Bouwen niet langer de standaard bij Vlamingen: “Een belangrijke shift in ons ideaalbeeld”

Kopen of huren, vrijstaande woning of rijhuis, stad of platteland? Ons recent Livios-Woononderzoek bracht de woonwens van de Vlaming in kaart. Hieruit blijkt dat 2 op 3 Vlamingen liever een woning koopt (en renoveert) dan er eentje te bouwen. Ook geeft 40% aan dat ze liever in de stad of stadsrand willen wonen dan op het platteland. 

Vlaming wil eigenaar zijn

Uit een recent Woononderzoek* dat Livios afnam bij meer dan 3.800 Vlamingen bleek dat het voor de meerderheid van de respondenten geen must meer is om een eigen woning te bouwen. 2 op 3 (63,6%) kiest ervoor om een woning te kopen en te renoveren of om een instapklare woning te kopen. 34,73% geeft de voorkeur aan nieuwbouw. 1 op 25 (4,60%) koopt liever een woning op plan en slechts 1,66% verkiest om een huis of appartement te huren. “Dat de Vlaming een baksteen in de maag heeft en dus liefst eigenaar is, staat als een paal boven water”, aldus Niko Demeester van Embuild. “8 op 10 wil eigenaar blijven of worden. Huren is plan B, eerder een aanloop naar de aankoop van een eigen pand. We modelleren het liefst onze woningen naar onze eigen wens, en dat kan enkel als je eigenaar bent.”

1 op 3 wil bouwen, 2 op 3 wil kopen

Het is logisch dat er nog steeds een significante groep (34,73%) wil bouwen. “Je kan dan immers je eigen woonwens perfect realiseren. Dat is het uitgangspunt van iedereen, jong en oud, die zich op de woonmarkt bevindt. Wat wel verfrissend is, is dat meer dan 60% aangeeft dat ze liever een woning kopen. En dat kan dan zowel een instapklare woning zijn als een woning die je nog moet renoveren. Die verdeling geeft een belangrijke shift aan en onderstreept dat bouwen niet meer de standaard is. Dat getuigt van een zeker maturiteit. Elke eigenaar wil er nog steeds maximaal naar streven om de eigen woonwensen te verwerven, maar het ideaalbeeld is bijgestuurd.”

De Vlaamse woonwens

Gaan we kijken naar het soort woning dat de Vlaming verkiest, dan staat de vrijstaande woning op de eerste plaats. Wie in een landelijke omgeving woont, vindt een vrijstaande woning bijna dubbel zo vaak (82,16%) de ideale woning dan wie in de stad woont (43,24%).

Waar wil de Vlaming wonen?

Een meerderheid van de respondenten (58%) wil het liefst in een landelijke omgeving wonen. Maar liefst 42% verkiest de stad (10,4%) of de stadsrand (31,6%). "Centrumvoorzieningen, zoals scholen, openbaar vervoer, winkels, enzovoort, worden duidelijk gewaardeerd en spelen een belangrijke rol bij de aankoop van een woning of bouwgrond. We willen privacy en in het groen wonen, maar niet te afgesloten. Dat is volgens mij de baseline: iedereen probeert om het beste van twee werelden te verzoenen. Maar dat lukt alleen niet altijd”, aldus Demeester.

Woonwens: rol van de architect 

Volgens Steven Lannoo, algemeen directeur van de Vlaamse Architectenorganisatie (NAV), ligt daar een belangrijke taak voor de architect. “Er is in Vlaanderen meer nood aan creatieve tussenvormen. Je kan perfect individuele woningen in de stadsrand creëren door ze bijvoorbeeld zo te stapelen en vorm te geven, zodat ze toch elk hun eigen private buitenruimte hebben. Of je kan een bestaande, oude hoogstammige boom integreren in het ontwerp, waardoor je een patio krijgt en je in elke wooneenheid groen kan binnentrekken. Op die manier maak je wonen aangenamer."

"Wil je in een binnengebied kwalitatieve woningen ontwerpen, dan spelen de creativiteit en eigen inbreng van een architect een belangrijke rol. De meerwaarde is daar veel groter, dan zeg maar bij een klassiek nieuwe verkaveling. Architecten moeten in een bestaande woonkern meer out of the box denken en optimaal gebruikmaken van de ruimte die er is. Het enige struikelblok waar architecten nog te vaak tegenaan lopen zijn de bouwvoorschriften. We moeten er de komende jaren absoluut een zaak van maken om deze te versoepelen.” 

^{*Bouwsite Livios organiseerde van 18 oktober tot en met 15 november 2023 een online onderzoek om te polsen naar hoe tevreden lezers zijn over hun woning, welke woondromen ze koesteren, of ze inzicht hebben in energie en regelgeving en hoe ze denken over de betaalbaarheid van een bouw- of renovatieproject. Meer dan 3.800 Vlaamse respondenten namen deel.}