Kelder of geen kelder: “De ondergrond is doorslaggevend”

“Een kelder is altijd duurder.” Het is een vaak gehoorde uitspraak bij (ver)bouwplannen. Maar klopt dat wel? Architect Kati Lamens, die al 36 jaar actief is in de woningbouw, nuanceert: “Of een kelder financieel logisch is, hangt bijna volledig af van de grond waarop je bouwt.”

Is een kelder duurder dan extra bovengrondse ruimte?

In theorie wel. “Als je goede, stabiele grond hebt, dan is een kelder onder je woning duurder. Je gaat ondergronds steeds meer vierkante meters voorzien dan wat je op het gelijkvloers aan bergruimte zou toevoegen”, zegt Lamens. “Je steekt daardoor altijd meer geld in een kelderruimte dan in een bovengrondse ruimte.” Maar in de praktijk ligt het vaak complexer. “Op slechte of minder draagkrachtige grond moet je sowieso al meer investeren in de fundering. Dan kan het financieel interessanter zijn om de funderingen iets dieper te plaatsen en een kelder te voorzien.” 

Hoeveel kost een kelder?

Een exact bedrag per vierkante meter geven is moeilijk, benadrukt Lamens. “De kostprijs hangt af van grondsoort, de waterhuishouding, het grondverzet, de bemaling en de afwerking. Is een standaard fundering niet mogelijk, dan betaal je toch gemakkelijk 10.000 euro extra voor een gemiddelde woning.” Een kelder met basisafwerking, fundering en waterdichting komt altijd duurder uit dan extra bovengrondse meters.

“Een kelder is bijna nooit de goedkoopste oplossing, maar in de juiste context kan hij wel de meest logische zijn”, weet Lamens

Wanneer is een kelder financieel interessant?

Een kelder steek je vandaag zelden puur om budgettaire redenen, vindt Lamens. “Maar hij kan wel een meerwaarde zijn binnen een totaalontwerp.” Volgens Lamens zijn er drie situaties waarin een kelder wél zinvol kan zijn:

 1. Slechte of onstabiele grond  

“Je moet altijd vertrekken van de grondsondering: waar zitten de draagkrachtige lagen en hoe hoog staat het grondwater? Als je ondergrond slecht is, moet je een zwaardere fundering voorzien. In dat geval is het logisch om het hele huis te onderkelderen.” Een gedeeltelijke kelder op slechte grond raadt ze af. “Dan riskeer je zettingen omdat het deel met kelder zich anders gedraagt dan het deel zonder.”

2. Ruimtegebrek en compacte bouw  

Heb je weinig bouwoppervlakte, geen garage of moet je de technieken ergens kwijt? Dan kan het interessanter zijn om die vierkante meters ondergronds te voorzien in plaats van je woning breder of langer te maken. Dat heeft ook een energetisch voordeel. “Hoe compacter je volume, hoe energie-efficiënter je woning. Minder buitenschil betekent minder warmteverlies.”

 3. Meer tuin  

Wie zo veel mogelijk tuin of groen wil behouden, kan ervoor kiezen om de nodige ruimte in de diepte te steken. “Een kelder past dan binnen de logica van vergroening en minder verharding, zolang de grond en waterhuishouding dat toelaten.”

Waarom bouwen we anno 2026 minder kelders?

De kelder is duidelijk aan een terugval bezig. “We zien minder en minder projecten met een kelder”, stelt Lamens vast. “Vooral door strengere regels rond het opvangen, hergebruiken en infiltreren van hemelwater en de risico’s van overstromingsgevoelige gebieden maken het moeilijker om een vergunning te krijgen.” 

Daarnaast spelen voor veel bouwheren de kosten en de bouwtijd een rol. “Grondverzet, stortkosten en bronbemaling kunnen zwaar doorwegen in je budget. Soms moet je wekenlang pompen, en daarvoor heb je de nodige vergunningen nodig. Hoe goed de uitvoering ook werd aangepakt. Bij elke kelder riskeer je toch nog een waterinfiltratie aan aansluitingen tussen wand en vloeren en bij de doorvoeren van de nutsvoorzieningen. Dat schrikt veel bouwers af.”

Prefab kelder of traditionele kelder: wat is beter?

Volgens Lamens kunnen prefab kelders interessant zijn, maar enkel in specifieke omstandigheden. “Bij goede grond kan een prefab kelder financieel interessant zijn, vooral omdat je alleen de vierkante meters bouwt die je nodig hebt en snel kan werken.” Er is wel een aandachtspunt: “De aansluiting tussen de prefab kelder en de vloerplaten moet perfect waterdicht zijn, en dat is vaak lastig met prefab. Met een ter plaatse gegoten betonnen kelder kan je de waterdichtheid beter garanderen.”

En wat met een kruipkelder?

Voor de jaren 80 was een kruipkelder vooral populair in de Kempen, een streek met een zandgrond. “Het was toen een goedkope oplossing. Maar nu zien we dat de grond van verkavelingen niet meer zo homogeen is. Het zijn vaak samengestelde loten uit gronden van verschillende eigenaars, waardoor een kruipkelder vaak een meerkost betekent. Hoe goed de uitvoering ook is, je riskeert toch nog waterinfiltratie aan de aansluitingen met de wand en vloeren en bij de doorvoeren van de nutsvoorzieningen.” Daarnaast is de kruipkelder technisch minder noodzakelijk geworden. “Afvoerleidingen en rioleringsbuizen verzakken vandaag veel minder dankzij betere plaatsingstechnieken.”

Waarvoor gebruiken bouwers vandaag nog een kelder?

Wie kiest voor een kelder, geeft zijn ondergrondse ruimte meer dan alleen een opslagfunctie. “We zien wasplaatsen, muziekkamers, fitnessruimtes of technische ruimtes verrijzen in kelders. Belangrijk aandachtspunt: stedenbouwkundig moet elke ruimte die je als leefruimte benut, rechtstreeks daglicht krijgen. Je gaat dus geen vergunning krijgen als dat niet het geval is”, besluit Lamens.