Een plattegrond van je huis maken: stappenplan, indelings- en bespaartips

Of je nu gaat bouwen, renoveren of je woning wilt (her)inrichten, een goed plan is onmisbaar. Maar kan je zelf een plattegrond van je huis maken? Of schakel je best een professional in? Ontdek wat er allemaal op een plattegrond moet staan, hoe je met een slimme indeling kan besparen op je (ver)bouwkosten en energiefactuur en welke fouten je zeker moet vermijden. 

Wat is een plattegrond voor je huis?

Een plattegrond is een tekening waarop je jouw huis van bovenaf kan bekijken. Die wordt op schaal gemaakt, zodat je een goed beeld krijgt van de ware grootte van de woning. Op een plattegrond zie je de verschillende ruimtes en de indeling ervan, ramen en deuren (vaak met draairichting) en soms vaste elementen zoals een trap, keuken, sanitair, … Zo’n plattegrond wordt gebruikt bij de bouw, renovatie of inrichting van een woning. 

Hoe maak je een plattegrond voor je huis?

Er zijn verschillende manieren om een plattegrond van je woning te maken. Welke methode je kiest, hangt af van hoeveel tijd en budget je hebt én hoe nauwkeurig de plattegrond moet zijn. Je kan zelf een plattegrond op papier tekenen, een online tool gebruiken of een professional inschakelen.

1. Plattegrond op papier

De snelste en goedkoopste manier is om zelf een plattegrond van je huis op papier te tekenen. Meet alle ruimtes zo nauwkeurig mogelijk op en teken ze uit op ruitjespapier. Dat is handig om de schaal te bewaren. Een veel gebruikte schaal is 1:100 (1 cm = 1 meter). Begin met het tekenen van de buitenmuren en teken daarna de binnenmuren. Voeg ook ramen, deuren, trappen en eventuele vaste elementen toe. Noteer ook de afmetingen in cijfers op de tekening. Zo krijg je snel een duidelijke schets van je woning. 

2. Online plattegrond

Ga je verbouwen of een ruimte opnieuw inrichten? Dan kan je nauwkeuriger werken met een online tool zoals SketchUp, Floorplanner of gelijkaardige programma’s. Je kan starten door de afmetingen in te voeren of de muren op schaal te tekenen. Vervolgens plaats je deuren, ramen en eventueel meubels. Veel online tools bieden ook een 3D-weergave om een beter beeld te krijgen van je woning. Houd er rekening mee dat gratis versies soms beperkt zijn qua mogelijkheden.

3. Door een professional

Heb je een technisch correcte of officiële plattegrond nodig, bijvoorbeeld voor nieuwbouw, een vergunningsaanvraag of de verkoop van je woning? Dan kan je een professional inschakelen, zoals een architect of bouwkundig tekenaar. Die meten alles nauwkeurig op en tekenen volgens de geldende normen. Zo krijg je een betrouwbare plattegrond, maar hier hangt uiteraard een kostprijs aan vast. 

Wat moet er allemaal op een plattegrond staan?

Op een plattegrond van een woning kan je de volgende elementen terugvinden, afhankelijk van hoe nauwkeurig die is:

• Schaal
• Oriëntatie (noordpijl)
• Muren en wanden
• Benaming van de ruimtes en hun oppervlakte
• Afmetingen
• Ramen en deuren met draairichting om te openen
• Trap met de richting en aantal treden
• Vaste inrichting zoals keuken, sanitair, inbouwkasten, …
• Eventueel meubels of inrichting van de buitenruimte (oprit, terras, tuin)
• Eventueel een legenda met uitleg van symbolen en afkortingen 

Stappenplan: zelf een plattegrond maken

Wil je zelf aan de slag gaan? We leggen stap voor stap uit hoe je een plattegrond maakt. 

