Van brouwerijtuin naar moderne stadstuin met zwembad: zo benut je elke m²

Droom je van een zwembad, maar is je tuin slechts 130 m² groot en volledig ingesloten door muren? In Roeselare bewezen tuinarchitect Berwout Dochy en tuinaannemer Stijn Phlypo dat het kan. Ondanks een hoogteverschil van 1,20 meter en een logistieke uitdaging waarbij alles door of over de rijwoning moest, transformeerden zij deze voormalige brouwerijtuin tot een klimaatrobuuste sponstuin die hittestress bestrijdt en geen druppel water verspilt.

De uitdaging: tuin op niveau van woning brengen

Terwijl het pand zelf vol historie zit - het was vroeger een bierbrouwerij - was de tuin minder inspirerend. Die lag trouwens 1,20 meter lager dan de woning omdat vroeger de biervaten vanuit de kelder naar buiten gerold moesten worden. “De tuin was een ramp”, begint Berwout Dochy van Studio Verde. “De bewoners hebben een prachtige, ruime woning, maar gebruikten de tuin nauwelijks. Het voelde niet als een plek om tot rust te komen na een drukke werkdag.” 

Kleine tuin met zwembad: durven dromen op 130 m²

Hun wens was duidelijk: ze wilden een onderhoudsvriendelijke, betaalbare tuin met een zwembad. Maar dat laatste durfden ze amper uit te spreken. Een zwembad in een ommuurde stadstuin van amper 130 vierkante meter die enkel bereikbaar is via de rijwoning? Voor de bewoners klonk dat als een onmogelijke opgave. Dochy: "Wie een zwembad in de tuin wil, denkt te vaak in een vast stramien: eerst een terras, daarachter het zwembad. Dat zorgt voor een verkavelingsgevoel in je tuin, dus kozen we voor een andere aanpak: weven."

3 slimme trucs om een kleine tuin optisch te vergroten

De tuinarchitect legde in zijn ontwerp de ene laag over de andere om de tuin optisch te vergroten en tegelijkertijd het hoogteverschil handig weg te werken. “Om de ommuurde tuin uit zijn 'put' te halen, verhoogden we het grondniveau met 60 centimeter. Dit maakte de overgang vanuit de woning direct een stuk ergonomischer.” Om de beperkte oppervlakte optisch te vergroten, paste de architect een aantal slimme ingrepen toe:

• Zwevende tuintrappen: “De treden sluiten niet op elkaar aan, maar lijken boven elkaar te zweven.”
• Ingekaderd zwembad: “Het zwembad ligt in een verhoogd, zwevend kader. Het wateroppervlak loopt optisch door onder het terras, waardoor het zwembad minder ruimte lijkt in te nemen.”
• Groene buffers: “Het terras sluit niet aan op de achtergevel, er is een strook groen tussen gelaten. Achteraan in de tuin zorgt een donkergroene hulsthaag voor diepte, waardoor de tuin visueel overvloeit in die van de buren.”

Tuin aanleggen bij een rijwoning: logistiek huzarenstukje

De realisatie was een technisch en logistiek huzarenstukje. “Alles - van de graafmachine tot de laatste plant - moest door de woning of over de woning getild worden”, aldus tuinaannemer Stijn Phlypo. Daarnaast stootte de tuinaannemer tijdens de graafwerken op een onverwachte regenwaterput en een stadsriolering, die volgens de plannen dertig meter verderop had moeten liggen. 

Zwembad bouwen in kleine tuin

Het zwembad werd ter plekke opgebouwd en daarvoor maakte het team dankbaar gebruik van het hoogteverschil. Het zwembad steekt 45 cm boven de grond uit. Zo was er geen extra grondverzet nodig en kregen de bewoners direct extra zitplekken aan de waterkant. Het zwembad kwam aan de schaduwkant van de tuin, de terrassen aan de zonkant. “Kom je uit een zwembad,  dan wil je het warm blijven hebben”, aldus tuinarchitect Dochy.

“Een tuin moet niet enkel mooi zijn maar ook klimaatrobuust. Er wordt geen druppel water afgevoerd, alles blijft in de grond en dat maakt deze tuin zo sterk”, aldus Dochy

Hoe een sponstuin helpt bij hittestress

De tuin zelf is een grote wadi, zelfs onder de verharding door kan het water gebufferd worden. Phlypo: "In plaats van een klassieke ondoordringbare betonfundering, gebruikten we funderingslava en een speciaal substraat onder de terrastegels." Dit systeem werkt tweeledig: het is draagkrachtig genoeg voor de betontegels, maar laat wortels van bomen en planten toe om eronder te groeien. "Het absorbeert water in natte periodes en geeft het geleidelijk af tijdens droogte. Voor een volledig ommuurde stadstuin is dit de enige manier om hittestress te voorkomen en planten écht te laten floreren." “Klopt,” vult Dochy aan, “een tuin moet niet enkel mooi zijn maar ook klimaatrobuust. Er wordt geen druppel water afgevoerd, alles blijft in de grond en dat maakt deze tuin zo sterk.”

Beplanting als 'groene lasagna' voor privacy en biodiversiteit

Bij de plantenkeuze hield de tuinarchitect rekening met de bodem en de groei. Dochy: “De bestaande kastanjeboom was aangetast, dus die hebben we vervangen door een sierappel (Malus). Naast het zwembad plaatsten we steeneiken voor voldoende privacy en de beplanting is een mix van zonnekloppers, zoals zonnehoed en Zeeuws knoopje, en (half)schaduwplanten, zoals naaldvaren en duizendknoop. De tuin is een soort lasagna, we werkten laag op laag. Dat is mooi voor het oog, maar zo maken we er ecologisch een interessante tuin van.” Ondanks de complexe opbouw is de tuin onderhoudsvriendelijk. Met één groot onderhoudsmoment in maart, snoeien, de planten bemesten en het terras behandelen tegen groene aanslag, blijft deze stadsoase het hele jaar door in topconditie.