"We moeten renovatiebudget doordachter besteden"

Hoeveel extra kost het om een woning te verbouwen? Met die vraag trokken we vijf jaar geleden naar architecte Kati Lamens. Intussen is ze voor de tweede keer verkozen als voorzitster van het NAV, het netwerk van Vlaamse architecten, en is ook de verbouwsector heel wat veranderd. Meer dan ooit ligt de nadruk op energetisch renoveren. Heeft dat een extra impact op het budget? En hoe pak je het als bouwheer aan?

Stevige buffer blijft belangrijk

In het vorige gesprek met de architecte bleek een financiële buffer van 15 à 20 % bovenop het vooropgestelde budget zeker welkom. Vooral bij doorgedreven renovaties lonken de meerkosten soms letterlijk achter elk hoekje. “Ook vandaag hou je die buffer best achter de hand. Je zit nu wel met die extra investeringen op energievlak, maar bij een renovatie blijft het een voordeel dat je de werken kan faseren als het geld even op is.”

“Hoe dan ook, renoveren is nog altijd een enorm hot item. Een studie vanuit het NAV wees uit dat iemand die een woning koopt, gemiddeld 20 % van zijn budget besteedt aan renovatiewerken. En dat is toch heel wat.”

“Architect net als dokter of advocaat”

Maar toch wringt het schoentje ergens, meent Lamens. “Nog heel veel bouwheren vinden te laat de weg naar degelijk verbouwadvies bij een architect of adviseur. Hierdoor gaan ze niet altijd doordacht te werk. Een kleine aanbouw bijzetten, een beetje zelf isoleren, ... Terwijl er op vlak van prijs-kwaliteit gouden zaken te doen zijn mits een goed plan vooraf.”

En die specialist kan niet snel genoeg in beeld komen, vindt Lamens: “Heel wat mensen weten niet dat je net zoals bij een dokter of advocaat ook bij heel wat architecten kan aankloppen voor een advies op maat. En hoe vroeger we dat advies kunnen geven, hoe beter.”

“Heb je bijvoorbeeld een woning op het oog, maar twijfel je of er potentieel in zit of deze eerder rijp is voor de sloop? Dan krijg je voor een beperkte kost een gouden raad die je later mogelijk heel wat geld oplevert. Een architect schat namelijk als geen ander de mogelijkheden van een pand in. Bovendien hangt zo’n advies los van een eventuele verdere opdracht bij de architect.

“Bekijk het totaalplaatje”

Zetten verbouwers vooral in op betere technieken, zoals een nieuwe verwarmingsketel of hernieuwbare energie, om hun energie-eisen te behalen? “Technieken zijn inderdaad beter ingeburgerd dan een aantal jaren geleden. Installateurs komen ook vlotter met voorstellen, want ze hebben meer ervaring. En hierdoor geraakt de bouwheer sneller overtuigd.”

“Maar toch ligt de nadruk meer en meer op de bouwschil, zeker als verbouwers met een architect samenwerken. Mensen willen zo lang mogelijk in hun woning blijven wonen, met minimale energiekosten. Zelf adviseren we in de mate van het mogelijke ook om voor een doorgedreven renovatie te gaan, desnoods gespreid over een langere periode.”

"De architect maakt in zo’n geval voor jou een masterplan en een plan van aanpak dat rekening houdt met álle aspecten: de bouwfysische en bouwtechnische staat van de woning, de ligging en oriëntatie, het comfort van de bewoners, het hergebruik van ruimte, de toegankelijkheid, een rationele planning van de ingrepen en een optimale kosten-batenanalyse."

“Nieuwbouwers kiezen voor kleiner”

En wat met nieuwbouwers? De verplichte energie-eisen, de verstrenging van hemelwaterregelgeving, brandnormen, … leiden tot duurdere woningen, maar het budget groeit niet evenredig mee. “We zien dat bouwheren almaar meer bereid zijn om op een kleinere en inventievere manier te gaan wonen, met het oog op een goed energieprestatiepeil. Zelfs als hun bouwoppervlakte beperkt is, hebben ze vandaag heel wat minder problemen om bijvoorbeeld in de hoogte te gaan en niet de volledige bouwdiepte te gebruiken.”

Kati Lamens ziet zelfs vaker dat ze de bouwheer moeten afremmen, omdat de regelgeving het niet toelaat. “Sommige percelen lenen zich er perfect toe om bijvoorbeeld een meergezinswoning te bouwen op een perceel, met even veel vierkante meters. Maar stedenbouwkundig mag het gewoon niet.”

Zit er dan iets aan te komen? Voelen de architecten al wat bewegen na de hele discussie rond de betonstop en het dichter bij elkaar wonen? “Er is meer openheid vanuit de overheid, maar het moet ook nog tot bij de gemeentes geraken. En daar ligt net de moeilijkheid. Als zij nog meer beslissingsrecht krijgen over de wooncode en de stedenbouwkundige voorschriften -zoals we vrezen- dan moeten we wel heel hard tegen de kar gaan duwen.”