Wonen in een rijwoning: ontdek de troeven en risico’s van een gesloten bebouwing

Wonen in een rijwoning heeft meer te bieden dan je in eerste instantie denkt. Een gesloten bebouwing is compact, energiezuinig en vaak betaalbaar. Maar waar moet je allemaal rekening mee houden bij een rijwoning? En wat zijn de grootste verschillen met een vrijstaande woning en een halfopen bebouwing? Ontdek alle troeven en aandachtspunten. 

Wat is een rijwoning?

Een rijwoning is een type woning dat deel uitmaakt van een aaneengesloten rij van huizen. Een rijwoning grenst dus in principe langs twee zijden aan een andere woning. Dit type gesloten bebouwing heeft dus een voor- en achtergevel en twee gemeenschappelijke muren met de buren. Omdat rijwoningen tegen elkaar gebouwd zijn, hebben ze geen zijtuin. Je ziet dit type woning vooral in steden en dorpskernen. 

Kenmerken

Een rijwoning heeft enkele typische kenmerken:

• Sluit op andere huizen aan in een rij en deelt doorgaans twee gemeenschappelijke muren met de buren.
• De voor- en achtergevel zijn vrije gevels, waardoor een rijwoning geen zijtuin heeft, maar vaak wel een achtertuin of koer.
• Meestal op een kleine en smalle bouwgrond.
• Lagere aankoopprijs of bouwkosten.
• Minder warmteverlies dankzij gedeelde muren, dus vaak energiezuiniger dan open bebouwing of halfopen woningen en lagere verwarmingskosten.
• Minder privacy en beperkte lichtinval via de zijgevels.

Voor- en nadelen

Wil je een gesloten bebouwing of rijwoning bouwen of kopen? Dit zijn de voor- en nadelen.

Aandachtspunten bij een gesloten bebouwing

Er zijn een aantal belangrijke aandachtspunten als je een gesloten bebouwing of rijwoning wil bouwen, kopen of renoveren:

• Oriëntatie: omdat het om een gesloten bebouwing gaat is een doordachte oriëntatie van leefruimtes cruciaal. Houd ook rekening met de oriëntatie van de tuin.
• Lichtinval: een rijwoning heeft vaak minder natuurlijke lichtinval. Met een slimme positionering van ramen, een lichtkoepel of lichtstraat kan je dit compenseren.
• Privacy: houd rekening met eventuele inkijk van buren of achterliggende bebouwing.
• Geluidsoverlast: omdat je langs beide zijden een muur met je buren deelt, is goede geluidsisolatie belangrijk om geluidsoverlast te voorkomen.
• Burenrelatie: een goede verstandhouding met beide buren is belangrijk, zeker bij renovaties of discussies over gemene muren.
• Gemeenschappelijke muren: controleer de eigendom van de gemene muren en maak duidelijke afspraken over onderhoud of herstellingen.
• Energie-efficiëntie: het warmteverlies bij een rijwoning is kleiner dan bij een open of halfopen woning, waardoor je gemakkelijker een gunstig E-peil of EPC-label kan behalen.
• Uitbreidingsmogelijkheden: een rijwoning uitbreiden is vaak beperkt tot de achterzijde of een optopping.
• Renovatiewerken: structurele renovatiewerken kunnen impact hebben op de aanpalende woningen.
• Onderhoud: je moet maar twee buitengevels onderhouden, waardoor het onderhoud beperkt is.
• Betaalbaarheid: gesloten woningen zijn vaak betaalbaarder ten opzichte van halfopen of vrijstaande woningen, zowel om te kopen als om te bouwen. 

Hoeveel kost een rijwoning?

De prijs van een rijwoning kan sterk variëren naargelang het bouwjaar, het EPC-label, de bewoonbare oppervlakte, de aanwezigheid van een tuin of terras, de ligging (centrumstad, rand of platteland), … Over het algemeen is een rijwoning goedkoper dan een halfopen of vrijstaande woning, omdat ze minder grond inneemt en vaak compacter is. Nieuwbouwwoningen of recent gerenoveerde woningen met een energiezuinig EPC-label zijn doorgaans duurder dan oudere, te renoveren panden. 

Tip: lees hier hoeveel het kost om een rijwoning te bouwen. 

Afmetingen

De afmetingen van een rijwoning kunnen sterk variëren. Er zijn geen vaste standaardafmetingen. Vaak is een rijwoning 4 tot 6 meter breed en 8 tot 10 meter diep en beperkt tot twee of drie bouwlagen. 

Gemeenschappelijke muren

Bij een gesloten woning zijn de muren die jouw woning van die van de buren scheiden doorgaans gemene muren. Elke buur is in principe voor 50% mede-eigenaar van de gemene muur, tenzij dit in een notariële akte of overeenkomst uitdrukkelijk anders is bepaald. Je mag de gemene muur gebruiken, zolang je jouw buur niet belemmert. Je mag ook kleine werken aan de muren uitvoeren, maar je mag ze niet beschadigen of ingrijpende werken uitvoeren die invloed hebben op de stabiliteit of stevigheid, zonder toestemming van je buur. 