1. Inspiratie opdoen 

Maak je een plattegrond voor een nieuwe woning, doe dan eerst inspiratie op. Bekijk voorbeelden van plattegronden, zodat je kan bepalen wat je mooi en praktisch vindt en wat past bij jouw woning die je voor ogen hebt. Besteed hierbij aandacht aan de indeling, looproutes, slimme oplossingen, … 

2. Meten

Heb je al een woning? Meet dan de ruimtes nauwkeurig op: meet de lengte en breedte van elke kamer, de dikte van de muren, de positie en afmetingen van deuren, ramen, trappen en vaste elementen. Noteer de afmetingen overzichtelijk per kamer. 

3. Schaal bepalen en tekenen

Nu is het tijd om de ruimtes op papier te zetten. Kies een schaal, bijvoorbeeld 1:100 (1 cm is 1 meter). Gebruik ruitjespapier en een potlood, zodat je de schaal makkelijk kan bewaren en fouten nog kan corrigeren. Begin met het tekenen van de buitenmuren en zet daarna pas de binnenmuren op papier. Noteer ook de afmetingen. Werk je liever digitaal? Gebruik dan een online tool om je plattegrond te tekenen. 

4. Meubels toevoegen

Zodra de ruimtes op papier staan, kan je de meubels op schaal tekenen. Houd hierbij rekening met de draairichting van deuren, ramen en kasten en zorg dat je overal nog voldoende loopruimte hebt (minimaal 70 cm). 

5. Kamers inrichten

Tot slot kan je de indeling kamer per kamer uitwerken. Zorg voor een logische indeling. Teken ook waar  verlichting, stopcontacten en schakelaars moeten komen of werk een apart lichtplan of elektriciteitsplan uit. Twijfel je nog over de afwerking van de ruimtes? Een interieurarchitect kan jouw wensen qua inrichting en esthetiek vertalen in een plan. 

Wensen voor een nieuwe woning

Ga je een huis bouwen en laat je een plan tekenen door een architect? Dan is het belangrijk om op voorhand je wensen op te lijsten: hoeveel ruimte heb je nodig, is een open keuken belangrijk, hoeveel slaapkamers wil je, moet er een garage of carport zijn, …? Bepaal ook hoeveel budget je hebt. Zo kan een architect jouw wensen vertalen in een voorontwerp. 

Wanneer moet je een plattegrond van je huis laten maken?

Er zijn verschillende momenten waarop je een plattegrond van je huis nodig kan hebben. We lijsten de meestvoorkomende situaties op:

• Nieuwbouw/renovatie: als je gaat bouwen of renoveren en een omgevingsvergunning nodig hebt, dan is een plattegrond verplicht. Meestal maakt de architect de plattegrond op.
• Verkoop van woning: een plattegrond toevoegen op een immowebsite geeft potentiële kopers een beter beeld van de indeling. Hiervoor kan je een immokantoor of gespecialiseerde tekenaar inschakelen.
• Herinrichting/interieuradvies: als je je woning gaat (her)inrichten, dan is het handig om een plattegrond te hebben. Zo kan je zien welke meubels passen qua afmetingen. Je kan zelf aan de slag gaan en een plattegrond tekenen of een professional zoals een interieurarchitect inschakelen.
• Administratie/dossiers: soms kunnen instanties een plattegrond vragen, bijvoorbeeld om een EPC-verslag op te stellen, om een brandverzekering af te sluiten, … 

Wat kost het om een plattegrond te laten maken?

Een plattegrond die je zelf maakt, is niet altijd officieel bruikbaar. Daarom moet je in sommige gevallen een plattegrond laten maken. De kostprijs hiervoor verschilt sterk van hoe gedetailleerd die moet zijn en wie het doet. 

Laat je enkel een plan maken door een architect? Dan betaal je vaak tussen de 800 en 2.500 euro en meer. Bij nieuwbouw of renovatie heeft een architect vaak nog andere taken waardoor het prijskaartje duurder uitvalt (gemiddeld 3% tot 10% van het bouwbudget). Bij verkoop van je woning kan een vastgoedmakelaar een vereenvoudigde plattegrond maken. Hiervoor betaal je gemiddeld tussen de 75 en 250 euro. Schakel je een interieurarchitect in voor de inrichting van je woning, dan betaal je al snel tussen de 250 en 1.000 euro, afhankelijk van hoeveel ruimtes je wil laten inrichten. 

