Tips van de tuinexpert: oogst je moestuinzaden in de nazomer

Heb je groene vingers en wil je graag een moestuin? Dan heb je daar geen groot budget voor nodig. Tuinieren is immers een zeer democratische hobby. Toch is het niet altijd even duidelijk hoe je je uitgaven kan beperken. Het grote aanbod aan mooie tuinartikelen maakt het er niet gemakkelijker op. Onze tuinexpert Bart Verelst geeft elke maand zijn tips & tricks voor een budgetvriendelijke moestuin. Zoals: hoe oogst je je moestuinzaden?

Schudden met de zaden

Nadat we een hele zomer ononderbroken hebben kunnen genieten van de heerlijke vruchten in de moestuin, is de vroege nazomer de ideale periode om zaden te gaan oogsten. Het is de kunst om in de loop van het jaar een aantal plantjes niet te oogsten en hen de kans te geven zaden te vormen. Radijzen, sla, prei, ui, bieslook en tal van andere soorten, vormen duidelijke zaaddozen of zaadbollen. Wanneer de zaaddoosjes droog zijn en je de zaadjes los kan schudden, is het tijd om te oogsten. Dat geldt ook voor een aantal bloemensoorten, zoals klaproos, lupine en stokroos. Bij andere bloemen kan je de bloemstengel afknippen en de zaadjes er vanaf schudden. 

Hoe moestuinzaden drogen en bewaren?

Het verzamelen van moestuinzaadjes is één ding. Het bewaren ervan is minstens even belangrijk. De zaden moeten in optimale conditie blijven tot het volgende zaaiseizoen. Als eerste stap reinig je de geoogste zaden. Verwijder al het vruchtvlees en plantenresten die er nog aan hangen. Laat de zaden daarna goed drogen. Spreid de zaden per soort uit op krantenpapier en laat de kamertemperatuur zijn werk doen. Zijn alle moestuinzaden droog? Dan kan je ze opbergen in gelabelde enveloppen en ze weg leggen tot het volgende zaaiseizoen. 

Let op voor eitjes in zaden

Er zijn echter buitenbeentjes die een extra behandeling nodig hebben: zaaibonen. Zaaibonen, zoals struikbonen zijn gemakkelijk te oogsten: oogst de bonen, laat ze drogen en ze kunnen volgend jaar de grond in. Er zit echter een vervelend addertje onder het gras. Of beter gezegd: er zit een kever onder het gras, namelijk de bonenkever. De laagvliegende bonenkever kan in de nazomer eitjes leggen in de bonen. De larven boren zich vervolgens in de zaden. Die larven komen uit, worden kevers en leggen op hun beurt eitjes. Het bonenzaad wordt daardoor onbruikbaar. Om dit allesvernietigende proces stop te zetten, volstaat het om de zaaibonen enkele dagen in de diepvriezer te leggen. Dat maakt de larven kansloos. 

Langer bewaren in de diepvries

Het invriezen van moestuinzaden is overigens een probaat middel om ze op langere termijn te bewaren. De sleutelwoorden blijven: droog en rein, en dan kan er niets misgaan in de vriezer. De wereldzadenbank op Spitsbergen is daar een mooi voorbeeld van. Daar worden plantenzaden van zo veel mogelijk plantenrassen opgeslagen, waaronder de zaden van veel voedselgewassen. De wereldzadenbank heeft een gemiddelde temperatuur van -18°C en doet dienst als een soort gigantische diepvrieskluis waar de mensheid een beroep op kan doen als er door natuurfenomenen of catastrofe bepaalde planten zouden uitsterven. Het oogsten en bewaren van zaden is dus niet enkel een kwestie van zelfbedruipend zijn. Op grote schaal is het een zaak van levensbelang en dat voor de hele mensheid.