Koelere zomers in de stad? Meer groen kan wonderen doen

Heb je de afgelopen weken gemerkt dat het in de stad veel warmer is dan op het platteland? Dat is geen toeval: het zogenaamde hitte-eilandeffect voel je vooral ’s avonds en tijdens een hittegolf. De KU Leuven onderzoekt momenteel hoe we dat effect kunnen beperken en de stad terug koeler kunnen maken. Spoiler alert: het codewoord is groen.

Waarom het in de stad zoveel warmer is dan op het platteland errond? Daar zitten de grote hoeveelheden asfalt en beton voor iets tussen. “Die materialen nemen niet alleen makkelijk zonlicht op, door hun vaak donkere kleur reflecteren ze ook minder zonnestralen”, zegt onderzoeker Eva Beele van de Afdeling Bos, Natuur en Landschap. “Zo houden ze veel meer warmte vast dan bijvoorbeeld een grasveld of een pleintje met bomen errond. Ook door de hoge en dichte stadsbebouwing kunnen zonnestralen moeilijker ontsnappen. Bovendien zorgt de lage windsnelheid ervoor dat de warmte langer in de stad blijft hangen.”

Weerstations

Onder leiding van professor Ben Somers doen Eva en haar collega’s sinds vorig jaar onderzoek naar het hitte-eilandeffect in Leuven en haar deelgemeenten. Ze zoeken onder meer uit hoe die temperatuurstijging precies in elkaar zit en welke rol groen daarin kan spelen. Het team installeerde meer dan 90 kleine weerstations verspreid over heel Leuven, zowel op openbare plaatsen als in privétuintjes. “Met de weerstations meten we onder meer de luchttemperatuur, -vochtigheid en windsnelheid”, zegt Eva. “Verder hebben we het aanwezige groen en de dichtheid van de gebouwen in kaart gebracht. Met al die gegevens kunnen we aan de slag om oorzaken en oplossingen te zoeken voor het hitte-eilandeffect.”

Vijf à zes graden verschil

In haar masterproef ontdekte Eva al dat de gemiddelde temperatuur tijdens een hittegolf ’s nachts vijf à zes graden hoger ligt in Leuven en Kessel-Lo dan in de andere deelgemeenten. Overdag waren de verschillen kleiner. “Dat komt opnieuw door de dichtere bebouwing”, zegt Eva. “Overdag stapelt de warmte zich op, maar ’s nachts kan die in de stad minder snel ontsnappen dan op het platteland.”

Groen koelt af

Eva kon ook aantonen dat verschillende soorten groen op hun eigen manier voor afkoeling zorgen in de binnenstad. “Veel groen in je tuin kan al helpen, maar parken en andere grote groene oppervlaktes zijn het efficiëntst”, zegt ze. “Bomen zorgen vooral dat de temperatuur overdag omlaag gaat. Ze bieden schaduw en de blaadjes koelen de omgeving af door water te verdampen: ze halen energie of warmte uit de omgeving, waardoor de luchttemperatuur zakt. Een gazon en lage planten slaan minder warmte op en hebben vooral ’s nachts effect.”

Hittestress

Behalve de relatie tussen afkoeling en groen proberen de onderzoekers ook meer te weten te komen over hittestress. “We willen in kaart brengen hoe mensen zich in de binnenstad voelen bij extreem hoge temperaturen”, zegt Eva. “En dan vooral kwetsbare groepen, zoals jonge kinderen en ouderen. De bedoeling is dat we kunnen zeggen hoeveel en welke planten er nodig zijn op welke plaats om de temperatuur zo efficiënt mogelijk te doen dalen. Zo kan de stad Leuven haar hitte- en droogteplannen daar beter bij laten aansluiten. Eén ding is zeker: meer groen is nooit een slecht idee.”

Benieuwd naar het hitte-eilandeffect in Leuven? Volg hier de weerstations.

Bron: KU Leuven