Cortenstaal in de tuin: kwaliteit roest niet

Het duurde even voor cortenstaal een weg vond naar onze tuin. Maar zijn bijzondere kenmerken en uitstraling maken er een ideale eyecatcher van, in elke tuin. Heb je een moderne, strakke tuin? Dan zorgt cortenstaal voor een extra accent. In een landelijke tuin past het perfect in een groene omgeving.

Wat is cortenstaal?

COR verwijst naar corrosion resistent (corrosiebestendig) en TEN naar tensile strength (treksterkte), de twee belangrijkste eigenschappen. Voor de tuin is vooral het corrosiebestendige aspect belangrijk. Cortenstaal vormt na een tijd een eigen beschermende corrosielaag. Dat geeft het materiaal zijn typische roestbruine kleur. Het staal beschermt zichzelf namelijk tegen een voortdurend roestproces en vraagt verder geen onderhoud. 

Prefab of maatwerk?

Met cortenstaal kan zowat alles. Zelfs meer dan met hout. Vuurschalen, tuinhaarden en bloembakken zijn de toppers, op de voet gevolgd door brievenbussen en watertafels. Maar ook als afboordingsmateriaal voor gazons en plantenborders of als stijlvolle afsluiting of opslagplaats voor brandhout scoort cortenstaal hoge ogen. Een perfecte integratie van het materiaal in de tuin vraagt weliswaar maatwerk. Dit betere tuinwerk ontstaat vaak op de tekentafel van een (tuin)architect of kunstenaar en wordt op maat gemaakt door vakbekwame ambachtslui.

Generaties tuinplezier

De basis is steeds een cortenstaalplaat. Kenners hebben het dadelijk over A- en B-kwaliteit. Voor een tuin maakt het weinig uit. CorTen A is vooral bedoeld voor architecturale toepassingen, CorTen B voor constructies die zwaar belast worden. A-platen hebben ook een iets hogere corrosiebestendigheid. Elk product zal jou, je kinderen, kleinkinderen en zelfs achterkleinkinderen makkelijk overleven. Op één voorwaarde: het staal mag niet permanent in contact staan met water of voortdurend zijn blootgesteld aan het schurend effect van zeewind, strooizout of de uitstoot van zware industrie. In dat geval zal het oxidatieproces namelijk niet stoppen en zal het materiaal blijven corroderen en uiteindelijk verdwijnen.

Let op met water

De eigen beschermlaag van cortenstaal ontstaat bij een voortdurende afwisseling van nat en droog. Je kan er dus beter geen vijver mee omzomen. Er een groter oppervlak volledig horizontaal mee afwerken is ook geen goed idee, want het water zou er op kunnen blijven staan. Het verklaart waarom tuinarchitecten tegels en platen steeds een lichte helling meegeven. Watertafels in cortenstaal lijken daarmee dus onmogelijk. Toch zijn ze vrij populair. Hiervoor gebruiken fabrikanten een trucje. Ze werken de binnenzijde af of strijken hem in met teer of een andere waterwerende laag. Ook bij de betere tuinhaarden zorgt een handigheidje voor een lange levensduur. De haard krijgt een bodemplaat in roestvrij staal, zodat (natte) assen en ander afval ongehinderd en dagenlang mogen blijven liggen.

Roest groeit

De roestbruine kleur is wellicht het meest opvallende en aantrekkelijke kenmerk van cortenstaal, en is een dankbaar element in de tuin. Het combineert namelijk mooi met het omringende groen. Die kleur heb je echter niet van dag één. Roest moet groeien. In het atelier is cortenstaal nog maagdelijk blank. Het kleurt pas bruin (en begint zijn beschermende oxidatielaag te vormen) bij blootstelling aan regen, wind en lucht/zuurstof. Kijk dus niet verrast op als je internetbestelling of het basismateriaal waarmee de tuinaannemer aan de slag gaat, als gewoon blank staal bij je thuis toekomt.

De eerste dagen en weken laat de roestlaag nog makkelijk los en blijft ze aan nieuwsgierige vingers hangen of, erger nog, aan kleding, en/of stroomt ze mee met het regenwater. Op gazons en in borders is dat niet erg, maar op terrassen en andere verhardingen (ook indien geïntegreerd in muren of andere constructies) laat het zijn sporen na en zetten roestvlekken zich onherroepelijk vast op beton en poreuze natuurstenen. Bij verticale elementen wordt daarom wel eens een tijdelijk gootje gemonteerd tot die fase voorbij is. Pas na één tot twee jaar zal de corrosie- of roestlaag gefixeerd zijn.

Kies kleur

Kies je voor een standaard of in reeksen geproduceerd product, dan kan je wellicht kiezen uit zowel “jonge” als “oude” fabricage en dus ineens op kleur. Cortenstaal verkleurt namelijk niet standaardbruin, maar wel in een verscheidenheid van bruintinten en -patronen. Vooral het aflopen van regenwater creëert bijzondere tekeningen op het oppervlak. Ga je voor oud, dan heb je ineens ook zicht op hoe de lasnaden mee verkleuren. Hun kleur wordt voornamelijk bepaald door het gebruikte lasmateriaal.

Betere fabrikanten en ateliers zweren bij een cortenstaal lasdraad, gelast met een halfautomaat. Andere ateliers maken wel eens gebruik van de heel wat goedkopere gewone lasdraad. Die verkleurt anders en is minder duurzaam. Firma’s en verwerkers die kwaliteit vooropstellen, letten er bovendien op dat alle delen van de constructie uit eenzelfde lot staalplaten komt. De reden: andere loten, andere kleuren. Ook stickers, aanduidingen met alcoholstift of vetplekken hebben een impact op de oxidatie en dus ook de kleur.

Bron: Ik ga Bouwen