Wat is het verschil tussen een plattegrond en een bouwplan?

Een plattegrond toont het bovenaanzicht van één verdieping en de indeling van de ruimtes. Een bouwplan daarentegen bevat alle technische bouwtekeningen. Die zijn technisch en gedetailleerder. Een bouwplan bevat niet alleen de plattegrond, maar ook de zij- en gevelaanzichten, constructietekeningen, info over de materialen en soms ook installatietekeningen. Een plattegrond is vooral handig om zicht te krijgen op de indeling, terwijl een bouwplan nodig is voor de aanvraag van de omgevingsvergunning en de uitvoering van de werken. 

Hoe verloopt het maken van een plattegrond van je woning?

Laat je een plattegrond van je woning door een professional maken, dan doorloop je meestal de volgende stappen:

• Contact: je neemt contact op met een architect, vastgoedkantoor, interieurarchitect, … en bespreekt het doel van de plattegrond (nieuwbouw, renovatie, verkoop, inrichting, …), hoe gedetailleerd die moet zijn en de kostprijs.
• Opmeting (bij bestaande woning): de professional komt langs om de woning nauwkeurig op te meten. Hij kijkt naar de afmetingen van de ruimtes, positie van ramen, deuren, trappen en vaste elementen en soms ook stopcontacten en leidingen bij technische plannen.
• Uitwerking: de professional tekent de plattegrond in tekensoftware. Indien gevraagd maakt hij ook 3D-weergaves.
• Correcties: je ontvangt een concept (bij een nieuwe woning) of het plan. Controleer of alles klopt en vraag indien nodig kleine aanpassingen.
• Oplevering: de definitieve plattegrond wordt aangeleverd in het gewenste formaat. 

Hoe kan je met de plattegrond besparen op je bouwbudget?

In de ontwerpfase van je woning kan je met een goede plattegrond besparen op je (ver)bouwbudget. Hier zijn enkele tips: 

• Bouw compact: minder vierkante meters = lagere bouwkosten. Vermijd overbodige circulatieruimtes zoals een grote inkomhal of gang of richt ruimtes multifunctioneel in (logeerkamer en bureau in één ruimte).
• Houd de vorm eenvoudig: een rechthoekige of vierkante plattegrond is goedkoper dan een plattegrond met uitsprongen, complexe hoeken of erkers.
• Groepeer de natte ruimtes: zorg ervoor dat de keuken, badkamer, toilet en wasruimte langs of boven elkaar liggen. Zo bespaar je op de kosten voor leidingen en afvoer.
• Bouw verticaal in plaats van horizontaal: twee bouwlagen zijn meestal goedkoper dan één grote, omdat je minder dak- en funderingsoppervlak nodig hebt.
• Gebruik standaardafmetingen: ontwerp de ruimtes in standaardmaten, vermijd maatwerk zoveel mogelijk om kosten te besparen. 

Hoe kan je met de plattegrond energie besparen?

Met een goede plattegrond verlaag je niet alleen je (ver)bouwkosten, maar ook je energiekosten. Ontdek hoe je energie kan besparen door je woning slim te ontwerpen: 

