Van plan tot afgewerkte woning: zo werkt bouwen op maat

Bouwen op maat is de ideale oplossing als je een woning volledig naar eigen smaak en budget wil bouwen. Maar het brengt ook meer beslissingen en extra kosten met zich mee. Wat zijn precies die voor- en nadelen van bouwen op maat? En hoe verloopt het bouwproces? Ontdek hoe je het aanpakt en welke valkuilen je moet vermijden. 

Wat is bouwen op maat?

Sommige bouwfirma’s werken met standaardmodellen of cataloguswoningen, terwijl andere de mogelijkheid bieden om op maat te bouwen. Kies je voor deze formule, dan wordt je nieuwbouwwoning volledig ontworpen en gebouwd volgens jouw wensen, levensstijl en budget. In vergelijking met een sleutel-op-de-deurwoning geniet je dus van veel meer flexibiliteit. Die vrijheid heeft echter ook een keerzijde: je moet zelf meer beslissingen nemen, wat meer tijd, energie en betrokkenheid vraagt. Bovendien ligt het budget bij bouwen op maat doorgaans hoger dan bij een standaardwoning. 

Voor- en nadelen

Bouwen op maat heeft zowel enkele belangrijke voor- als nadelen.

Bouwproces bij een woning op maat 

Bij een woning op maat begeleidt één bouwpartner je bij het bouwproces. Zo heb je één aanspreekpunt tijdens het volledige traject. Van het ontwerp tot de oplevering van je nieuwe woning. 

1. Verkennend gesprek

In een eerste kennismakingsgesprek met de bouwfirma breng je jouw wensen en verwachtingen in kaart, zoals de bouwstijl, bouwmethode, indeling, materiaalkeuze en het budget dat je voor ogen hebt. Dit gesprek dient als oriëntatie en vormt de basis voor het verdere bouwproces. 

2. Ontwerp

Op basis van het gesprek werkt een architect een gedetailleerd voorontwerp uit. Soms krijg je ook 3D-visualisaties, zodat je een duidelijk beeld krijgt van de woning. Op basis van het ontwerp wordt een transparante prijsbepaling opgesteld. 

3. Voorbereiding en vergunningen

Zodra je het ontwerp definitief goedkeurt, start de voorbereidende fase. De bouwfirma vraagt de nodige omgevingsvergunning aan en coördineert alle verplichte studies, zoals de stabiliteitsstudie, de EPB-verslaggeving en het ventilatievoorontwerp. Zo kan de uitvoering correct verlopen volgens de regelgeving. 

4. Realisatie 

Het bouwbedrijf neemt de volledige uitvoering en werfopvolging voor zijn rekening. Van de grondwerken en ruwbouw tot de dakwerken en technische installaties, zoals elektriciteit, sanitair, verwarming, ventilatie, … 

5. Afwerking

Ook voor de afwerking staat het bouwbedrijf in: de plaatsing van vloeren, binnendeuren, trappen, keuken, badkamer en andere interieurafwerkingen. Alles wordt afgewerkt volgens de afspraken en gekozen materialen. 

6. Verhuis

Na de definitieve oplevering is de woning volledig instapklaar. De bouwfirma overhandigt je de sleutels en je kan meteen verhuizen en genieten van een woning die volledig op jouw maat is gebouwd. 

De rol van een architect bij een woning op maat

Samen met een architect start je vanaf een blanco blad. Het ontwerp wordt afgestemd op jouw smaak, de oriëntatie van de bouwgrond en de beschikbare middelen. In vergelijking met een sleutel-op-de-deurwoning, waar vaak met vaste basisplannen wordt gewerkt, geniet je bij bouwen op maat van een veel grotere flexibiliteit. Sommige bouwbedrijven werken samen met een vaste architect, terwijl andere toelaten om met je eigen architect te werken. 

Na goedkeuring van het ontwerp zal de architect de gedetailleerde plannen opmaken. Tijdens de uitvoering volgt hij vaak de werken op en controleert hij of ze volgens plan lopen. Bij de oplevering controleert de architect doorgaans het eindresultaat en legt hij eventuele opmerkingen of gebreken vast die de bouwfirma nog moet oplossen. 

Hoe duurzaam bouwen op maat?

Een nieuwbouwwoning moet aan een aantal verplichtingen voldoen op vlak van energie en duurzaamheid:

• Thermische isolatie: S-peil van maximaal S28.
• Energieprestatie: E-peil van maximaal E30.
• Binnenklimaat: minimale ventilatievoorzieningen en risico op oververhitting beperken.
• Hernieuwbare energie: minstens 15 m²/jaar aan zonne-energie.
• Verwarming: op lage temperatuur en een minimaal installatierendement van 130% bij cv met water als transportmedium.

Wil je extra aandacht schenken aan duurzaam bouwen? Dan kies je best voor een bouwmethode en bouwmaterialen met een zo weinig mogelijk negatieve impact op het milieu. Daarnaast kan je het afval op de werf zoveel mogelijk beperken, slim omgaan met regenwater, voor energiezuinige technieken kiezen, zelf energie produceren, … 

Kostenberekening en besparingstips

Bij bouwen op maat is een nauwkeurige kostenberekening essentieel om verrassingen tijdens het bouwproces te vermijden. De totale kostprijs van een nieuwbouwwoning hangt af van verschillende factoren zoals de grootte en complexiteit van het ontwerp, de materiaalkeuzes, het afwerkingsniveau, de technieken die je kiest, … Een richtprijs die vaak gehanteerd wordt voor nieuwbouw is 2.400 euro/m², inclusief btw en architect, maar exclusief bouwgrond en bijkomende kosten.

Om kosten te besparen is het belangrijk om al in de ontwerpfase bewuste keuzes te maken. Kies bijvoorbeeld voor een compact en efficiënt grondplan en vermijd onnodig ingewikkelde architecturale details. Vergelijk ook materialen en investeer in energiezuinige oplossingen die op de lange termijn helpen om energie te besparen. Een architect kan je helpen om een plan op maat uit te werken op basis van je budget.

Bouwen op maat: veelgemaakte fouten 

Overweeg jij om te bouwen op maat? We lijsten veelgemaakte fouten en valkuilen voor je op: 

1. Onvoldoende voorbereid: veel bouwers hebben geen duidelijke eisen of realistisch budget. Neem voldoende tijd om na te denken over het ontwerp en de indeling van je woning. Beschrijf ook duidelijk wat je verwachtingen en prioriteiten zijn. 
2. Budget te krap inschatten: veel bouwers houden geen rekening met extra kosten voor de architect, EPB-verslaggever, aansluitingen, oprit en tuin, waardoor het totale kostenplaatje duurder uitvalt. Voorzie altijd 10% tot 15% reserve voor onvoorziene kosten.
3. Te veel maatwerk willen: bouwen op maat is duurder dan een standaardwoning. Speciale ramen, afwijkende maten, … leiden tot hogere uitvoeringskosten. Bekijk daarom goed hoe je standaardoplossingen kan integreren in jouw woning op maat.
4. Te weinig aandacht voor technieken: denk bij het ontwerp van je woning al aan de oriëntatie van je woning ten opzichte van de zon, zonwering, toekomstbestendige technieken, … Zo maak je meteen de juiste keuzes. 
5. Te sterk vertrouwen op bouwpartner: maak goede afspraken met de bouwfirma en architect. Werk met duidelijke lastenboeken en laat alle afspraken schriftelijk bevestigen. Controleer ook of er voldoende opvolging is op de werf tijdens de bouwwerken. 

FAQ: bouwen op maat