“De hemelwaterverordening moest versoepelen”

De gewestelijke Hemelwaterverordening (GSVH) moet (ver)bouwers, architecten en gemeenten helpen om beter om te gaan met regenwater. Maar in de praktijk waren de opgelegde regels vaak niet toepasbaar. Silvia De Nolf is architect en adviseur van de studiedienst van Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV). Zij draaide tweeënhalf jaar mee in een hemelwaterhelpdesk, die NAV en de Vlaamse overheid samen opzetten, en zag de pijnpunten vanop de eerste rij. We spraken met haar over de grootste knelpunten én de oplossingen die nu op tafel liggen.

Waarom kwamen er zoveel bekommernissen over de hemelwaterverordening binnen?

Silvia De Nolf: “Omdat de hemelwaterverordening in veel situaties technisch niet uitvoerbaar bleek. Zeker op kleine percelen of hellende terreinen lukt dat gewoon niet. Hoewel de verordening zelf uitzonderingen toelaat, eisten gemeentebesturen wel vaak de volledige naleving. Architecten botsen vaak op het onbegrip van vergunningverleners om mee na te denken wanneer technisch iets niet uitvoerbaar was. Je kan water niet omhoog laten infiltreren, maar toch werd dat soms verwacht.”

Wat was de impact op architecten en bouwers? 

De Nolf: “Voor sommige architecten was het de spreekwoordelijke druppel te veel. Zij gaven er soms de brui aan. In kleine tuinen zagen we dat soms de hele tuin in beslag genomen werd door de wadi. Dat is natuurlijk niet de bedoeling, maar het toont hoe onrealistisch de regels soms waren. Het geeft ook het nut aan van ondergrondse infiltratievoorzieningen. Ze lossen in kleine tuinen of bij beperkte ruimte heel wat knelpunten op.”

De gevraagde grondwatermetingen zorgden ook voor problemen?  

De Nolf: “Klopt, wil je dieper dan 50 cm infiltreren, dan moeten er verplichte metingen gebeuren tussen november en april.  Wil je in november een vergunning aanvragen, dan heb je alleen droge zomerdata en die zijn niet betrouwbaar. Dat leidt tot vertragingen, frustraties en gemeenten tonen daar niet altijd begrip voor. Daardoor kiest bijna niemand nog voor diepere infiltratie, terwijl het net veel problemen kan oplossen.”

Opritten blijken eveneens een bron van problemen. Wat gaat er daar mis?  

De Nolf: “Nieuwe woningen worden vaak 40 centimeter hoger gebouwd dan de straat om overstromingen te vermijden. Daardoor krijg je opritten met een helling van 5 procent, terwijl volgens de regels waterdoorlatende verharding maar tot 2 procent mag hellen. Gevolg: de meeste opritten kunnen niet meer waterdoorlatend aangelegd worden.”

Jullie zijn met alle feedback op de hemelwaterverordening naar de regering gestapt. Welke reactie kwam er?  

De Nolf: “Onze bevindingen hebben we gebundeld en besproken met de administratie en het kabinet. We hebben gepleit om de verordening zelf aan te pakken, maar een aanpassing zou één à twee jaar duren. Daarom heeft minister van Omgeving Jo Brouns nu een omzendbrief verstuurd die uitlegt hoe de regels moeten worden geïnterpreteerd en om de belangrijkste knelpunten op te lossen.” 

Wat is volgens u de belangrijkste verbetering?  

De Nolf: “De versoepeling voor kleine tuinen. Zelf heb ik een tuin van vijf meter op elf: als daar een wadi in moet, blijft er niets over. Ik ben een grote voorstander van bovengrondse infiltratie, maar er moet kunnen worden afgeweken wanneer de context dat vraagt. Maar ik pleit ook voor collectieve wadi’s. Zeker bij dichtbebouwde nieuwbouwprojecten zijn collectieve voorzieningen de slimste oplossing. Ik heb al wadi’s ontworpen waarvan een deel een speelzone is voor kinderen. Het kan een echte meerwaarde zijn, maar veel gemeenten zijn nog terughoudend. Er blijft een enorme versnippering tussen gemeenten.”

Hoe groot is dat probleem?  

De Nolf: “Gigantisch. De ene gemeente aanvaardt klinkers met open, begroeide voegen als waterdoorlatend, de andere helemaal niet. Iedere gemeente legt eigen extra regels op. Dat maakt het bijzonder moeilijk voor ontwerpers. Daarom komt er binnenkort een uniforme Vlaamse lijst van waterdoorlatende materialen. Die lijst zal voor veel duidelijkheid zorgen. Alleen met haalbare, realistische voorschriften bouwen we aan waterrobuuste wijken waar zowel burgers als ontwerpers mee vooruit kunnen.”