog zodat het mes loskomt van de slijpsteen en start de machine.
• Laat het mes op de slijpsteen zakken en beweeg het enkele keren heen en weer over de roterende slijpsteen.
• Controleer nu of het aangeduide kleurenvlak helemaal weg is geslepen en of het mes voldoende scherp is.

Scharen slijpen

• Met de geschikte houder kan je scharen meteen weer vlijmscherp maken.
• Om een schaar te slijpen monteer je één snijblad van de schaar in de speciale houder, zodat de slijpsteen straks wegdraait van de houder met het snijblad.
• Kleur de snijrand met een viltstift en positioneer het snijblad net zoals een mes perfect tegen de slijpsteen.
• Start de machine en beweeg de snijrand een paar keer heen en weer over de draaiende slijpsteen.
• Neem de schaar terug uit de houder en strijk het geslepen blad zonder veel druk te zetten over een stukje zacht hout. Ontstaat er een inkerving dan is het blad goed geslepen en kan je het andere snijblad op dezelfde manier slijpen.

Stap 3: gereedschap wetten

• Is je slijpmachine uitgerust met een wetschijf, dan kan je na het slijpen de gereedschappen gewoon handmatig met het geslepen oppervlak over deze wetschijf heen en weer bewegen.
• Op die manier polijst je het gereedschap net dat tikkeltje scherper en duurt het langer vooraleer het weer bot wordt.
• Een grasschaar, een snoeischaar of een handzeisje kan je eenvoudig uit de hand slijpen door ze met het snijvlak een paar keer over de wetschijf te halen.