9 op 10 Belgische huizen riskeren oververhitting, tenzij je deze 4 ingrepen nu doet

Je hebt tienduizenden euro’s geïnvesteerd om je huis te isoleren, maar in de zomer verander je je woning onbewust in een oven. Een nieuwe studie van de KU Leuven en archipelago voorspelt dat negen op de tien Belgische huizen tegen 2063 rechtstreeks blootgesteld zullen worden aan de gevolgen van de klimaatverandering. Daardoor zal het binnenklimaat ingrijpend onder druk komen te staan. Wie vandaag bouwt of renoveert, kijkt dus maar beter verder dan enkel de warmtevraag in de winter. Met dit 4-stappenplan hou je je woning koel, zelfs wanneer de gemiddelde temperatuur met 2 tot 3 graden stijgt. 

Kans op oververhitting neemt toe

We isoleren onze huizen steeds beter om de warmte binnen te houden tijdens de winter. Dat is een goede zaak voor de energiefactuur, maar tijdens de zomermaanden dreigt de kans op oververhitting. Dat het klimaat verandert, kunnen we niet onder stoelen of banken steken. Onze redactie analyseerde de nieuwe studie van de KU Leuven en de onderzoekscel van archipelago architects. Momenteel is de hittebelasting op onze woningen nog redelijk. Stijgt de temperatuur met 2°C, dan zal een op de vijf woningen blootgesteld worden aan meer extreme buitentemperaturen. Bij 3°C opwarming stijgt dat aantal naar negen op de tien woningen.

Hittegolfdagen worden de norm

“Deze studie leerde ons dat de hittebelasting op woningen niet geleidelijk maar steeds sneller toeneemt naarmate de aarde verder opwarmt”, zegt Jozefien Schoofs, onderzoeker aan KU Leuven. De onderzoekers berekenden dat het ten vroegste vanaf 2039 2°C warmer zal zijn. “Jaarlijks kunnen we dan te maken krijgen met elf hittegolfdagen. Vanaf 2063 is 3°C opwarming mogelijk. Dan zullen hittegolfdagen de norm zijn. Het koelseizoen zal dan minstens twee maanden per jaar duren. Bovendien geldt dit voor bijna alle huizen en appartementen in ons land”, vult klimaatwetenschapper Nicole Van Lipzig aan.

“Vanaf 2063 is 3°C opwarming mogelijk. Dan zullen hittegolfdagen de norm zijn”, aldus klimaatwetenschapper Nicole Van Lipzig

Hoe wapen je je woning tegen de hitte?

Het tegengaan van de opwarming van de aarde is een maatschappelijk probleem dat op veel fronten moet worden aangepakt. Om de hitte-impact te verkleinen op onze woningen, hanteren we best een passieve strategie, vindt Joost Declercq, ir-architect en directeur onderzoek&innovatie bij archipelago. “Passieve aanpassingen aan woningen, zoals het plaatsen van zonwering, (intensieve nacht)ventilatie, isolatie en voldoende thermische massa zijn cruciaal en prioritair om te anticiperen op oververhitting.”

Stappenplan tegen oververhitting

Om je woning hitteproof te maken, zetten de onderzoekers de belangrijkste stappen op een rij.

1. Gebruik je omgeving als natuurlijke airco

Begin buiten je vier muren. Bomen, hagen en water in je tuin zorgen voor natuurlijke schaduw en verdamping, wat de directe omgeving van je huis graden koeler houdt dan een volledig verharde oprit.

2. Ga voor een slim ontwerp: oriëntatie is alles

Bouw of verbouw je, ga dan voor een slim ontwerp. Denk goed na over je glaspartijen. Grote ramen op het zuiden of westen zijn in de winter aangenaam, maar in de zomer funest. Een slimme oriëntatie en architecturale ingrepen, zoals oversteken, houden de zon buiten wanneer ze op haar hoogst staat.

3. Investeer in passieve ingrepen

Dit zijn ingrepen die geen (of nauwelijks) energie verbruiken, maar het grootste verschil maken.

• Buitenzonwering: hou de zonnestralen tegen voor ze het glas raken met screens of rolluiken.
• Isolatie en thermische massa: goede isolatie houdt niet alleen de warmte binnen in de winter, maar ook buiten in de zomer. Materialen met een hoge thermische massa (zoals betonbouw, metselwerk of geogebaseerde materialen) hebben een vertragend effect.
• Nachtventilatie: zet ’s nachts de ramen of ventilatieluiken open om de warmte gratis naar buiten te jagen.

4. Actieve koeling: een airco

Volgens de onderzoekers is het plaatsen van een airco de allerlaatste stap. Ir-architect  Declercq beaamt: “Passieve strategieën moeten voorrang krijgen op actieve koelsystemen. Dit is ook wat ondertussen de Europese Commissie zegt. Actieve systemen zorgen immers voor een hogere piekbelasting op het elektriciteitsnet en in veel gevallen bijkomende opwarming van de buitenomgeving.” Ga je optimaal passief koelen, dan hoeft je airco trouwens minder hard te werken, als je er überhaupt nog één nodig hebt. 

Lees ook: Global Shading Day 2026: met deze 10 oplossingen voorkom je oververhitting deze zomer

Hervorming EPB is nodig

We kunnen uiteraard elk ons eigen huiswerk maken en ons huis of appartement aanpassen aan het veranderende klimaat. Maar de huidige EPB-eisen moeten ook een update krijgen. De huidige EPB-methodiek gaat uit van weerdata van de vorige eeuw en houdt dus geen rekening met de klimaatopwarming. Het goede nieuws is dat tegen 2028 het EPC en  EPB samengevoegd en herwerkt worden. Naast de warmtevraag van een woning, zal dan ook de koelvraag een belangrijke rol spelen.