Nieuwe regels voor hemelwater: dit verandert er

Sinds oktober 2023 gelden er nieuwe regels rond het opvangen en infiltreren van hemelwater, maar dat zorgde al snel voor veel kritiek. Minister Jo Brouns versoepelt nu een aantal maatregelen. Wat verandert er precies en wat betekent dat voor jou als (ver)bouwer?

Regels rond hemelwater zijn te streng

Bij een nieuwbouw, sloop- en heropbouwproject of grondige renovatie, kan je te maken krijgen met de regels rond hemelwater. Deze zijn gebundeld in de hemelwaterverordening die sinds oktober 2023 van kracht is. Sindsdien kwam er best al veel reactie op de nieuwe regels. 

Er zijn heel wat architecten die de regels te streng vinden, (ver)bouwers klagen dat ze op extra kosten worden gejaagd en de betonfederatie vroeg eerder dit jaar ook al om aanpassingen. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) versoepelt nu via een omzendbrief een aantal regels rond de opvang en infiltratie van regenwater.

Grote veranderingen voor kleine tuinen 

Vooral voor kleine tuinen of tuinen waarbij de infiltratie van regenwater moeilijk is, veranderen er zaken. Dit verandert er concreet:

• Heb je een kleine (kleiner dan 100 m²), smalle (tot 6 meter breed) of ondiepe tuin en zou een wadi te veel plaats innemen, dan is een ondergrondse infiltratievoorziening, zoals infiltratiekratten of een regenwaterput met geperforeerd deksel toegestaan. Een motivatie toevoegen aan je vergunningsaanvraag volstaat;
• Is je tuin kleiner dan 100 m², dan hoef je geen infiltratievoorziening te voorzien als je minstens de helft van je dak als groendak uitvoert. Hiervoor moet je een uitzondering aanvragen.
• Is je tuin kleiner dan 50 m², dan moet je geen infiltratievoorziening meer voorzien, zelfs geen ondergrondse, maar je moet hiervoor wel een uitzondering aanvragen.

Ondergrondse infiltratie wordt makkelijker

Volgens de huidige hemelwaterregels is bovengrondse infiltratie de norm. Dat betekent dus een wadi. Maar bij sommige verbouwingen of nieuwbouwprojecten is een wadi zeer moeilijk te realiseren door de grootte van het perceel, de bestaande tuinstructuren, het aanwezige terras, … In zo’n gevallen kan je ondergrondse infiltratie aanvragen. 

Soepele regels voor nieuwe oprit of tuinpad

Wil je graag je oprit vernieuwen of een tuinpad aanleggen, dan worden de regels ook soepeler. Kies je voor waterdoorlatend materiaal, dan telt je oprit of tuinpad niet mee als verharding als de hellingsgraad van je oprit of tuinpad niet meer is dan 2%. Nu verandert die hellingsgraad naar 5%. Daarnaast hoef je geen goot of aansluiting op een infiltratievoorziening te voorzien aan de onderkant van de helling. Dat betekent dus minder graafwerken en minder kosten.

Geen overdreven eisen meer in de vergunningsfase

Daarnaast maakt Brouns het met zijn omzendbrief voor architecten administratief makkelijker. Veel architecten kregen de laatste jaren te maken met gemeenten die detailtekeningen, infiltratieproeven, grondwatermetingen of technische uitvoeringsplannen vroegen nog voor de vergunning. Die uitwerking hoort nu in de uitvoeringsfase en niet vooraf. 

Grondwaterstand meten moet niet meer bij doorsnee verbouwing

Ook maakt Brouns komaf met grondwatermetingen. Ga je bovengronds infiltreren, dan moet je volgens de regels van 2023 maximaal 50 cm diep gaan. Daarbij gaat men ervan uit dat de hoogste grondwaterstand dieper is dan 50 cm. Wil je dieper gaan dan 50cm? Dan moet je aantonen dat de grondwaterstand dieper is dan je infiltratie. Om de grondwaterstand te meten zijn er metingen nodig die tijdens de wintermaanden (november-april) uitgevoerd moeten worden. Niet bij elk project kan dit, dus stelt de omzendbrief dat je beroep mag doen op online info van Data Ondergrond Vlaanderen (DOV). Enkel bij grote projecten (groter dan 1.000 m²) blijven metingen verplicht.