• Compact ontwerp: een compacte woning heeft minder buitenmuren dan een woning met veel uitsprongen en hoeken. Hoe minder buitenoppervlak, hoe energie-efficiënter de woning, omdat er minder warmteverlies is.
• Slimme oriëntatie: houd rekening met de oriëntatie van je bouwgrond. Leefruimtes plaats je best aan de zuidkant, om maximaal van zonnewarmte te genieten; de garage, berging, badkamer en trap plaats je best aan de noordkant. Zo heb je minder verwarmingskosten in de winter.
• Positionering van ramen: beperk ramen aan de noordkant en voorzie grote ramen aan de zonkant, met zonwering tegen oververhitting in de zomer. Zo geniet je van voldoende daglicht en heb je minder kunstlicht nodig.
• Centrale technieken: plaats de keuken en badkamer bij voorkeur naast of boven elkaar, en zo dicht mogelijk bij je warmwatervoorziening. Zo blijft de afstand tot de ketel of boiler beperkt. Kortere leidingen betekenen minder warmteverlies en dus een lager energieverbruik voor warm water. 

Veelvoorkomende fouten vermijden bij het tekenen van een plattegrond

Er zijn een aantal veelvoorkomende fouten die je best vermijdt als je een plattegrond van je woning gaat tekenen:

1. Geen of foute schaal gebruiken: teken niet op gevoel zonder vaste schaal. Zo kunnen verhoudingen onrealistisch ogen.
2. Muurdiktes vergeten: houd bij het tekenen rekening met de diktes van binnen- en buitenmuren. Anders wordt de plattegrond groter dan in werkelijkheid.
3. Geen rekening houden met de oriëntatie: duid altijd het noorden aan op je plattegrond en zorg voor een goede oriëntatie om te weinig daglicht of oververhitting te vermijden.
4. Draairichting van deuren vergeten: teken de deuren niet als simpele opening, maar duid ook de draairichting aan. Zo vermijd je dat deuren looproutes blokkeren of botsen met meubels.
5. Technische elementen vergeten: voeg symbolen toe voor stopcontacten, schakelaars, sanitaire aansluitingen of verwarming. Zo kan je vanaf het begin rekening houden met de positie en vermijd je een onpraktische indeling of dure aanpassingen achteraf.
6. Meubels niet op schaal tekenen: teken vaste meubels in op schaal en houd rekening met de minimale loopruimte om te smalle doorgangen of te volle kamers te vermijden. 

Vuistregels voor de plattegrond van je woning

(Ver)bouwen doe je doorgaans maar één keer. Daarom is het belangrijk om je woning doordacht te ontwerpen. Hier zijn enkele praktische vuistregels voor de plattegrond van je woning:

• Denk in zones: voorzie openbare ruimtes zoals de woonkamer, inkomhal en toilet dicht bij de voordeur; privéruimtes zoals de slaapkamer en badkamer plaats je best meer afgeschermd; functionele ruimtes zoals de berging, wasruimte of technische ruimte plaats je best uit het zicht. Zo vermijd je dat je door privé- of functionele ruimtes moet lopen om andere kamers te bereiken.
• Houd rekening met looproutes: looproutes zijn bij voorkeur logisch en kort. Vermijd bijvoorbeeld lange gangen of dat je dwars door de woonkamer moet lopen om naar een andere kamer te gaan.
• Voorzie voldoende daglicht: plaats de leefruimtes aan de zuidkant en de berging, badkamer en trap aan de noordkant. Voorzie daarnaast grote ramen in kamers waar je veel tijd doorbrengt.
• Positie keuken en woonkamer: een open plan zorgt voor een ruimtelijk gevoel, maar houd rekening met geluid en geur. De keuken geeft bij voorkeur uit op de tuin.
• Groepeer natte ruimtes: plaats de keuken, badkamer, wasplaats en het toilet liefst bij of boven elkaar. Zo heb je minder leidingen nodig en verbruik je minder energie voor warm water.
• Voorzie voldoende opbergruimte: opbergruimte heb je nooit te veel. Plan ze zorgvuldig in en overweeg eventueel inbouwkasten om de oppervlakte optimaal te benutten.
• Denk ook aan morgen: wil je ook op je oude dag in je woning blijven, voorzie dan eventueel een slaapkamer op het gelijkvloers, brede deuren, … Ontdek hier meer tips rond levenslang wonen. 

FAQ: plattegrond huis