Warmtepompdilemma: lucht-lucht of lucht-water?

Een lage investeringskost en bijna overal toepasbaar: het zijn twee voordelen van een warmtepomp die gebruikt maakt van de buitenlucht als warmtebron. Vooral dat laatste maakt dit type pomp populair bij bestaande woningen. Maar binnen deze categorie heb je de keuze tussen een lucht-lucht- en een lucht-watersysteem. Benieuwd waarmee jij het best af bent?

Het verschil?

Wat is het verschil tussen beide systemen? Wel, een lucht-luchtwarmtepomp gebruikt lucht niet alleen om warmte aan te ontrekken, maar ook om die warmte in de ruimte te verspreiden. Dat gebeurt met een ventilator in de binnenunit. Het overbrengen van de warmte aan de koude binnenlucht gebeurt met een koelmiddel.
Bij een lucht-waterwarmtepomp daarentegen geeft het koelmiddel zijn warmte af aan water, dat vervolgens via een leidingencircuit door de woning stroomt. Dit kan in de vorm van vloerverwarming, maar ook met radiatoren of ventiloconvectoren.

Actief koelen

"Wat een lucht-luchtwarmtepomp interessant maakt, is dat deze ook omgekeerd kan werken als airco. Je kan er dus actief mee koelen", weet Tom Vandendael van producent Gree Heatpumps. "Die technologie is bovendien al jaren op de markt, terwijl de lucht-watersystemen pas de jongste vier à vijf jaar aan een opmars bezig zijn. Kanttekening bij de mogelijkheid tot koelen: je wordt hiervoor wel afgestraft bij de berekening van het E-peil."

Snelle reactietijd

Nog een voordeel: de snelle reactietijd. Lucht-luchtwarmtepompen wisselen de warmte van het koelmiddel immers onmiddellijk uit met de lucht, waar lucht-watersystemen eerst water op temperatuur brengen om vervolgens pas de ruimte te verwarmen. Bovendien is het soortelijk gewicht van lucht veel lager dan dat van water, wat een snellere warmte-uitwisseling in de hand werkt.
"Aan de andere kant kan je ook met lucht-waterwarmtepompen een snellere reactietijd verkrijgen, bijvoorbeeld door ventiloconvectoren te gebruiken", aldus Vandendael.

Vloerverwarming

"Als je echt naar het comfort kijkt, gaat mijn voorkeur altijd uit naar een lucht-waterwarmtepomp in combinatie met vloerverwarming", stelt Johan Smolders van HVAC-bedrijf Smolders. "Bij een doorstroomtemperatuur van 30 à 35 graden presteert zo’n systeem ideaal. Vloerverwarming reageert weliswaar trager, maar de bufferende werking van de chape heeft ook voordelen. Koelt het buiten plots af, dan blijft het toch aangenaam warm in huis."

Zou hij dan nooit voor een lucht-luchtwarmtepomp opteren? "Toch wel. Om bijvoorbeeld snel een slaapkamer te kunnen verwarmen op een milieuvriendelijke manier, zonder drastisch te moeten verbouwen."

Leidingwerk

Een nadeel dat lucht-luchtwarmtepompen wel eens in de schoenen geschoven wordt: de ingrijpende werken om alle leidingen weg te werken. "Klopt niet", stelt Vandendael. "Je hoeft zelfs geen leidingen in te slijpen aan de binnenkant van je woning. Je kan ze allemaal onderbrengen in een discrete kabelgoot tegen de buitengevel en via een opening in de muur rechtstreeks op de binnenunit aansluiten."

En bij renovaties?

Ga je renoveren, dan is de vraag hoever je wil gaan. Smolders: "Ik zie in de praktijk veel mensen die nog verwarmen met een stookolieketel of zelfs met elektrische verwarming. Als zij slechts beperkt willen renoveren en geen zin hebben om te investeren in vloerverwarming, is het een optie om in de ruimtes die ze het meest verwarmen een lucht-luchtwarmtepomp te plaatsen. Wordt het echt heel koud, kunnen ze altijd extra verwarmen, elektrisch of op stookolie."

Maar ook een lucht-waterwarmtepomp kan perfect bij renovaties. Wel opgelet: een warmtepomp werkt met veel lagere temperaturen dan het traditionele stookregime. Daarom moet je eerst de warmtevraag indijken door goed te isoleren. Vervolgens kan je dan de warmtepomp aansluiten.

Wat met bestaande radiatoren?

Vloerverwarming mag dan wel als ideaal gelden, bestaande radiatoren - in het slechtste geval berekend op een vertrektemperatuur van het verwarmingswater van 90 graden - hoef je niet bij voorbaat aan de kant te schuiven. "Je kan ze uitrusten met kleine ventilatoren, die de warmte in de ruimte helpen te verspreiden. De doorstroomtemperatuur kan dan dalen tot 40 à 45 graden, waardoor je een warmtepomp kan aansluiten zonder aan comfort in te boeten", tipt Smolders.

Warm water?

Ook van plan om warm water te produceren met je warmtepomp? Dan is de keuze snel gemaakt, want dat kan alleen met een lucht-waterwarmtepomp of een warmtepompboiler.

Conclusie?

Maar welk type warmtepomp geniet nu de voorkeur? Het is duidelijk dat er geen eenduidig antwoord is, want het blijft deels een gevoelskeuze. Toch heeft elk type een aantal onderscheidende eigenschappen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meest in het oog springende kenmerken.