Vergelijking tussen open, halfopen en gesloten bebouwing 

Er zijn een aantal belangrijke verschillen tussen een open, halfopen en gesloten bebouwing. We lijsten de aandachtspunten voor je op.  

1. Kostenverschillen

Gesloten bebouwing is doorgaans de goedkoopste optie. De bouwgrond is meestal kleiner en goedkoper, en ook de bouwkosten liggen lager omdat je minder buitengevels moet bouwen, isoleren en afwerken. Daarnaast zijn de onderhoudskosten vaak beperkter. Een halfopen bebouwing zit qua prijs meestal tussen een rijwoning en open bebouwing in. Een vrijstaande woning is meestal het duurst, zowel qua bouwgrond als qua bouw- en onderhoudskosten. Er zijn meer gevels om af te werken en vaak ook een grotere tuin die je moet aanleggen en onderhouden. 

2. Verschil in energie-efficiëntie

Een vrijstaande woning verliest warmte langs vier zijden, een halfopen woning langs drie zijden en een rijwoning langs twee zijden. Daardoor is het bij een open bebouwing moeilijker om een gunstig E-peil te behalen. Bij een vergelijkbare isolatiegraad ligt de energiefactuur van een open woning meestal hoger. Om even energiezuinig te zijn als een rijwoning of halfopen woning, moet je een vrijstaande woning vaak extra doorgedreven isoleren. Daarentegen biedt open bebouwing wel meer vrijheid voor energiezuinige technieken, zoals zonnepanelen met optimale oriëntatie.  

3. Privacy en indelingsmogelijkheden

Omdat je bij een gesloten en halfopen woning rekening moet houden met de aanpalende woning(en) bieden deze woningtypes doorgaans minder ontwerp- en indelingsvrijheid dan een open woning. Bij een vrijstaande woning kan je bovendien langs alle zijden van de woning voldoende daglicht binnenlaten en heb je meer afstand tot de buren. Bij een gesloten en halfopen woning is de kans op geluidsoverlast of inkijk groter, aangezien die rechtstreeks aan een of twee andere woningen grenzen. 

De impact van bouwvoorschriften op een gesloten bebouwing

Bij nieuwbouw krijg je te maken met bouw- en stedenbouwkundige voorschriften. Die bepalen in grote mate hoe je woning eruit mag zien. Ontdek welke beperkingen er bij een gesloten bebouwing kunnen zijn en hoe ze je keuzes beïnvloeden.

1. Welke beperkingen gelden voor een rijwoning?

Bij een rijwoning ligt het bouwvolume vaak al vast, omdat het ontwerp moet aansluiten op de naastgelegen woningen. De breedte, hoogte en dakvorm zijn meestal bepaald door de bestaande bebouwing. In sommige gevallen moet ook het gevelbeeld afgestemd worden op de buren, wat kan leiden tot beperkingen in kleur- en materiaalgebruik. 

2. Hoe beïnvloeden stedenbouwkundige voorschriften je keuzes?

Stedenbouwkundige voorschriften bepalen wat wel en niet mag en hebben daardoor een grote invloed op het ontwerp van je woning. Bij een rijwoning moet het ontwerp vaak aansluiten op de aanpalende woningen, waardoor het volume en de bouwdiepte al vastliggen. Daarnaast kunnen er ook beperkingen zijn op de materialen die je mag gebruiken. Dat heeft soms ook een invloed op je budget. Om het maximale uit de mogelijkheden te halen, bespreek en interpreteer je de bouwvoorschriften best samen met je architect. 

Indeling van een rijwoning

Bij een gesloten woning is een doordachte indeling belangrijk om voldoende ruimtegevoel, licht en privacy te creëren. Omdat een rijwoning aan beide zijden aan de naastgelegen woningen grenst, moet je goed nadenken over de positionering van ruimtes. Hier zijn enkele tips:

• Plaats de leefruimtes zoals de woonkamer, eetkamer en keuken bij voorkeur aan de voor- en/of achterzijde, zodat er voldoende daglicht binnen valt.
• Voorzie de inkomhal, trap, berging en technische ruimtes zo, zodat ze als buffer dienen tussen de leefruimtes en de straat of met de buren.
• Groepeer de natte ruimtes (keuken, badkamer en toilet) om de leidingen te beperken.
• Door circulatieruimtes (gang, trap, nachthal …) te beperken of een patio te integreren, kan een rijwoning verrassend ruim aanvoelen.
• Een terras of stadstuin kan een verlengstuk van je leefruimte vormen.

Geluidsoverlast

Bij een gesloten bebouwing of rijwoning deel je doorgaans twee muren met je buren. Geluidsisolatie is dan ook een belangrijk aandachtspunt. Isoleer je de scheidingsmuren onvoldoende? Dan kan je geluidsoverlast ervaren door contactgeluiden (bonken, lopen), het geluid van de tv, sanitair, … Investeer daarom op voorhand in akoestische isolatie. Er zijn ook verschillende manieren om een muur geluidsdicht na te isoleren. 

FAQ: rijwoning